Blokkade van Irak kan tot militaire confrontatie leiden

ROTTERDAM, 7 aug. Een marineblokkade van Irak zou de handel met dit land tot stilstand kunnen brengen maar draagt het gevaar in zich dat de actie op militaire confrontatie uitloopt. Irak heeft de beschikking over trefzekere Exocet-raketten van Franse makelij. Dit wapen werd in 1987 per ongeluk ingezet tegen de Amerikaanse oorlogsbodem USS Stark, waarbij veel doden vielen. Ook in de Falklands-oorlog lanceerde Argentinie de exocet met succes op Britse marinedoelen.

Van groot belang zal zijn waar de blokkade van Iraks olie-export wordt ingesteld. De afsluiting van de Straat van Hormuz lijkt het meest voor de hand te liggen. Het nadeel van die optie is echter dat alle scheepvaart door deze waterweg gecontroleerd moeten worden.

Ook in de Golf zelf zal moeten worden gepatrouilleerd. Hier zijn oorlogsschepen extra kwetsbaar doordat een groot deel van het zeegebied slechts minder dan 20 meter diep is. Zelfs een fregat heeft zeker een diepte nodig van vijf tot zes meter. In de Golfoorlog tussen Irak en Irak van 1980-1988 waren de Amerikanen zeer terughudend vliegdekschepen in de Golf te laten opereren omdat ze daar zo'n gemakkelijk doelwit zijn.

Voor het slagen van een blokkade zijn steunpunten in het gebied onmisbaar en het is de vraag of de internationale vloot, die vermoedelijk zal bestaan uit schepen van de Verenigde Staten en andere NAVO-landen en mogelijk ook van de Sovjet-Unie, van havens in Oman, Saoedi-Arabie en Bahrein gebruik zal kunnen maken.

Verder moet de verdediging van de schepen vanuit de lucht worden geregeld. De luchtsteun die vanaf vliegdekschepen kan worden gegeven zal vermoedelijk niet voldoende zijn. Daarom is het noodzakelijk dat de blokkademacht de beschikking heeft over een vliegveld in het gebied. De VS hebben nu twee vliegdekschepen in de buurt van de Golf de Independence en de Eisenhower. Een derde, de Saratoga, is pas uit Florida naar het Midden-Oosten vertrokken.

De VS hebben voor het laatst een marineblokkade toegepast tijdens de Cubaanse rakettencrisis in 1963. Tien jaar geleden heeft de toenmalige Amerikaanse minister van defensie, Harold Brown de vorming van een gezamenlijke NAVO-marinemacht voorgesteld die de Golf open zou moeten houden. Maar zijn plan stuitte op verzet van andere NAVO-landen. Bij de oprichting van de NAVO is het gebied waarop de activiteiten van het bondgenootschap van toepassing zijn beperkt tot Europa, Noord-Amerika, Turkije en de eilanden in het noordelijk deel van de Atlantische oceaan die onder jurisdictie van NAVO-landen vallen. Bij discussie in NAVO-verband is veel gesproken over de manier waarop conflicten buiten het verdragsgebied moeten worden behandeld.

Bij de mijnenveegoperatie die een aantal Westeuropese landen, waaronder Nederland, tijdens de oorlog tussen Irak en Iran uitvoerden werd uitdrukkelijk de vlag gebruikt van de Westeuropese Unie, het samenwerkingsverband waarbij over militaire aspecten van de veiligheid wordt gesproken.

Volgens goedingelichte waarnemers zal een internationale blokkadevloot vooral bestaan uit schepen van de VS, Groot-Brittannie, Frankrijk, Italie en mogelijk Turkije. West-Duitslands grondwet wordt zo uitgelegd dat de strijdkrachten van dit land niet buiten het NAVO-gebied kunnen worden ingezet. Andere landen die tijdens de oorlog tussen Irak en Iran in de Golf hebben mijnengeveegd, zoals Belgie, zouden weinig voelen voor een actie die boven vredeshandhaving uitgaat.