Verborgen boodschap voor rechter vogelvrij

Volgens sommige Amerikanen is rock tegenwoordig een duivels medium, dat jongeren via onbewuste, duistere boodschappen demoraliseert en, in het ergste geval, tot zelfmoord aanzet. Dat menen in elk geval de ouders van Raymond Belknap. Zij stellen in een rechtszaak in Reno (Nevada) de Engelse heavy-metal-groep Judas Priest aansprakelijk voor de zelfmoord van hun 18-jarige zoon. Heimelijke, satanische boodschappen op hun elpees zouden hem tot zijn wanhoopsdaad hebben gedreven.

Raymond zette op 23 december 1985, in gezelschap van zijn boezemvriend Jay Vance (20), een geweer onder zijn kin en haalde de trekker over. Hij was op slag dood. Jay Vance deed hetzelfde, maar met minder effect. Hij verloor zijn tong, neus en op een tand na zijn complete gebit, maar overleefde.

De fatale avond hadden de jongens zichzelf in een onrustige 'beer buzz' gedronken op de snoeiharde klanken van de Judas Priest-elpee Stained Class, die in het nummer Beyond the Realms of Death onder meer de tekst bevat: 'Keep the world with all its sin/ It's not fit for living in.'

De met complexe chirurgie weer enigszins opgelapte Jay getuigde later dat hij na het nummer Heroes End had gezegd: 'Laten we eruit stappen.' 'Ik heb een klotezooi van mijn leven gemaakt', had de dronken Raymond volgens Jay geklaagd, kort voor hij de buks afvuurde.

Odyssee

Ray op schoolfoto's een lachende, roodharige jongen met sproeten en Jay lang haar en een vlasblond snorretje kwamen uit gezinnen met een geschiedenis van kindermishandeling en waren beiden bekenden van de plaatselijke politie. Typische drop outs, meldt het muziekblad Rolling Stone, die hun tijd het liefst op hun jongenskamers doorbrachten met het verstouwen van drank en drugs op een stevige vierkwartsmaat. Jay, goed voor ten minste twaalf blikjes bier per dag, liet drie jaar na zijn zelfmoordpoging toch nog het leven, zijn odyssee door drank en drugs slechts onderbroken door een kort intermezzo als herboren christen.

De ouders van Ray en Jay vonden de schuldigen op de draaitafels van hun zoons. In de rechtszaal van Reno maakte daarom deze maand de leadzanger van Judas Priest, de 41-jarige Ron Halford, zijn opwachting, gestoken in pak in plaats van zijn gebruikelijke excentrieke podiumkledij, om zich te verweren tegen de aanklacht dat zijn zangpartijen de twee Amerikaanse tieners naar de buks hadden gejaagd.

Kern van het proces vormen de 'subliminal messages' ofwel verborgen boodschappen die de muziek zou bevatten, en die niet vermeld staan op het van aanklachten tegen de wereld en ontrouwe vrouwen wemelende tekstvel. Volgens de advocaat van de families is tusen de regels door de aansporing 'Do it!' te horen. Bovendien zouden bepaalde regels van Stained Class achterstevoren klinken als 'Fuck the Lord/ Fuck all of you' een boodschap die het getrainde onderbewustzijn van de heavy-metal-fan onmiddellijk zou oppikken.

Een beroep op het recht op vrijheid van meningsuiting, beschermd onder het Eerste Amendement op de Amerikaanse grondwet, baatte de Britse rockers niet. Dat amendement, aldus de rechter in een belangwekkende interpretatie van de grondwet, geldt alleen voor directe boodschappen. 'Subliminal messages' vallen er niet onder.

Tot overmaat van ramp bekende zanger Halford dat hij inderdaad ooit wel eens iets achterstevoren had opgenomen op een elpee, gewoon voor de gein. Maar niet op de bewuste elpee, verzekerde hij de rechter, voor wie hij ook een tien seconden durende a capella demonstratie gaf van zijn zangtalent.

De advocaat van de rockgroep heeft eveneens zwaar geschut ingezet. Een wetenschapper getuigde dat er geen enkel bewijs is voor de theorie dat het menselijk brein achterstevoren geregistreerde boodschappen onbewust kan ontcijferen. Als klapstuk toog de rechter met zijn entourage naar een opname-studio, waar geluidstechnici de gewraakte boodschappen op de elpee aan het licht trachtten te brengen. Zonder succes. De vermeende oproep om 'het te doen' is volgens de technici slechts 'gehijg van de zanger aan het eind van elke regel', gecombineerd met amorfe gitaarherrie.

Boosdoener

De zaak kan verstrekkende gevolgen hebben. In de Verenigde Staten zijn al eerder juridische stappen overwogen tegen een heavy-metal-zanger na zelfmoorden onder zijn fans. Ozzy Osbourne's lied vol onrijpe Weltschmerz Suicide Solution ('Take a bottle, drown your sorrows') werd aangewezen als de boosdoener door de nabestaanden van drie jongens die een einde maakten aan hun leven. Ook in die gevallen zouden verborgen * dschappen een rol hebben gespeeld. Tot een rechtszaak is het nog niet gekomen.

De opvatting van de rechter in Reno, dat onbewuste boodschappen niet grondwettelijk beschermd worden, heeft in elk geval een bizar precedent geschapen. Kan deze rechter nu ook worden aangeklaagd als de advocaat van Judas Priest zich na de uitspraak verhangt, met een beroep op de verborgen boodschappen die de gelaatstrekken van de magistraat tijdens het proces de zaal in stuurden?