Meer kleine vliegtuigen

Misschien wordt door de annexatie van Koeweit het vliegen 'minder betaalbaar'. Om meer dan een reden zou ik dat een zegen vinden; maar eerst iets anders.

In ons land is de internationale politiek van invloed op de spelling van aardrijkskundige namen. Als je in kranten van voor de oorlog kijkt, zie je dat de hoofdstad van China Peiping heet. Omstreeks 1945 is er iemand geweest die gedacht heeft: Dat hoort zo niet! Dat moet PEKING zijn!Waarom verdwijnen juist die mensen in de vergetelheid: de krachtigste frikken die er in slagen, tientallen jaren miljoenen mensen datgene te laten doen wat zij plotseling beter weten? Zulke uitzonderlijk sterke persoonlijkheden die iets hebben bedacht dat geen enkele redelijke verklaring heeft en daarmee hun zin krijgen - die blijven naamloos. Peiping, Peking, wat maakt het uit? Er is geen Chinees minder om geboren of rijker van geworden, niemand die erheen moest is heel ergens anders terecht gekomen. Iedereen wist wat je bedoelde als je Peiping zei, en later: Peking, maar toch werden overal ter wereld nieuwe richtlijnen gegeven, atlassen raakten verouderd, enz.

En toen opeens, ergens in een schoollokaal, een paar jaar geleden, is er weer een naamloze woedend geworden: Dat moet helemaal geen Peking zijn. Het is Beijing! Waarom? Daarom! Na een paar jaar schrijft iedereen Beijing, ik ook, hoewel ik er diep in mijn hart van overtuigd ben dat daar geen enkele Chinees woont, want die wonen in Peking.

Op zeker ogenblik raakte ons land verwikkeld in de 'Nieuw Guinea-crisis', waar voorzover iedereen wist, de Papoea's wonen. Minister Luns kwam op de televisie en het hele volk hoorde dat het geen Papoea's waren, maar Papoea's. Je kon niet aan ze zien dat ze opeens zo waren veranderd, verder zat alles nog op dezelfde plaats, en deze wijziging heeft het ook niet lang volgehouden, misschien omdat de macht van de minister toen niet ver genoeg reikte.

Nu is er een crisis om Koeweit uitgebroken. Koeweit? Kuwayt zul je bedoelen! Hij heeft het zeker over Quweyt. Nee, het is Coevyt: in het Arabisch wordt de v een w, maar de ei blijft y. Quoevyd.

Flauwe grapjes, denkt u. Ik wil ook niet proberen u aan het lachen te maken; het gaat me om twee andere dingen, of eigenlijk drie.

Ten eerste: waarom wordt een naam plotseling veranderd? Ik denk dat degene die dit doet, daarmee zijn superieure deskundigheid wil bewijzen, (of ook wel zijn aanvaarde ondeskundigheid: in de jaren vijftig schreef iemand die de buitenlandse politiek ernstig nam Nikita Chroesjtsjov met ch en sjtsj. Kranten die het allemaal een pot nat vonden, noemden hem Kroesjev). Maar in het algemeen: een verandering van een naam in tijd van crisis wijst erop dat degene die dit voor zijn rekening neemt, te kennen wil geven dat hij het beter weet dan de rest. Ten tweede: waaraan ontleent degene die ermee begint zijn enorme kracht zodat het grootste deel van de rest na verloop van tijd hetzelfde gaat doen? Energie is bewonderenswaarig; energie die in overvloedige mate wordt gebruikt om er iets van ondergeschikt belang door te drukken - in mijn ogen zelfs iets onzinnigs - is huiveringwekkend.

Ten derde, logisch volgend op punt 2: als de rest (in het begin was het zelfs allen min 1) zo klakkeloos volgt, hoe is het dan gesteld met hun energie, hun onafhankelijkheid, zelfstandig denken en bereidheid om de vernieuwde spelling aan de laars te lappen? Niet goed maar dat is eigenlijk algemeen bekend.

Dit zat ik te denken terwijl ik in een piepklein vliegtuig over West-Europa vloog, in twee en een half uur van Marseille naar Amsterdam. Wat een genot! Ik weet nog goed dat ik voor het eerst een 747 binnenkwam. Voor me waren al honderd mensen bezig, gangpaden te verstoppen en ruzie te zoeken en na me stonden er nog een paar honderd in de rij om hetzelfde te doen. Het duurt een uur voor het hele ding op de goede manier is volgepropt, dan moet je met het oog op de enorme drukte in de lucht op de grond steeds langer wachten, en omdat je tussen, voor en achter zoveel mensen zit, heb je onafhankelijk van de werkelijke omvang, maar een hele kleine ruimte. Als iedereen na een uur in de lucht tot rust is gekomen gaat het wel, maar na het landen, bij het 'volledig tot stilstand komen' begint het weer: iedereen staat tegelijk op hoewel het ook iedereen bekend is dat hij of zij nog wel een minuut of tien in onzinnige houding moet blijven staan voor er hoop is op beweging. Allemaal mensen die opeens Quoewait gaan schrijven in plaats van Koeweit.

In dat kleine vliegtuig zaten twintig mensen. Er was een busje voor komen rijden dat ons in gezwinde vaart erheen had gebracht, in een oogwenk had iedereen een plaats gevonden waarmee hij dubbel en dwars tevreden was en voor we het wisten waren we al op duizenden meters en hadden daarbij een hoger kruissnelheid dan de maximumsnelheid van de snelste bommenwerper uit de tweede wereldoorlog. Een voorkomende steward bracht ons, ook alweer zeer snel, een lekker maaltje, daarna was voor mij met het oog op dit stukje het donderdagse denken aangebroken, en daar was ik juist mee klaar op het ogenblik dat de piloot ons toestel aan de grond zette. Dat was duidelijk te volgen omdat je met een beetje reikhalzen zelf door de voorruit kunt kijken; niet allemaal tegelijk natuurlijk.

Tenslotte kwam datgene wat ik als het grootste voordeel van deze kleinschaligheid beschouw. Het maakt een onbeschrijfelijk verschil of er vierhonderd mensen tegelijkertijd opstaan, of dat het er twintig zijn. Ook geen gestommel door de afvoerslurf maar weer een busje, naar de aankomsthal. Verkwikt liep ik langs de Marechaussee.

Kortom, de vliegtuigen moeten weer kleiner worden, of minder vol. Het verband met de politiek van Saddam Hussein zal iedereen duidelijk zijn.