Turkije wil vergoeding voor actie tegen Irak

ISTANBUL, 9 aug. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken James Baker heeft vandaag in Ankara besprekingen gevoerd met de Turkse president Turgut Ozal over de rol van Turijke in de handelsboycot tegen Irak.

Als prioriteit geldt voor Turkije dat de grote schade die het land lijdt van het olie-embargo tegen buurland Irak wordt gecompenseerd. De boycot werd deze week prompt ingesteld. Ook de eventuele stagnatie in de afzet van andere produkten naar Irak, in 1988 nog de tweede handelspartner van Turkije, moet worden gecompenseerd, vindt Ankara.

Baker van zijn kant wil Turkije zoveel mogelijk betrekken bij de 'defensieve actie' die tegen Irak in de maak is. Maar Ozal heeft al laten weten dat Turkije alleen militair mee kan doen aan acties in VN-verband. Ook de Turkse oppositieleider Inonu is daar een groot voorstander van. Inmiddels is de Turkse luchtmacht in staat van paraatheid gebracht.

De Amerikanen zijn al tevreden als de grote vliegbasis Incirlik, op 160 kilometer van de Iraakse grens, bij acties zou kunnen worden ingeschakeld. De VS hebben daar sinds kort veertien volgens de Turkse krant Huriyet 26 F-111-bommenwerpers gestationeerd die op een geringe hoogte kunnen vliegen.

Ankara heeft sinds 1958 grote moeite gehad om de NAVO-basis Incirlik beschikbaar te stellen voor specifiek Amerikaanse acties, zoals die in Libanon en die ter bevrijding van de gijzelaars in Teheran. Men hecht daarvoor te veel aan goede betrekkingen met staten in het Midden-Oosten. Ook nu doet deze beweegreden zich weer voor en Irak heeft al een afgezant gestuurd om Ankara te waarschuwen tegen het verlenen van zulke faciliteiten aan Washington.

Op zijn best heeft Baker te horen gekregen, dat de kwestie morgen op de NAVO-vergadering in Brussel kan worden behandeld, waar de betrokkenheid van de NAVO bij het Golfconflict aan de orde zal komen. Wordt Incirlik als NAVO-basis ingeschakeld, dan zou Turkije garanties kunnen krijgen van het bondgenootschap inzake zijn veiligheid in het algemeen, en die van de GAP in het bijzonder. De GAP is het gigantische project voor energie en irrigatie in de rivier de Eufraat dat al eerder Iraks misnoegen heeft opgewekt en onder bereik valt van Iraakse raketten.

Gevoelsmatig zullen de meeste Turken tegen het inzetten van de F-111's tegen het islamitische buurland blijven. Dezelfde vliegtuigen zijn in 1986 vanuit Engeland gebruikt voor het bombarderen van Tripoli, waarbij onder anderen het adoptief dochtertje van de Libische leider Gaddafi om het leven kwam. Het was opvallend te zien hoe woedend de publieke opinie in Turkije toen reageerde, een omslag die nog niet is uitgewerkt en van tijd tot tijd door nieuwe Amerikaanse initiatieven wordt versterkt. President Bush is in Turkije nauwelijks minder populair dan Saddam Hussein en in de spotprenten komt hij er veel slechter af. De krant Gunesh tekende hem vandaag als cowboy met Ozal in zijn zak.