Heilige oorlog

SADDAM HUSSEIN HEEFT gisteren de 'heilige oorlog' afgekondigd en de Arabieren opgeroepen in opstand te komen om de heilige plaatsen in Saoedi-Arabie te bevrijden van Amerikanen en 'zionisten'. Hij deed dit op hetzelfde moment dat in Kairo een conferentie van Arabische staatshoofden een laatste poging deed een nieuwe oorlog af te wenden die catastrofale gevolgen kan hebben voor de Arabische regio en voor de rest van de wereld. Opnieuw liet de Iraakse heerser blijken alleen heil te verwachten van geweld.

Mogelijk is het een verklaring die uit wanhoop is afgelegd nu Saddam Hussein internationaal in een geisoleerde positie is komen te verkeren. Het handelsembargo dat de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties afkondigde tegen Irak en het bezette Koeweit, lijkt te werken. Daarmee kan het economische net zich om de Iraakse dictator spoedig sluiten met mogelijke ernstige gevolgen voor zijn binnenlandse positie. De snelle grootscheepse militaire steun van de VS aan het bedreigde Saoedi-Arabie, later gevolgd door Britse bijstand, zullen de Iraakse heerser de 'dief van Bagdad', zoals Saddam Hussein eerder in een Brits commentaar werd genoemd ongetwijfeld hebben geremd bij het uitvoeren van nieuwe militaire avonturen.

Toch moet Saddam Husseins oproep buitengewoon ernstig worden genomen. Allereerst heeft hij bewezen onberekenbaar te zijn. Verder beschikt hij over een angstwekkend militair arsenaal. En ten slotte blijkt Saddam in brede lagen van de Arabische bevolking bijzonder populair te zijn.

Daarom is het verheugend dat het Westen onder aanvoering van de Verenigde Staten de agressieve politiek van de leiders in Bagdad heeft beantwoord met het treffen van voorbereidingen voor een eigen 'heilige oorlog'. Natuurlijk spelen daarbij nationale en regionale belangen mee. De Verenigde Staten staan voor een economische recessie en voor Washington zou een oliecrisis, die het gevolg zou zijn van nieuwe oorlogshandelingen in het Midden-Oosten, op het slechtst denkbare moment komen. Voor de Europese Gemeenschap zouden de politieke, economische en financiele turbulenties als gevolg van een escalerend conflict in de Golf kunnen betekenen dat de ambitieuze doelstellingen van snelle totstandkoming van een economische en monetaire unie en later een politieke unie voorlopig onhaalbaar zijn.

MAAR ALS WIJ over een 'heilige oorlog' van het Westen spreken dan bedoelen wij de strijd voor recht en internationale orde. Het is op de basis van de internationale rechtsorde dat de Veiligheidsraad van de VN actie heeft ondernomen om de soevereiniteit, de onafhankelijkheid en de territoriale integriteit van Koeweit te herstellen. Het bewaren van die rechtsorde, de bescherming daarvan tegen bedrijvers van agressie die haar aan hun laars lappen, is het enige zuivere kompas waarop de wereldgemeenschap veilig kan varen.

De Verenigde Staten verdienen lof voor hun bijdrage aan de snelle en effectieve wijze waarop de Iraakse invasie in de Verenigde Naties aan de orde is gekomen. En het is van onschatbare betekenis dat de Sovjet-Unie daaraan van harte heeft meegewerkt. Ook de vastberaden wijze waarop de regering in Washington Saoedi-Arabie te hulp is geschoten dwingt bewondering af. Het liet weer eens zien hoe machteloos de economische supermacht, die de Europese Gemeenschap is, staat tegenover conflicten in gebieden waar zij zo sterk van afhankelijk is. Het denken over samenwerking tussen de Twaalf op defensiegebied zal ongetwijfeld een nieuwe impuls hebben gekregen.

De EG-landen, die er het hunne ertoe hebben bijgedragen dat Saddam Hussein de nu zo gevreesde militaire macht kon ontplooien, hebben in een reactie op de crisis een diepgaande verdeeldheid aan de dag gelegd. Opeens leek de tot voor kort zo zelfverzekerde Gemeenschap niet tot daadkracht in staat. Elk van de Twaalf ging zijn eigen weg. De Britten maakten van de gelegenheid gebruik de traditionele speciale betrekkingen met de Amerikanen te laten herleven; de Fransen stuurden militaire eenheden naar het mogelijke strijdtoneel maar bleven staan op hun aloude zelfstandige rol; en de Duitsers waren te druk met hun vereniging om zich serieus met de crisis in te laten. En Nederland? De meest betrokken bewindslieden bleven op vakantie, crisis of geen crisis, oorlog of geen oorlog.

Gisteren namen de landen van de EG nog even een eensgezinde houding aan door te weigeren hun ambassades in Koeweit te sluiten, zoals Irak had geeist. Maar op de vraag wat er moet gebeuren als Saddam Hussein op zijn strepen blijft staan moest men het antwoord schuldig blijven. Later steunden zij (met uitzondering van Ierland, dat geen NAVO-lid is) op een ministeriele vergadering van het Atlantisch bondgenootschap de hulp die president Bush aan Saoedi-Arabie heeft geboden en spraken zij af dat ieder land op zijn eigen wijze een bijdrage daaraan zou leveren.

IN DE TIJD die nog rest voor internationaal overleg zal aan de dictator in Bagdad nog krachtiger duidelijk moeten worden gemaakt dat hij mondiaal volstrekt alleen staat. Dat kan het beste gebeuren door de militaire operaties die nu door het Westen in de Golf worden voorbereid, zo snel mogelijk onder de vlag van de Verenigde Naties te brengen. De Sovjet-Unie heeft al aangegeven dat zij mogelijk aan een dergelijke militaire macht zal deelnemen. De Veiligheidsraad bezit het mechanisme om zo'n internationale strijdmacht te leiden. Het formidabele eenheidsfonds dat dan ontstaat zou Saddam Hussein tot andere gedachten moeten brengen. Zo niet dan rest de wereldgemeenschap slechts het voeren van de enige 'heilige oorlog' die waard is om gestreden te worden: die voor recht en internationale orde.