Miljoenen krijgen eerherstel; Slachtoffers van Stalin wordengerehabiliteerd

MOSKOU, 14 aug. President Gorbatsjov heeft gisteren in een decreet opdracht gegeven tot de meest omvangrijke rehabilitatie van slachtoffers van het stalinisme tot dusverre.

De rehabilitatie betreft miljoenen mensen die tussen de jaren twintig en vijftig politiek zijn vervolgd.

In het decreet geeft Gorbatsjov opdracht de Sovjet-burgers die in de dertig jaar van Stalins heerschappij om politieke, sociale, etnische, godsdienstige en andere redenen zijn gearresteerd, gevangen gezet en verbannen hun burgerrechten terug te geven. Hij stelt in het decreet dat de vervolgingen 'illegaal' zijn geweest en dat er 'principiele sociale en burgerrechten' mee zijn geschonden. Hij noemt met name de vervolging van de koelakken tijdens de grote collectivisatiecampagne van de late jaren twintig en de vroege jaren dertig mensen 'die gevangen werden gezet of met hun gezinnen naar afgelegen gebieden werden gestuurd, zonder middelen om zich in leven te houden, zonder recht van spreken en zonder te weten tot welke straf ze waren veroordeeld'. In het decreet worden de misdaden van Stalin bestempeld als 'massa-onderdrukking, willekeur en wetsschendingen, begaan in naam van de revolutie, de partij en het volk en onverenigbaar met de normen van de beschaving'.

De regeringen van de vijftien Sovjet-republieken wordt opgedragen gevallen van onwettige ontzegging van burgerrechten voor 1 oktober voor de rechter te brengen en uiterlijk per diezelfde datum voorstellen in te dienen voor de wijze waarop slachtoffers kunnen worden gerehabiliteerd. De presidentiele raad, waarvan Gorbatsjov voorzitter is, krijgt de supervisie over de rehabilitaties.

Het decreet van gisteren voorziet in de meest omvangrijke rehabilitatie van Stalins slachtoffers tot nu toe. In de jaren vijftig zijn onder Chroesjtsjov al tienduizenden mensen vrijgelaten en in ere hersteld. Een tweede golf van rehabilitaties kwam afgezien van het eerherstel voor prominenten die het slachtoffer werden van de grote processen van de jaren dertig pas in januari vorig jaar, toen een decreet voorzag in de rehabilitatie van de Sovjet-burgers die onder Stalin werden veroordeeld door 'speciale' en 'driemansrechtbanken' rechtbanken die beklaagden vaak binnen een minuut ter dood of tot tien of vijfentwintig jaar kampstraf veroordeelden. Een speciale commissie die indertijd werd gevormd heeft tot juni van dit jaar in totaal ongeveer twee miljoen mensen in ere hersteld. (Reuter, AFP)