Landloze boeren op de barricaden in Brazilie

RIO DE JANEIRO, 11 aug. Met sikkels en knuppels hebben enkele honderden landloze boeren deze week een ware veldslag uitgevochten met de politie in Porto Alegre, hoofdstad van de Braziliaanse deelstaat Rio Grande do Sul. Bij de ongeregeldheden kwam een politieman om het leven en raakten 72 mensen gewond, onder wie 25 politiemensen.

Voor Brazilie is het conflict tussen de zogeheten Beweging van Landloze Boeren en de autoriteiten geen nieuw verschijnsel, al was de botsing van deze week veel heftiger dan gewoonlijk. Dat kwam mede doordat de politie er, naar werd gemeld, ongeremd op los timmerde. Het is onduidelijk wie de gevechten begonnen is, de politie of de boze landbouwers. Met de uit de hand gelopen manifestatie wilde de Beweging van Landloze Boeren druk uitoefenen op de minister van landbouw, Antonio Cabrera, om land toe te wijzen aan een aantal landloze boeren in de deelstaat Rio Grande do Sul.

De Beweging van Landloze Boeren heeft, mede met het oog op de verkiezingen van oktober voor het Congres en deelstaatgouverneurs, haar acties geintensiveerd. De laatste maanden werd veel land bezet, terwijl in juli een aantal kantoren van overheidsinstituten die bij landhervorming zijn betrokken zijn, werden bezet. Alleen dit jaar al zijn op veertien verschillende plaatsen in Brazilie door bijna vierduizend families van landloze boeren 38,42 duizend hectare land bezet. Volgens de Beweging van Landloze Boeren waren vorig jaar honderduizend landloze landbouwers in Brazilie betrokken bij het bezetten van braakliggend land. In totaal telt Brazilie ongeveer zeven miljoen boeren zonder land.

De Beweging van Landloze Boeren hoopt bij de verkiezingen in oktober ten minste een afgevaardigde te krijgen in het parlement van elke deelstaat waar de beweging actief is, dat wil zeggen in negentien van de 26 Braziliaanse deelstaten. Nu heeft de beweging alleen een afgevaardigde in het parlement van de deelstaten Rio Grande do Sul, Santa Catarina, Parana, Bahia en Para en een afgevaardigde in het federale parlement. Alle afgevaardigden van de beweging zijn lid van de Arbeiderspartij al heeft de beweging ook de steun van enkele politici uit andere partijen. In de opiniepeilingen doen de linkse partijen het echter niet goed.

Tot dusverre heeft de regering van president Fernando Collor de Mello slechts mondjesmaat wat gedaan aan de beloofde landhervorming. De minister van landbouw, Antonio Cabrera, zei naar aanleiding van de onlusten in Porto Alegre dat het probleem van de vechtende landloze boeren al bijna was opgelost. De minister van landbouw van de deelstaat Rio Grande do Sul, Marcos Palombini, beschuldigde Cabrera er echter van niets aan de landhervorming te doen.

Alleen een rigoureuze landhervorming kan voorkomen dat de trek naar de steden in Brazilie blijft voortduren, zo menen waarnemers. Ook illegale invasies van het regenwoud en andere ecologisch belangrijke gebieden, onder andere om goud te zoeken, zijn mede een gevolg van het feit dat zeven miljoen landbouwers in Brazilie geen eigen stukje land hebben om te bewerken.