Oostduitsers te bezorgd voor feest na opheffing van DDR

BERLIJN, 8 aug. Volgens generaal-major Listermann heeft het Nationale Volksleger (NVA) van de DDR nog een belangrijke rol gespeeld bij de 'Omslag', de vreedzame revolutie vorig jaar november. Iedereen praat dezer dagen over de opheffing van de DDR, maar de generaal is nog bij de omwenteling van vorig jaar. 'Wij hebben ons aan de zijde van het volk geschaard door instructies op het volk te schieten naast ons neer te leggen', zegt de generaal trots. De onthulling vermag in het zaaltje met journalisten in Oost-Berlijn geen geestdrift meer op te wekken. De 'Omslag' van november ach, in deze laatste dagen van het bestaan van de DDR heeft niemand het daar meer over.

Dat de generaal zijn toevlucht neemt tot dit recente verleden toont aan hoezeer hij behoefte heeft aan argumenten. De 'Vereniging van beroepssoldaten van de DDR' een organisatie waarachter men, gezien de hoge rang van haar woordvoerders vooral het hogere officierskader moet vermoeden wil dat maar liefst 70.000 man uit de NVA overgaan naar het nieuwe leger van het verenigde Duitsland. En dus niet slechts 10.000, zoals in Bonn wel wordt geopperd. Hoe vindt de generaal het eigenlijk dat hij, door een vervroegde toetreding van de DDR tot de Bondsrepubliek, over een paar dagen misschien onder de bondsminister van defensie ressorteert? Hij slikt even. 'Wij staan aan de zijde van het volk, dat de Duitse eenheid wil', zegt hij en waarschuwt in een adem tegen 'discriminatie van DDR-soldaten' die de nieuwe Duitse staat met 'sociaal explosief materiaal' zou kunnen opzadelen. Dat inmiddels in een buitenwijk van Berlijn op last van de DDR-regering het wagenpark van de NVA al aan de hoogstbiedenden verkocht wordt, blijft vanmiddag onbesproken.

Afgedaan

De DDR met haar structuren, symbolen en verleden heeft afgedaan in Berlijn. De stad is zijn laatste dagen als 'hoofdstad van de DDR', dit trotse epitheton dat vroeger alle ansichtkaarten sierde, definitief ingegaan. Tussen de politici wordt alleen nog maar gebakkeleid over de vraag of de DDR nu op 14 oktober, 15 september of mogelijk zelfs nog eerder opgeheven moet worden.

Zelfs de burgerbewegingen van Bundnis '90 en de ex-communistische PDS, waar begin dit jaar nog uitvoerig werd gefilosofeerd over een mogelijke confederatie tussen de beide staten, durven nu niet meer openlijk te protesteren tegen de vervroegde bijtreding. De PDS, opvolger van de vroegere alleenheersende SED, heeft voor vanmiddag zes uur een protestdemonstratie belegd tegenover de Volkskammer, maar alleen tegen de benadeling van deze partij bij de eerste gezamenlijk-Duitse verkiezingen. Hopelijk zijn de demonstranten nog op tijd, want het hardnekkige gerucht in Berlijn wil dat de afgevaardigden van dit voortijdig van vakantie teruggeroepen Oostduitse parlement in hun vergadering die vanmiddag om drie uur zou beginnen al onverhoeds tot opheffing van DDR-staat zullen besluiten.

Wondermiddel

Weliswaar liggen nu alleen nog maar 14 oktober (CDU) en 15 september (SPD) als voorstel op tafel, maar het zou niet de eerste keer zijn dat de in ordedebatten gespecialiseerde Volkskammer de zaken een onverwachte wending geeft. De volkswil hoeft door een plotselinge toetreding geenszins in het gedrang te komen. De bekende man in de staat is bijna zonder uitzondering van mening dat het zo wel genoeg is geweest met zijn eigen staat. Zo snel mogelijk toetreden tot de Bondsrepubliek, dat lijkt menigeen het wondermiddel tegen de steeds sterker stijgende werkloosheid: 272.000 mensen zijn inmiddels zonder werk en nog ettelijke honderdduizenden hebben arbeidsverkortingen tot 0 uur.

In het 'Huis van de democratie' in de Oostberlijnse Friederichsstrae moet vertegenwoordiger Klaus Wolfman van Neues Forum de aanwezige vertegenwoordigers van de pers teleurstellen. Het is niet juist, zegt hij, dat de burgerbeweging die zo'n leidende rol speelde bij de 'Omslag' en de inmiddels in vergetelheid geraakte 'ronde-tafelgesprekken' over verleden en toekomst van de DDR, zich nu ten volle heeft aangesloten bij de eenheidslijst van Groenen in Oost en West en burgerbewegingen, die bij de eerste verkiezingen voor heel Duitsland voor wat plaatsjes in de Bondsdag zou moeten zorgen. Zoals een echte basisbeweging betaamt, mag elke regionale groep van Neues Forum daarover namelijk zelf beslissen. Hangende de persconferentie raken vertegenwoordigers van de andere groeperingen in het stembusverbond slaags over vragen als: Vijandschap of belangengemeenschap met de PDS? Wie is er nu links of rechts? Is de 50-50 vertegenwoordiging van vrouwen en mannen wel goed geregeld? Voor het einde van de persconferentie verlaat Neues Forum de zaal. Nog heeft de beweging in alle wijken van Berlijn inloopcentra. Op veel deuren staat dezer dagen 'Wegens vakantie gesloten'. Nog wordt van sommige overheidsgebouwen in Oost-Berlijn elke dag de DDR-vlag gehesen, met het wapen van hamer en passer. Op de voorlichtingsbrochure met biografieen van de DDR-ministers, deze week nog juist op tijd van de persen gerold, prijkt zonder nadere toelichting echter al de Duitse driekleur zonder wapen.

Straks hoeven in het geheel geen vlaggen meer te worden gehesen, komen het complex van de Volkskammer, de ministerraad, de verschillende ministeries leeg te staan. In het ontwerp van het 'verenigingsverdrag' tussen de beide Duitse staten staat weliswaar dat in principe Berlijn weer hoofdstad wordt, maar ook dat alle staatsorganen eventueel in Bonn kunnen blijven.

Lichttorens

Naast de Volkskammer worden lichttorens opgebouwd, niet voor het feest van de Duitse eenheid, maar voor de traditionele 'Berlijnse feesten', een meerdaags openluchtspektakel dat in de hoofdstad van de DDR wel elk jaar zo'n 15.000 mensen placht te trekken. Voor volgend jaar heeft het armlastige gemeentebestuur de Berlijnse feesten van het budget afgevoerd.

Berlijn heeft al veel gefeest het afgelopen jaar: bij de november-omwenteling en bij de opening van de muur. De invoering van de D-mark bracht al geen ware feestvreugde meer teweeg. Het lijkt wel zeker dat bij het heengaan van de onbetreurde DDR, spontane massavreugde in het bezorgde land niet meer zal uitbreken. Zelfs een plechtige ceremonie bij het nationale monument Brandenburger Tor behoort niet tot de mogelijkheden. Het monument staat tot volgend jaar in de steigers, wegens restauratie.