Kohl zet SPD onder druk over verkiezingen

BONN, 6 aug. Het is twijfelachtig of de eind vorige week door DDR-premier Lothar de Maiziere voorgestelde vervroeging van de Duitse verkiezingen van 2 december naar 14 oktober doorgaat. Bondskanselier Helmut Kohl (CDU) heeft dit weekeinde de SPD onder druk gezet met de verzekering dat de vervroeging alleen doorgaat als zij aan de daarvoor benodigde grondwetswijziging meewerkt en voor een meerderheid in de Bondsdag van tweederden zorgt. Kohl wil daarover morgen praten met Hans-Jochen Vogel, de sociaal-democratische partij- en fractievoorzitter. Maar SPD-kanselierskandidaat Oskar Lafontaine heeft vanmorgen in een vraaggesprek met de Suddeutsche Zeitung medewerking aan Kohls 'bedrieglijke manoeuvre' (opnieuw) afgewezen. Hij houdt vast aan 2 december als verkiezingsdag, maar heeft geen bezwaar tegen toetreding van de DDR op of kort voor 14 oktober tot de Bondsrepubliek, zoals eveneens door De Maiziere is voorgesteld. Lafontaine wil straks zijn campagne voeren onder het motto dat Kohls coalitie onzorgvuldig en te haastig naar Duitse eenheid streeft, de echte kosten daarvan tegenover de Westduitse bevolking verzwijgt en te weinig oog heeft voor de sociale nood in de DDR. Hij ziet de door De Maiziere voorgestelde, en door Kohl gesteunde, vervroegde verkiezingsdag daarom als 'manipulatie' en als een poging de SPD-campagne de pas af te snijden voor de ontevredenheid onder de kiezers maximale omvang heeft bereikt.

Pag.4: Kohl sluit belastingverhoging niet uit/ Nieuwsanalyse Pag.7: Euthanasie op een staat

In de Oostduitse SPD zijn de meningen over een eerdere verkiezingsdag verdeeld, mede wegens de slechte economische toestand in de DDR en de veronderstelde wens van een meerderheid van de Oostduitse bevolking het eenwordingstempo te verhogen. Een meerderheid in de DDR-Volkskammer is ertegen twee maanden te laten verstrijken tussen de toetreding tot de Bondsrepubliek (dan gaat het hele landsbestuur over naar Bonn) en de gemeenschappelijke parlementsverkiezingen. Vandaag en morgen legt zowel de West- als de Oostduitse SPD haar standpunt vast, vertegenwoordigers van de Ost-SPD zouden daarvoor vandaag naar Bonn komen. Woensdag en donderdag keren de Volkskammer en de Bondsdag terug van zomerreces om te debatteren over het Duits-Duitse verkiezingsverdrag, dat op brede meerderheden mag rekenen. (Inhoud: heel Duitsland een kiesgebied met een kiesdrempel van 5 procent, mogelijkheid van lijstverbinding van kleine en grote partijen als compensatie). Dat debat belooft nu vooral over de verkiezingsdag te zullen gaan.

Kohl heeft het SPD-dilemma dat de sociaal-democraten als het ware in de DDR verdere economische verslechtering en in de Bondsrepubliek ontevredenheid over hogere financiele offers nodig heeft voor een goed verkiezingsresultaat, nu rondom de kwestie van de verkiezingsdatum op scherp gezet. 'Als de bevolking van de DDR om goede reden de Duitse eenheid sneller wil, neem ik dat serieus', zei Kohl, 'alle partijen moeten daarover deze week ernstig spreken'.

Dit weekeinde zei kanselarij-minister Seiters (CDU) namens Kohl dat voor de vervroeging van de verkiezingen alleen de weg van grondwetswijziging openstaat. Daarvoor is een meerderheid van twee derden in de Bondsdag en dus de steun van de oppositionele SPD onmisbaar. (De Westduitse grondwet bepaalt dat de parlementsverkiezingen worden gehouden op een zondag die valt tussen de 45ste en 47ste maand na de constituering van de bestaande Bondsdag. Die periode is in dit geval begonnen op 18 februari '87, wat betekent dat de 'reguliere' verkiezingsdag op zijn vroegst 18 november '90 en op zijn laatst 13 januari '91 zou moeten zijn.)Seiters' verklaring van gisteren betekent dat de kanselier afziet van een andere weg naar vervroegde verkiezingen. Namelijk de weg via 'tactische' verwerping van een door hemzelf ingediende vertrouwensmotie in de Bondsdag met behulp van de 'eigen' coalitiefracties van CDU/CSU en FDP. Als de kanselier zo ten val zou komen, kan hij daarna bondspresident von Weizsacker voorstellen de Bondsdag te ontbinden en nieuwe verkiezingen uit te schrijven. De president kan daaraan gevolg geven als in de Bondsdag geen meerderheid voor een andere kanselier aanwezig blijkt. In 1972 en 1982 hebben de kanseliers Brandt (SPD) en Kohl deze weg naar vervroegde verkiezingen al eens gevolgd.