Indonesie had op meer gehoopt bij bezoek van Chinese premieraan Jakarta; Kleine concessie China over Cambodja

JAKARTA, 8 aug. China gelooft niet in een militaire oplossing van het Cambodjaanse conflict en steunt de vorming van een Hoge Nationale Raad met deelneming van alle vier de strijdende partijen in Cambodja. Peking is niet bereid de Rode Khmer te helpen de dominante macht in het land te worden en zal zijn wapenhulp aan de Khmer staken zodra alle Vietnamese troepen onder toezicht van de Verenigde Naties Cambodja hebben verlaten. Zover, maar ook geen stap verder, wilde de Chinese premier Li Peng zijn Indonesische gastheren tegemoet komen ter gelegenheid van het plechtige herstel van de diplomatieke betrekkingen tussen Peking en Jakarta.

Vanmorgen, op de achtste van de achtste maand, volgens de Chinezen een fortuinlijke datum, ondertekenden de ministers van buitenlandse zaken van de Volksrepubliek China en Indonesie een memorandum waarmee de diplomatieke betrekkingen tussen beide landen na 25 jaar worden hersteld. De ondertekening had plaats in het Merdeka Paleis in Jakarta, onder de goedkeurende blik van de Chinese premier Li Peng en president Suharto. De twee in bevolkingsomvang grootste landen van Azie hebben daarmee een punt gezet achter hun eigen Koude oorlog.

Na afloop van de ceremoniele ondertekening gaf premier Li Peng een persconferentie die voor een belangrijk deel was gewijd aan de kwestie-Cambodja. De Indonesische minister van buitenlandse zaken Ali Alatas had eerder deze week de hoop uitgesproken dat Li Peng van zijn komst naar Jakarta gebruik zou maken om een stap te zetten in de richting van vrede in Cambodja. Een publieke verklaring dat China de Rode Khmer tot concessies zal bewegen zou het prestige van Indonesie als bemiddelaar in het Cambodjaanse conflict beduidend hebben vergroot.

Zover kwam het echter niet. Peking wenst zijn belangrijkste troefkaart in Cambodja, zijn connectie met de Rode Khmer, niet te verspelen voordat aartsvijand Vietnam het strijdtoneel heeft verlaten.

Tijdens zijn ontmoeting met de pers prees Li Peng de positieve rol van Indonesie als medevoorzitter van de Parijse Conferentie over Cambodja. Hij kondigde aan dat beide landen voortaan regelmatig consultaties zullen houden over het Cambodjaanse conflict. Hij onderstreepte de punten van overeenstemming tussen de Volksrepubliek en de ASEAN-landen, waarvan Indonesie er een is. Er moet zo snel mogelijk een Nationale Raad worden gevormd, bestaande uit alle vier de strijdende partijen in Cambodja, dat wil zeggen zowel de door Vietnam gesteunde regering in Phnom Penh als de verzetscoalitie van drie partijen, met inbegrip van de Rode Khmer. Volgens Li Peng moet prins Sihanouk, de leider van een van de twee niet-communistische verzetsgroepen, het voorzitterschap van de Raad op zich nemen. China deelt het ASEAN-standpunt dat tot de vorming van een Nationale Raad de afvaardiging van Cambodja in de Verenigde Naties moet blijven zoals die nu is. Dat wil zeggen: een exclusieve vertegenwoordiging van het gezamenlijke verzet, wat in strijd is met de opstelling van de Verenigde Staten, die sinds vorige maand de legitimiteit van de huidige VN-vertegenwoordiging aanvechten.

Met de plechtigheid in het Merdeka Paleis, vanmorgen, kwam een einde aan een 25-jarige ijstijd tussen Peking en Jakarta, die begon in oktober 1967, toen generaal Suharto de banden met China verbrak, nadat hij de Volksrepubliek ervan had beschuldigd de hand te hebben in een communistische poging tot staatsgreep. Peking heeft die betrokkenheid altijd ontkend.

Dat de 'normalisasi' in Indonesie niet onomstreden is, bleek gisteren toen een aantal islamitische jeugdorganisaties in een open brief van Li Peng eiste dat hij zijn verontschuldigingen zou aanbieden voor de Chinese rol in de staatsgreep van 1965. Verder moest Peking de leden van de Indonesische Communistische partij (PKI), die na 1965 hun toevlucht hadden gezocht in China, terugsturen naar Indonesie. De briefschrijvers stellen dat het communistische gevaar in Indonesie nog niet is geweken en doen een beroep op China om van zijn nieuwe ambassade in Jakarta geen gebruik te maken om de eigen ideologie te verspreiden. De inhoud van de brief wordt in Jakarta algemeen gezien als het overheersende gevoelen binnen de Indonesische strijdkrachten.