'Verdediging van olievelden in S-Arabie onmogelijke taak'

DEN HAAG, 8 aug. Een marineblokkade van de Straat van Hormuz is betrekkelijk gemakkelijk te verwezenlijken. De verdediging van de vliegvelden in Saoedi-Arabie, waartoe een voorhoede van 4.000 Amerikaanse parachutisten vandaag ter plaatse is gearriveerd, is een haalbare kaart. Daarentegen zijn de olievelden in Saoedi-Arabie praktisch niet tegen een Iraakse aanval te verdedigen. Verder mag niet worden uitgesloten dat Irak bij een aanval op Saoedische doelwitten van chemische wapens gebruik zal maken. Dit zegt luitenant-generaal b.d. G. C. Berkhof, hoogleraar strategische studies aan de Rijksuniversiteit in Leiden.

De Verenigde Staten beschikken over belangrijke militaire voorraden op het eiland Diego Garcia in de Indische Oceaan, waar ook een landingsbaan voor B 52-bommenwerpers is aangelegd. Deze voorzieningen zijn in het begin van de jaren tachtig getroffen om een mogelijke Sovjet-aanval vanuit Afghanistan op de Golfstaten het hoofd te kunnen bieden. De B 52's zouden dan tot taak hebben gekregen de bergwegen tussen Afghanistan en de Golf te bombarderen. B 52-bommenwerpers zijn in bergterrein gemakkelijker te gebruiken dan in woestijngebieden. Volgens Berkhof is het derhalve zeer de vraag of de bommenwerpers met succes tegen Iraakse troepen in Saoedi-Arabie kunnen worden ingezet.

Een maritieme blokkade van Irak behoeft geen grote problemen op te leveren, zegt Berkhof. Er zijn slechts drie uitgangen te controleren, namelijk de pijpleidingen door Turkije (die inmiddels al is gesloten) en door Saoedi-Arabie, alsmede de Straat van Hormuz die de toegang tot de Golf vormt. Die zeeweg is volgens Berkhof niet alleen makkelijk 'dicht te gooien', maar een maritieme blokkade kan daar ook lange tijd worden volgehouden. Vliegdekschepen zijn weinig kwetsbaar voor luchtaanvallen of onderzeeers. Een marinemacht van de NAVO behoeft voor ondersteuning uit de lucht, onderhoud en bevoorrading niet afhankelijk te zijn van bases of faciliteiten in Oman of Bahrein.

Als de NAVO-strijdmacht in het Midden-Oosten is aangekomen, heeft deze vloot in het Golfgebied de overmacht, zowel op zee als in de lucht. Maar op het land zal Irak sterk in het voordeel blijven. De parachutisten van de Amerikaanse 86ste luchtlandingsdivisie, die vandaag in Saoedi-Arabie zijn aangekomen, zullen voor de bescherming van de vliegvelden worden ingezet. In geval van een Iraakse aanval moeten de Amerikaanse strijdkrachten in staat worden geacht om deze defensieve taak succesvol uit te voeren. De verdediging van de zeer kwetsbare olievelden in Saoedi-Arabie beschouwt Berkhof echter als een onmogelijke opdracht.

Bij een militair treffen zal het Westen worden geconfronteerd met een gigantische overmacht aan Iraakse tanks. De aanvoer van tanks uit de VS en uit Amerikaanse voorraden in de Bondsrepubliek belooft zeer tijdrovend te worden, voorziet Berkhof. Hetzelfde geldt voor het transport van Amerikaanse antitank-helikopters naar het strijdgebied. Het verzenden van grote aantallen van deze toestellen naar de Golf is al geen sinecure, maar vooral problemen van onderhoud en bevoorrading zullen moeilijk oplosbaar zijn.

Indien Amerika op Saoedische bodem in een landoorlog met Irak verwikkeld raakt, zal Washington rekening moeten houden met de mogelijkheid dat Saddam Hussein chemische wapens zal inzetten. Een vooralsnog onoplosbaar probleem daarbij is dat beschermende kleding tegen mosterdgas (rubber lagen plus een binnenpak van koolstof) in woestijngebieden vrijwel onmiddellijk tot oververhitting leidt. In de hypothese van chemische oorlogvoering door Irak zullen de vliegtuigen die deze wapens vervoeren, dus tijdig door de Amerikanen moeten worden onderschept. De AWACS (radar)vliegtuigen die al geruime tijd in het Saoedische luchtruim opereren, zullen daarbij een onmisbare rol toebedeeld krijgen, aldus luitenant-generaal b.d. Berkhof.