Sovjet-Unie en Rusland ruzien over delfstoffen

MOSKOU, 14 aug. Tussen de Sovjet-Unie en de Russische federatie, haar grootste republiek, is een fikse ruzie uitgebroken over wie de controle heeft over delfstoffen als goud, diamant en olie die worden gewonnen op het grondgebied van de republiek.

Gisteren laaide de ruzie verder op toen een woordvoerder van het ministerie van buitenlandse zaken in Moskou, Igor Mordlinov, verklaarde dat de aanspraken van de republiek geen rechtsgrond hebben.

De Russische federatie betwist het recht van de Sovjet-Unie export-contracten te sluiten over mineralen, olie en gas die binnen de federatie worden gewonnen. Sergei Shakray, de voorzitter van het wetgevend comite van het Russische parlement heeft dit maandag tegenover de Sovjet-regeringskrant Izvestia verklaard.

De Russische federatie, die ook Siberie omvat, is de grootste van de vijftien republieken die samen de Sovjet-Unie vormen. Binnen haar grenzen wordt driekwart van de delfstoffen van de Sovjet-Unie gewonnen, waaronder uranium en diamanten.

Zaterdag meldde het persbureau TASS dat het presidium van het Russische parlement zich in een officiele verklaring het beheer over de eigen natuurlijke hulpbronnen had toegeeigend. In dezelfde verklaring, die vrijdag werd uitgegeven, werd de Russische wet boven de Sovjet-wet verheven.

Volgens de woordvoerder van het ministerie van buitenlandse zaken mist deze verklaring rechtsgrond omdat het parlement van de federatie zelf zich er niet over heeft uitgesproken.

De Russische stappen vormen een directe aanval op het contract dat de Sovjet-Unie eind juli sloot met het Zuidafrikaanse diamantconcern De Beers. Daarin belooft De Beers vijf jaar lang Russische diamanten ter waarde van in totaal vijf miljard dollar te zullen verkopen en Moskou alvast een voorschot te geven van een miljard dollar.

Binnen het Russische parlement heerst grote verbazing over het diamantcontract, waarover men pas in de pers vernam. Het Sovjet-optreden zou de Russische souvereiniteit, die op 12 juli werd afgekondigd, aantasten.

De Russische regering heeft ambassades, consulaten en handelsmissies binnen haar grondgebied hebben meegedeeld dat Sovjet-contracten betreffende de verhandeling van Russische 'strategische hulpbronnen' zonder waarde zijn als ze niet door de Russische federatie zijn goedgekeurd.

Ook de export van olie kan door de Russische hardnekkigheid in gevaar komen. De meeste olie van de Sovjet-Unie komt van het Tyumen-veld in West-Siberie en komt dus uit Rusland.

Overigens meldde de Sovjet-partijkrant Pravda zaterdag dat het beheer over deze olievelden op zijn beurt weer wordt opgeeist door de autonome streek Khanty Mansiysk binnen de Russische federatie.

Een woordvoerder van het Sovjet-ministerie voor buitenlandse handel heeft inmiddels verklaard dat de Sovjet-Unie haar betrouwbaarheid als handelspartner op het spel zet als de Russische republiek de verschillende handelscontracten ongeldig zou verklaren. De diamant- en oliewinning is met Sovjet-geld tot ontwikkeling zijn gebracht, aldus het ministerie.

De Russische federatie heeft op haar beurt Sovjet-functionarissen gewaarschuwd geen contracten af te sluiten met buitenlandse firma's als die contracten in strijd zijn met de verklaring van het presidium van het Russsische parlement; deze functionarissen stellen zich bloot aan de 'ernstigste straffen volgens de Russische wet', zo heette het.

De Beers zei begin deze week zich niet ongerust te maken over de ruzie. 'We hebben wat ons betreft een geldig contract met de bevoegde autoriteiten.' (Reuter, UPI, AP)