Wellicht vervolging van Winnie Mandela

JOHANNESBURG, 9 aug. De Zuidafrikaanse procureur-generaal Klaus von Lieres und Wilkau heeft vanmorgen bekendgemaakt dat hij 'binnen de komende twee weken' zal beslissen of hij zal overgaan tot vervolging van Winnie Mandela. Gisteren heeft een rechter in Johannesburg Jerry Richardson, de trainer van de omstreden voetbalclub FC Mandela United die ooit optrad als Winnie Mandela's lijfwacht, ter dood veroordeeld wegens de moord op een jonge activist. Dit dramatische einde van een lang proces opent de mogelijkheid die politiek heel gevaarlijk zou kunnen zijn dat de vrouw van Nelson Mandela misschien zelf zal worden beschuldigd van ontvoering en mishandeling van de jonge activist, de 14-jarige Stompie Moeketsi, die naar het huis van Winnie was ontvoerd en er werd mishandeld voordat Richardson hem later vermoordde.

De zaak brengt de regering in de grootste verlegenheid, omdat deze zich voordoet op een tijdstip dat de goede persoonlijke relatie tussen president De Klerk en Nelson Mandela van cruciaal belang is voor het delicate proces om te trachten door onderhandelingen te komen tot een nieuwe grondwet voor Zuid-Afrika.

Winnie Mandela raakte in december 1988 betrokken bij de gebeurtenissen rondom de dood van Stompie. Zij had Richardson in huis genomen samen met een paar andere jonge straatcriminelen om te proberen ze weer op het goede pad te brengen door sport. Ze gebruikte hen echter vooral als lijfwacht in het gevaarlijke zwarte woonoord van Johannesburg, Soweto, waar zij het doelwit was pesterijen.

De jonge criminelen kregen bekendheid als de voetbalclub Mandela United, met de 42-jarige Richardson als hun trainer, hoewel zij in werkelijkheid nooit voetbal hebben gespeeld. Zij begeleidden Winnie overal waar zij ging en raakten betrokken bij hevige gevechten met andere zwarte bendes.

Volgens getuigenverklaringen bij het proces van Richardson stopte de groene minibus van Winnie Mandela voor een huis bij de Methodistenkerk in Soweto op de avond van de 29ste december 1988. Het huis diende als toevluchtsoord voor zwarte jongeren die problemen hadden en een blanke predikant, dominee Paul Verryn, had er de leiding. Vier jongeren, onder wie Stompie Moeketsi, werden ontvoerd en naar het huis van Mandela gebracht.

Drie van hen, Kenneth Kgase, Barend Mono en Gabriel Megwe, hebben een getuigenis afgelegd dat Winnie met dwangsmiddelen heeft geprobeerd het viertal te laten bekennen dat Verryn hen sexueel had lastiggevallen. De jongens ontkenden echter de beschuldiging.

De zwarte jongens zeiden dat zij door leden van de voetbalcub zijn geslagen en met zwepen bewerkt om ze tot een bekentenis te dwingen, en dat Winnie Mandela daadwerkelijk betrokken was geweest bij de mishandeling. Stompie die leider was geweest van een bende van harde anti-apartheidsactivisten die bekend was onder de naam 'Onder de Veertien', zou fel hebben teruggevochten en als gevolg daarvan ernstige verwondingen hebben opgelopen.

Daarna verdween Stompie, en op 1 januari vorig jaar werd zijn lichaam gevonden met doorgesneden hals op een veld in Soweto.

Ondanks de doodstraf zou Richardson toch aan de strop kunnen ontsnappen. Alle terechtstellingen werden afgelopen februari opgeschort, hangende de uitkomst van de onderhandelingen over de grondwet tussen de regering en de zwarte leiders. Bovendien zal Richardson automatisch in aanmerking komen voor een beroep bij het hoogste gerechtshof van het land, door een recentelijke wetswijziging.