Geloof in vrije markt

De grote oliemaatschappijen verwachten geen tekort aan brandstoffen als gevolg van de boycot tegen Irak. Ze hebben er vertrouwen in dat de vrije markt de wegvallende olie-export van Koeweit en Irak, van 4,5 miljoen vaten per dag, kan opvangen.

De andere olieproducerende landen zullen waarschijnlijk extra hoeveelheden gaan exporteren en er kan voorlopig worden ingeteerd op de grote voorraden, denken de meeste deskundigen van de oliemaatschappijen. Het ministerie van economische zaken onderschrijft deze redenering en ziet geen aanleiding voor paniek op de oliemarkt.

Minister Andriessen wil niet, zoals bij de eerste oliecrisis in 1973, onmiddellijk met overheidsmaatregelen komen. 'Van die periode hebben we veel geleerd', zei een hoge ambtenaar gisteren. 'We willen nu eerst de markt en de concurrentieverhoudingen laten werken.'

De oliemaatschappijen zegden de minister alle medewerking toe bij de uitvoering van de boycot van ruwe olie en olieprodukten uit Iran en Koeweit.

Economische Zaken verwacht niet dat het bestuur van het Internationaal Energie Agentschap (de Board of gouvernors) dat aanstaande donderdag in Parijs bijeenkomt, in dit stadium al zal besluiten tot noodmaatregelen met een verplichtend karakter. Wel wordt uitgegaan van een evenwichtige verdeling van de olie-aanvoer over de Westelijke landen op basis van vrijwillige afspraken. Weliswaar wordt de grens van een 'crisissituatie' met een gemiddelde aanvoervermindering van zeven procent door de boycot overschreden (norm van het IEA), maar als de seizoensinvloeden worden meegerekend dan is het cijfer iets lager. Bovendien is er sprake van ruime voorraden. Verwacht wordt dat in de IEA-vergadering wordt afgesproken om op de voorraden in te teren zolang er geen vervanging van de produktie van Irak en Koeweit wordt gerealiseerd.

Minister Andriessen doet wel een beroep op het IEA om de positie van Nederland bij de afspraken over verdeling van de toevoer extra aandacht te geven. De oliemaatschappijen lieten namelijk gisteren weten dat er het afgelopen halfjaar veel meer olie uit Koeweit Nederland is binnengekomen dan voorheen. Vorig jaar was de import uit Irak en Koeweit samen nog 16 procent van het totaal, maar vanaf 1 januari was dat 30 procent. De overproduktie van Koeweit boven het quotum dat door de OPEC aan dit land was opgelegd, is daarvoor de belangrijkste reden.