Herkennen en behandelen van dictators

Vorige week om deze tijd hadden de CIA en de wereldleiders er nog geen flauw idee van dat er een regionale oorlog dreigde die zich gemakkelijk zou kunnen uitbreiden, waardoor de derde oliecrisis zou kunnen ontstaan die de economie van het 'Dorp Wereld' in een diepe crisis kon dompelen. Het ligt dus voor de hand te vragen wat ons morgen boven het hoofd hangt dat de alleringewijdsten vandaag nog niet hebben voorzien.

De CIA heeft zich wel vaker historisch vergist. Vorige maand is uit hearings van de Amerikaanse Senaat gebleken dat deze geheimste der geheime diensten stelselmatig de omvang en soliditeit van de Sovjet-economie had overschat. Daarvoor was het al duidelijk geworden dat ook de militaire macht van het Warschaupact niet was wat het zelf graag voorstelde. In minder professioneel ingelichte politieke kringen had men een en ander al voor zeer waarschijnlijk gehouden (uitvoerig beredeneerde schattingen op militair gebied worden gegeven door Tom Gervasi in zijn The Myth of Soviet Military Supremacy, 550 pagina's, New York 1986, en voor de economie zijn er bijvoorbeeld alle boeken sinds 1982 van Marshall Goldman), zodat het een raadsel is waarom juist de hoogst verantwoordelijke staatslieden blijkbaar het slachtoffer worden van verkeerde voorlichting.

In de door Saddam Hussein veroorzaakte crisis is het feitelijk niet anders gegaan. Hij is degene die de oorlog tegen Iran is begonnen en deze ongelooflijke slachtpartij acht jaren heeft volgehouden toegegeven, met de volle medewerking van Khomeiny en zijn Iraanse fundamentalisten. Hij heeft geprobeerd een kernwapen te bouwen, maar dat is door de Israeliers met bewonderenswaardige snelheid, zij het niet helemaal volgens de regels van het internationale recht, verhinderd. Daarna heeft Saddam Hussein gifgas gebruikt tegen de Koerden waarvan de foto's in de krant zijn gekomen. Vervolgens werd hij betrapt op plannen om een soort monster-kanon te bouwen, waarvan de onderdelen in Westelijke havens werden onderschept. Dat was een goede prestatie van de geheime diensten. Intussen had hij ook al gedreigd de helft van de Israelische bevolking met gifgas te vermoorden als dit land hem al te onwelgezind zou worden. Om zijn geloofwaardigheid kracht bij te zetten, houdt hij op een bevolking van zeventien miljoen een leger van een miljoen op de been.

Als iemand geen twijfel over het karakter en de bedoelingen van Saddam Hussein heeft laten bestaan, is het Saddam Hussein zelf. Niets schurkachtigs is aan die man geheim. Hoe komt het dan dat men deze keer toch in zijn betrekkelijk vreedzame bedoelingen heeft geloofd? Men heeft er niet alleen in geloofd, men heeft ze zelfs verklaard: op de vergadering van de OPEC eind vorige maand had hij zijn zin gekregen. Koeweit was in het gareel van de prijsverhogingen gebracht, Irak zou nu als 'politie-agent' van de olieproducerende landen optreden; dat had weliswaar geen schaduwkanten, maar er zou nu in ieder geval een periode van betrekkelijke stabiliteit intreden.

Het is interessant ons af te vragen wat we geloven nu dit niet is gebeurd. Saddam Hussein is een soort Arabische Hitler en de industriele wereld (het is niet zo'n wonder als het lijkt, dat Moskou zich aan de kant van het Westen bevindt, want het heeft een zo welvarend mogelijk Westen nodig voor hulp op lange termijn), of misschien wel het Dorp Wereld moet zich hoeden voor een nieuw Munchen. Onder de gegeven verrassende omstandigheden gaat het niet slecht; Irak wordt in quarantaine geplaatst, door een boycot getroffen en zal op den duur 'gedwongen' zijn zich weer naar de regels van de gemeenschap der beschaafde staten te voegen. Die gemeenschap is nog nooit zo beschaafd geweest: de Veiligheidsraad was voor het eerst unaniem in zijn veroordeling. Geloven we dat? In het algemeen gezegd kunnen de inlichtingen die we nu over Saddam Hussein hebben, niet worden verbeterd. Maar op het ogenblik is het niet zozeer de vraag of de inlichtingen juist zijn maar, aangenomen dat dit het geval is, of ze overtuigend genoeg zijn. Wat is in dit geval overtuigend genoeg? Dat ze dwingen tot handelen en dit moet er weer toe leiden dat een crisis van het soort dat we het laatst in 1973 hebben gehad, wordt voorkomen.

Zal Saddam Hussein door een wereldboycot tot de aftocht worden gedwongen? Dictators met een leger van een miljoen man, die zojuist een rijk landje hebben veroverd en voor wie de naaste buren in hun schulp kruipen, zijn nu over het algemeen niet rijp voor de aftocht, want die staat gelijk met de nederlaag en als ze niet oppassen met hun persoonlijke ondergang.

Helpt het als de 'grote mogendheden' oorlogsbodems laten opstomen? Het zou mooi zijn als ze er zo gemakkelijk van af kwamen, maar een vloot is geen werkelijke remedie tegen zo'n groot landleger.

Alleen als het Westen bereid zou zijn samen met zijn zwakke en weifelende Arabische bondgenoten de strijd te land aan te gaan, of het Saddam Hussein desnoods van die bereidheid zou kunnen overtuigen, bestaat er een kans dat zijn onderneming roemloos ten onder gaat, met hem erbij. Hoe onheilspellend overtuigend zijn de inlichtingen van de CIA en minder professionele instellingen, dat het Westen bereid is soldaten te laten sneuvelen? Is de tijd van Korea en Vietnam niet voorgoed voorbij?