Pistoletto's pendelen tussen beeldende kunst en theater

Een naakte venus, bevallig op een been steunend, staat geleund tegen een berg lompen. Het lichte marmer steekt duidelijk af bij de veelkleurige vodden. De smetteloze blankheid van de venus accentueert de gedragen kleren, waar een heel verleden achter ligt. Is het classicistische beeldje, deze Venus van de Lompen, een waarschuwing om ook het kleine, nietige, onbeduidende niet te vergeten? Of is het werk een poging een nieuwe synthese te maken, een nieuwe definitie van schoonheid te geven? Het is in ieder geval een theatraal beeld, een beeld dat blijfthangen en vraagtekens oproept. Niet voor niets heeft de kunstenaar, de Italiaan Michelangelo Pistoletto, gependeld tussen beeldende kunst en theater, om de grenzen ervan te onderzoeken en te kijken waar en hoe de twee in elkaar overgaan.

Het museum voor moderne kunst in Rome heeft eengrote overzichtstentoonstelling gewijd aan Pistoletto, vooral op theoretisch gebied een van de gangmakers in de stroming van de Arte Povera. Naast de Venus van de Lompen is in Rome ook een Lompenorkest te zien: fluitende fluitketels die hun stoom blazen tegen een glazen plaat die wordt gedragen door stapels kleurige oude doeken.

De meesteaandacht op de tentoonstelling gaat uit naar de werken waardoor Pistoletto het bekendst is: zijn fascinerende figuren op spiegels. Soms zijn het alledaagse voorwerpen als een ladder, een elektriciteitsdraad, ballonnen. Maar meestal zijn het schilderingen van mensen, op ware grootte, en vaak met de rug naar de kijker toe. De 'Mensen die kijken' kijken van de kijker weg. 'De Bezoekers' zijn voor iets gekomen wat zich achter de spiegel afspeelt. De 'Vrouw die vlucht' is nog maar half zichtbaar.

Het lijkt alsof

Pistoletto de kijker wil uitnodigen zich bij de personen te voegen. In zeker zin gebeurt dat toch al, of je wilt of niet, want je kunt de werken van inox staal nauwelijks bekijken zonder ook jezelf tegen te komen. Het werk verandert als de bezoeker verandert.

Hier laat zich weer de theoreticus Pistoletto zien. 'Pistoletto houdt zich bezig met een van de grote thema's van moderne kunst, ' zo wordt Rudi Fuchs geciteerd in de catalogus. 'Wat vormt een legitiem beeld en hoe is het contemporaire beeld in staat om complex en meerduidig te zijn tegenover de werkelijkheid?' De spiegel en zijnvermogen om de omgeving te verdubbelen of erin op te gaan, is Pistoletto altijd blijven fascineren, zo blijkt op de tentoonstelling. Zijn mensen op spiegels zijn een vorm van beeldende kunst die ook voor de meest passieve toeschouwer een vorm van theater wordt.