Boeiende serie over de zee met alles erop en erin

Het kan niet op voor de maritiem bevlogen Nederlander. Sail '90, windjammers, barken en schoeners en dan komt bovendien de KRO-televisie vanavond met de eerste aflevering van een achtdelige documentaire serie over de zee met al wat daarop en daarin is. Het betreft een internationale coproduktie van diverse maatschappijen, alsmede de Mare Nostrum Foundation, die via onderzoek en voorlichting ijvert voor behoud van de wereldzeeen. De man achter het project is de Belgische zeebioloog Luc Cuyvers, die tien jaar geleden al plannen ontwierp voor een programmareeks over de relatie tussen mens en zee.

Twee Britse en twee Australische teams reisden praktisch de hele wereld af om filmopnamen te maken voor 'De blauwe revolutie', zoals de serie werd genoemd, en het resultaat is de moeite waard. Nederland heeft hiervan de Europese primeur nadat de reeks eerder in de Verenigde Staten, Australie en Japan werd vertoond. Deel 3 over de visserij kwam met hulp van de KRO tot stand. Men ziet beelden van onder meer Enkhuizen en Amsterdam, terwijl het archief materiaal leverde over de kabeljauwoorlog tussen IJsland en Groot-Brittannie, waarbij trouwens slechts enkele schoten werden gelost. De boodschap is somber en duidelijk of in de woorden van KRO-medewerkster Niki Rossner: 'De mens is bezig de zee als voedselbron uit te putten. Er wordt geen enkele zelfbeheersing aan de dag gelegd'.

Het grootscheeps ontduiken van de vangstbeperkingen illustreert het verschijnsel van overexploitatie, dat zichniet tot de Noordzee en omringende wateren beperkt. Op de Filippijnen bijvoorbeeld laten vissers koraalriffen exploderen om aan buit te komen, waardoor het ecologisch systeem ernstig ontwricht raakt. Hoe het anders en beter kan, tonen beelden uit Japan, waar zelf op open zee vis wordt gekweekt, zodat de wilde populatie buiten schot kan blijven.'De blauwe revolutie' begint vanavond met een historisch overzicht, dat duidelijk maakt hoezeer de oceanen van invloed zijn geweest op het doen en laten van de mens, te beginnen bij de Polynesiers en hun ontdekkingsreisen in de Pacific. Centraal in deze aflevering staat het verhaal over de magische jacht op de witte walvis Moby Dick. Andere onderwerpen die de komende weken aan de orde komen, zijn de zee als handelsroute, de wisselwerking tussen zee en klimaat, de zee als slagveld, mineralen en milieuvervuiling. Ook dat laatste is weer hoogst actueel na de teleurstellende ministersconferentie over de achteruitgang van de Noordzee.

Volgens initiatiefnemer Luc Cuyvers is bij de totstandkoming van de serie profijt getrokken van de ontspanning tussen Oost en West. Dat blijkt vooral uit de vijfde aflevering ('De strijd om de zee'), waarvoor de filmploeg zowel op de Amerikaanse als Russische vloot terecht kon. Cuyvers: 'Voor zover wij weten, heeft een westerse filmploeg niet eerder op die uitgebreide faciliteiten kunnen rekenen'. Het eerste deel van 'De blauwe revolutie' vanavond op Ned. 1. om 19.20 uur.