Verrassend vliegen bij Colombiaanse maatschappij; Eenspannend lijntje

Vliegen met Colombia's nationale luchtvaartmaatschappij Avianca is ook voor de geharde luchtreizigers een lastige, vaak tijdrovende en in ieder geval spannende aangelegenheid. Want de luchtlijn geldt volgens neutrale onderzoekers als een van de onveiligste ter wereld en sinds 1983 kwamen 515 mensen om bij vijf ongelukken met Avianca-toestellen. 'Free tranquilizers will be served after take off', schreef een Amerikaans blad onlangs spottend over het bedrijf. Vast staat dat de dienstverlening aan boord matig tot slecht is en op de grond in de Avianca-kantoren nauwelijks beter. De wijze waarop de luchtlijn omspringt met vertrek- en aankomsttijden is een bron van irritatie voor de reizigers en wekt de lachlust van de meer serieuze concurrentie. Nog een complicatie: wie met Avianca vliegt, wordt op buitenlandse luchthavens door douanebeambten aangestaard als een potentiele cocainesmokkelaar, wiens bagage grondig wordt omgeploegd. Dat is niet onbegrijpelijk want alleen al in de Verenigde Staten werd de afgelopen drie jaar in Avianca-vliegtuigen 3.000 kilo cocaine ontdekt. Mijn jongste ervaringen met Avianca: na de start om 2 uur 's nachts vanuit Mexico Stad blijkt de stoel niet achteruit te kunnen, wat de slaap zeker niet vergemakkelijkt. Een uur voor de landing in Bogota meldt de gezagvoerder dat wij een ontbijt tegemoet mogen zien. Pas een half uur later beginnen slaperige stewardessen te serveren. Als we met een klap de landingsbaan in Bogota raken, zit de helft van de passagiers nog achter dampende plateaus, terwijl lacherige stewardessen gewoon doorlopen. Tegen de tijd dat wij stoppen bij de aankomsttunnel ben ik aan de beurt voor koffie. Ik besluit te wachten tot in het hotel.

Complicaties

De Avianca-vlucht twee dagen later van Bogota naar Cartagena verloopt vlekkeloos, al vertrekken we een uur te laat. Maar zoiets telt in Colombia niet. Weer drie dagen later levert de terugkeer naar Bogota meer complicaties op. Als ik me 's morgens om half zeven bij de Avianca-balie op het vliegveld van Cartagena meld, blijkt mijn vlucht van acht uur geannuleerd. Een tweede, om een uur 's middags, vervalt eveneens. Een complete menigte verdringt zich ten slotte voor de laatste vlucht om vijf uur 's middags. Er wordt geschreeuwd en gescholden, maar wie die dag het eerst kwam blijkt het eerst te malen. Ik kom aan boord en hetzelfde overkomt een uitbundige ploeg van de Colombiaanse nationale televisie, die het lange wachten had gekort met flessen hoog-alcoholisch 'Aqua Caliente'. Ook in het vliegtuig gaan de flessen weer aan de mond. Herhaalde verzoeken van stewardessen om te wachten op de drankservice aan boord helpen niet. De dames worden in de billen geknepen en lopen met gilletjes weg. De boze gezagvoerder verlaat het vliegtuig en keert na een tijd terug met tien militairen. Vijf van de opvallendste drinkebroers worden uit hun stoelen getrokken en spartelend het vliegtuig uitgesleurd. Om zeven uur 's avonds vertrekken wij zowaar naar Bogota. De volgende morgen ben ik om zes uur al weer op het vliegveld van die stad, want Avianca heeft mij geboekt op de vlucht van half acht met Air Panama naar Panama Stad. De balie van die luchtlijn blijkt uitgestorven. Ik vraag om opheldering aan de Avianca-balie en ontmoet meewarige blikken. 'Air Panama vliegt vandaag niet, '.

t een dame. Maar Avianca heeft mij toch geboekt? 'U heeft u laten boeken', zegt ze. Vliegt Avianca helemaal niet naar Panama? 'Ja, morgen, maar die vlucht is volgeboekt.'

En wat doe ik nu? Dame: 'Volgende klant.' Bij een algemeen informatiebureau op de luchthaven suggereert een heer: 'De Panamese maatschappij Copa vliegt op Medellin. Gaat u daarheen, misschien heeft u geluk.'

Ik koop een ticket naar de cocaine-hoofdstad van de wereld en zit al een uur later gereed in het Avianca-toestel. Helaas, we moeten uitstappen want de luchtdrukregeling blijkt defect. Bij aankomst in de vertrekhal mogen we vrijwel direct weer omdraaien. Ik voel me minder prettig als een defect in seconden wordt gerepareerd. Toch staan we een uur later op het vliegveld van Medellin. En wat nog mooier is, ik kan zes uur later met Copa doorvliegen naar Panama Stad en Managua.

Ik blader in het laatste nummer van het Colombiaanse weekblad Semana, dat een boeiend artikel bevat onder de kop: 'Avianca un problema delicado.'

Het gaat over een onderzoek dat de Harvard Universiteit samen met de Federal Aviation Administration in de Verenigde Staten uitvoerde over de luchtveiligheid van 1976 tot 1986. Wat blijkt? Een gast van Avianca heeft een doodskans van 1 op 100.000 en die van een Oosteuropese luchtlijn van 1 op 260.000. Een passagier in de geindustrialiseerde wereld (minus de Verenigde Staten) loopt een risico van 1 op 4,6 miljoen en een reiziger in de Verenigde Staten zelfs van 1 op 10,6 miljoen. Bovendien bleek Avianca over die tienjarige periode na Air India het onveiligste luchtvaartbedrijf ter wereld.

Fouten

Tijdens het onderzoek verongelukte in 1983 een grote Avianca-Boeing 747 bij Madrid als gevolg van fouten van de Spaanse verkeersleiding en van de Colombiaanse piloten (183 doden). Maar na afloop van het onderzoek, zo meldt Semana, verongelukten nog vier Avianca-toestellen: in 1988 een Boeing 727 bij de Colombiaanse stad Cucuta door een fout van de piloot (137 doden); afgelopen november ontplofte bij Bogota een zelfde toestel door een narco-bom, al wist de piloot dat kort voor de start een passagier onverwachts het toestel had verlaten (107 doden); in januari verongelukte een Boeing 707 bij New York nadat de Colombiaanse vliegers op twee kritieke momenten de verkeersleiding verzuimden te vertellen dat hun benzine bijna op was (73 doden); en vorige maand miste een tweemotorig propellervliegtuig de landingsbaan in de Colombiaanse stad Ibague (15 doden). Semana concludeert: 'Avianca heeft Air India sinds 1986 ongetwijfeld gepasseerd als 's werelds onveiligste luchtlijn.'

Dat is het Colombiaanse publiek blijkbaar niet ontgaan, want Avianca's passagiersaanbod liep vorig jaar terug met 22 procent (nationaal) en 25 procent (internationaal). Het Colombiaanse weekblad ziet wel een remedie om het vertrouwen van het publiek te herwinnen: Avianca moet zich een tijd lang vrijwillig onder curatele stellen van de Amerikaanse vliegtuigfabrikant Boeing en van de Federal Aviation Administration.