Het nieuws van 8 augustus 1990

EEN GRENSVERLEGGENDE CHEMIE-DOOS

Op tafel staat een helblauw vierkant doosje, vijfentwintig centimeter lang en breed, vijftien centimeter hoog. Prof. dr. Chris de Bruijn opent het deksel en toont de inhoud: een paar flesjes, een boekje en een plastic plaatje ter grootte van een muziekcassette, vol met kleine holletjes. 'Hier gaat het nu om', zegt de biochemicus die behalve part-time hoogleraar ook directeur van het biotechnologische bedrijf Euro-Diagnostics is 'om de coating van die holletjes. Daarin zit een speciaal 'snuffelmolecuul' verwerkt. Je doet er wat bloedserum in, en wat van die chemicalien in die flesjes en dat snuffelmolecuul reageert met een bepaalde kleuring. Het lijkt doodeenvoudig, maar het is heel innovatief.' Het doosje ziet er inderdaad uit als een chemische experimenteerdoos voor kinderen. Maar het slimme aan deze medische test-kit, legt De Bruijn vervolgens uit, is dat je er razendsnel en heel gericht diagnoses mee uit kunt voeren. Zo is met tamelijk simpele testjes op celweefsel in enkele stappen vast te stellen of iemand een bepaald type kanker heeft. 'In het geval van longkanker gebruik je bij voorbeeld onze MOC-31 erop en je weet wat je weten wilt.' De MOC-31 is een van de vele 'snuffelmoleculen' die Euro-Diagnostics, gevestigd in een barakkencomplex in Apeldoorn, op de markt brengt. Het is in werkelijkheid een monoklonaal anti-lichaam, een speciaal eiwitmolecuul dat reageert op de aanwezigheid van antistoffen in het onderzochte bloed of weefsel. Bij andere tests gebruikt men nieuwe DNA-technieken, zoals bij een syfilis-test waarbij een stuk erfelijk materiaal van de syfilis-bacterie wordt overgeplant op een ecoli, een simpele darmbacterie. Euro-Diagnostics brengt de aldus genetisch omgebouwde ecoli bacterie vervolgens naar TNO waar deze in grote tanks van honderden liters worden opgekweekt, om uiteindelijk in de coating van een plastic raampje te worden verwerkt.