Amsterdam klaar voor intocht van windjammers enpieremachochels

AMSTERDAM, 8 aug. Nooit eerder is er in Nederland een evenement op touw gezet waar zo veel mensen worden verwacht als bij Sail 90, dat morgen officieel in Amsterdam begint. Als de verwachtingen van de organisatoren uitkomen zullen tot en met maandag een kleine vijf miljoen mensen komen kijken naar de zestien windjammers en de meer dan duizend kleinere, authentieke schepen die in de IJ-haven en omgeving varen of liggen.

De schattingen over de belangstelling zijn gebaseerd op de vorige Sail, vijf jaren geleden, en de naamsbekendheid die enkele weken in Nederland is gepeild: 53 procent. Om alle bezoekers de kans te geven van Sail te genieten hebben de Nederlandse Spoorwegen en de Amsterdamse politie talloze maatregelen genomen onder het motto: laat de auto zo veel mogelijk thuis en kom per openbaar vervoer.

Het idee voor Sail werd vijftien jaar geleden geboren, toen Amsterdam haar 700-jarig bestaan vierde en het bedrijfsleven ook aandacht wilde vestigen op de haven van Amsterdam. Sail bleek toen zo'n succes, dat men besloot het evenement om de vijf jaar te houden. Dit jaar wordt het de vierde maal.

Voor het eerst is Sail niet door de gemeente Amsterdam, maar door professionals georganiseerd, compleet met tien hoofdsponsors die er ieder drie ton in hebben gestoken. Desondanks is het nadrukkelijk niet de bedoeling van het Sail-bestuur om de zaak te 'vercommercialiseren'. Het moet gratis volksvermaak blijven.

Dat commerciele en andere belangen kunnen botsen bleek een half jaar geleden tijdens de bouw van het vlaggeschip van Sail, het nagebouwde VOC-schip Amsterdam. Om de kosten van de bouw enigszins te beperken, werd een beroep gedaan op vrijwilligers, die met behoud van hun uitkering vijf jaar aan de bouw van de Amsterdam hebben gewerkt.

Hun was beloofd dat ze tijdens de Parade of Sail het varen van de zogenoemde tall ships van IJmuiden naar de IJ-haven onder aanvoering van het VOC-schip op de Amsterdam mochten meevaren. Dat botste met de belangen van de sponsors, die hun gasten dat genoegen wilden doen. Het gevolg was een staking van de vrijwilligers met het risico dat het schip niet op tijd klaar zou zijn voor Sail. Na moeilijke onderhandelingen kwam men na twee weken tot een compromis: de sponsers leverden wat plaatsen in, evenals de gemeente en van de vrijwilligers mochten alleen degenen meevaren die langer dan een jaar aan het schip hebben gewerkt.

De Amsterdam is van binnen nog niet helemaal klaar. Er moet nog een half jaar aan worden gewerkt. Het komt te liggen bij het Scheepvaart Museum in het Nautisch Kwartier. Gezien de kosten is het onwaarschijnlijk dat de Amsterdam ooit in de vaart zal komen. Onder de zestien grote schepen bevindt zich overigens nog een Nederlands schip: de driemastschoener Eendracht (bouwjaar 1989), die met zijn 59 meter zeker niet tot de kleinste behoort. Dat zijn het Bulgaarse opleidingsschip Kalikra (een zogenoemde barkentijn, bouwjaar 1984) van 49 meter en het even lange Poolse marine-opleidingsschip Orp Iskra (ook een barkentijn, bouwjaar 1982). Het grootste schip is de 117,5 meter lange Russische viermastbark Sedov, uit 1921. Het oudste schip is de Franse driemastbark Belem, die in 1896 werd gebouwd. De Sovjet-Unie komt met drie grote zeilschepen naar Amsterdam, de Bondsrepubliek en Nederland met twee en Italie, Frankrijk, Uruguay, Noorwegen, Bulgarije, Argentinie, Groot-Brittannie, Polen en Portugal met elk een.

Veertien van deze zestien zogenoemde A-klassers, aangevuld met tientallen kleinere schepen, varen morgen vanaf negen uur van IJmuiden via het Noordzeekanaal naar Amsterdam. Tussen twaalf en twee uur is daar een welkomsceremonie met saluutschoten en vlaggen. 's Avonds om acht uur is de officiele openingsceremonie van Sail. Behalve deze zestien pronkstukken komen er uit andere richtingen nog honderden kleinere zeilschepen naar het IJ. Tijdens de vlootschouw zondagmiddag zullen niet minder dat 650 traditionele schepen over het IJ varen en een groet brengen aan de 'admiraal', de Prins van Oranje, kroonprins Willem Alexander. Vanaf vijf uur zijn er in het Oosterdok Chinese draakbootraces.

Voor liefhebbers van bloemencorso's is zaterdag 11 augustus een verplichte dag.

Dan heeft het aquacorso plaats. Vanaf acht uur 's morgens stomen tien sleepboten, versierd met duizenden bloemen, onder het snerpend geluid van hun stoomfluiten door de Amsterdamse waterwegen op naar het IJ, waar ze omstreeks vier uur arriveren. 's Avonds is er een feeriek schouwspel, als 180 verlichte schepen over het IJ defileren. Om elf uur begint de laser- en vuurwerkshow.

Het hoogtepunt van vrijdag (10 augustus) is de pieremachocheltocht door de Amsterdamse grachten. Tegen het einde van de middag komt deze bonte stoet van eigenaardige vaartuigen aan in het Entrepotdok, vlak bij het Nautisch Kwartier. De origineelste pieremachochel krijgt een prijs.

Maandagmorgen vertrekken de eerste kleine schepen via het Noordzeekanaal weer naar IJmuiden. De grote schepen gaan pas dinsdagmorgen terug naar de Noordzee. Behalve het VOC-schip Amsterdam, dat de vertrekkende schepen een nautische groet zal brengen.