'Recessie in VS zeker als olieprijs stijgt tot $ 40'

NEW YORK, 7 aug. De stijgende olieprijzen, die gisteren in de VS boven de 28 dollar per vat klommen, verhogen de kans op een recessie in de VS van 'misschien' tot 'vrijwel zeker'. Als een succesvolle olieboycot van Irak leidt tot prijzen van boven de 40 dollar per vat zoals voormalig energieminister James Schlesinger heeft voorspeld zal er geen bookmaker meer te vinden zijn die nog een weddenschap wil afsluiten dat er geen recessie komt.

De Amerikaanse economie is de laatste vijf kwartalen met gemiddeld 1,2 tot 1,3 procent gegroeid, een percentage dat volgens economen in de praktijk neerkomt op stilstand. Al een paar weken geleden meldde de New York Times dat volgens een essentiele maatstaf groei van het aantal banen zestien van de 50 staten in of vlakbij een recessie verkeren.

Een andere maatstaf is het vertrouwen van consumenten. Dat is cruciaal in een economie als die van de VS, die voor twee derden wordt getrokken door consumentenbestedingen. De consument kocht veel in de jaren tachtig en was niet bang om te lenen om nog meer te kopen. Banken creeerden tweede hypotheken en verlengden de afbetalingstermijnen voor autoleningen.

Maar de afgelopen twaalf maanden is het vertrouwen weggeebd. Huizenprijzen, die in de jaren tachtig waren gestegen, bereikten hun plafond en ploften in grote delen van het land in elkaar. Dat baarde gezinnen zorgen over hun vermogenspositie. Tegelijkertijd stegen allerlei uitgaven die niet in inflatie worden gemeten: (lokale) belastingen en diensten zoals ziekenhuiskosten en verzekeringspremies.

Een van de eerste bedrijfstakken die zoiets merken is de auto-industrie. Amerikaanse autofabrieken hebben de laatste kwartalen slechtere resultaten laten zien, vooral Chrysler, dat geen Europese divisie heeft om de klappen op te vangen.

Niet alleen in Detroit knaagt de onzekere arbeidsmarkt aan het vertrouwen van de consument. In een groot aantal staten Californie, Connecticut, Massachusetts voorop zullen de besparingen op defensie betekenen dat duizenden banen verdwijnen. In New York wordt de malaise op Wall Street gevoeld: het afgelopen jaar zijn al 30.000 banen verdwenen. Banken in het gehele land hebben de grootste moeite geld te verdienen en zoeken de oplossing in saneringen.

Volgens de Wall Street Journal zijn de winsten van het Amerikaanse bedrijfsleven in het tweede kwartaal met elf procent gedaald ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder; winsten dalen nu al een jaar lang.

Alles bij elkaar al een beeld van een knagende, hoewel niet zeer pijnlijke semi-recessie. De officiele definitie van een recessie is twee maanden van 'negatieve groei', dat wil zeggen inkrimpend bruto nationaal produkt.

Alan Greenspan, de voorzitter van de Fed, de Amerikaanse centrale bank, zou een recessie kunnen voorkomen door meer geld in de economie te pompen, maar dat zou inflatie aanwakkeren die door de hogere olieprijzen toch al zal toenemen. Als de centrale-bank-voorzitter besluit inflatie te blijven bestrijden zijn voornaamste taak is een recessie dus vrijwel zeker. Dat zou catastrofaal kunnen zijn voor een aantal banken. Niemand weet precies hoeveel banken in de VS kwetsbaar zijn, maar er is een algemeen gevoel dat Amerikaanse banken nog minder reserves hebben dan normaal.

Een recessie hoeft in de Verenigde Staten niet pijnlijk te zijn. Er is eerder een tekort aan werk dan aan banen en daardoor zal een toename van de werkloosheid beperkt blijven. Huizenprijzen zijn vooral in Texas en het noordoosten de laatste twee jaar sterk gedaald, maar nog steeds ver boven het niveau van tien jaar geleden. Het gemiddelde huis kost nu 160.000 dollar, tegen 60.000 in 1980. Bedrijven hebben niet langer de grote voorraden die in het verleden scherpe recessies veroorzaakten. En zolang de Europese economie blijft groeien en Amerikaanse export blijft toenemen, zal het effect van binnenlandse stagnatie minder hard worden gevoeld.