EEN ARSENAAL VOOR ECONOMISCHE CONFLICTEN

De paradox van de twintigste eeuw is dat Karl Marx alsnog gelijk kan krijgen op het moment dat de marxistische ideologie op sterven na dood is. De kans op economische conflicten tussen de VS en Japan en Europa zal namelijk groter worden naarmate de VS meer haar rol als internationaal veiligheidsagent opgeeft nu het vuur van de koude oorlog dooft. Dat is de essentie van een essay in het Amerikaanse kwartaalblad Foreign Affairs, geschreven door C. Fred Bergsten, directeur van het Amerikaanse Instituut voor Internationale Economie en voorheen werkzaam bij het Amerikaanse ministerie van financien en bij de Nationale Veiligheidsraad.

Het 'eind van de geschiedenis' zal, zo schrijft hij, minder saai zijn dan we nu misschien denken. De Japanse politicus Shintaro Ishihara heeft al voorspeld dat de 21-ste eeuw in het teken zal staan van de economische oorlog, waarschijnlijk tussen Japan en de VS. De auteur wijst er onder meer op dat de groei van Japans invoer uit de VS in de periode van 1987 tot 1989 zes keer zo groot was als de groei van de export naar de VS. Ondanks nog meer aanwijzingen dat de verhouding tussen beide landen aan het veranderen is ten gunste van de VS blijven de Amerikanen echter hevig gefrustreerd jegens Japan. Omgekeerd neemt in Japan de minachting toe voor een land dat niet in staat is de tekorten weg te werken door meer te sparen en te presteren.

Ook Europa dreigt zichzelf op te sluiten en te vluchten in confrontatie-politiek, getuige de landbouw- en de vliegtuigbouwindustrie. Het dirigistische karakter van de politiek-economische structuur in Duitsland en Frankrijk is voor de auteur evenzeer een reden waarom hij blok- en conflictvorming vreest tenkoste van de gewenste mondiale samenwerking en harmonie. De kans op onevenwichtigheden wordt bovendien alleen maar groter door de aaneensluiting van West- en Oost-Europa.

Far Eastern Economic Review

Volgens het weekblad Far Eastern Economic Review zal de economische interactie tussen Oost- en West-Europa voorlopig tamelijk bescheiden blijven. Maar het blad meent wel dat de veranderingen in Oost-Europa meer gevolgen zullen hebben voor de Aziatische landen dan de Europese Gemeenschap in haar routineverklaringen wil doen geloven.

Het blad schrijft dit in een commentaar op recente cijfers van de Oeso over de economische banden van de Oeso-landen. Volgens de Oeso is de handel met de Sovjet-Unie en de andere Oosteuropese landen de afgelopen tien jaar blijven steken op ongeveer tien procent. Zes Aziatische landen, Zuid-Korea, Taiwan, Hongkong, Singapore, Thailand en Maleisie namen in de eerste negen maanden van 1989 al een derde van de Oeso-export voor hun rekening. In 1980 gold eenderde van de Oeso-export nog voor alle Aziatische landen. Volgens het blad heeft de Oeso in haar rapport echter geen rekening gehouden met het EG-besluit de Oosteuropese democratieen te helpen. Daarom doen de Aziatische landen er goed aan de Oeso-cijfers met een korreltje zout te nemen.

Fortune

De laser-speler (audio en video) is een van de snelst groeiende consumentenprodukten in Japan en de VS. Dit jaar zullen naar verwachting 1,2 miljoen Japanners zo'n apparaat aanschaffen voor 600 dollar per stuk. Gouden tijden dus voor de Japanse onderneming Pioneer Electronics, die er volgens het Amerikaanse blad Fortune dertienjaar over heeft gedaan om het nieuwe produkt te ontwikkelen van uitvinding tot goudmijn. Toepassing van de laser-technologie betekent sterke verbetering van beeld en geluid. Hoewel Sony en Panasonic nu gelijksoortige apparaten op de markt brengen heeft Pioneer drie-kwart van de internationale markt in handen. De verwachting is dat de onderneming in 1994 voor vier miljard aan dollar aan laser-spelers kan verkopen.

Volgens het blad had Pioneer dit succes hard nodig omdat de onderneming de boot heeft gemist op de markt van de videorecorder en de walkman. Pioneer maakt en distribueert ook de discs, die 29 dollar per stuk kosten. De onderneming is niet van plan deze onder te brengen bij videotheken, want de winst zit niet in verhuur maar in verkoop.