Irak waarschuwt Turkse regering

ISTANBUL, 6 aug. De Iraakse vice-premier Taha Yasin Ramadan heeft gisteren tijdens een bliksembezoek aan Ankara gewaarschuwd tegen het afsluiten van de oliepijpleiding van Irak naar de Middellandse Zee, die over Turks grondgebied loopt.

De vice-premier kwam naar Ankara met een boodschap van president Saddam Hussein voor de Turkse president Turgut Ozal. Op een persconferentie drukte hij de verwachting uit dat Turkije de goede betrekkingen met Irak en met het 'nieuwe' Koeweit zou blijven onderhouden. Sommigen meenden een lichte dreiging in zijn toon te registreren.

De meegebrachte boodschap bevatte ongetwijfeld een waarschuwing, niet te voldoen aan het verzoek van president Bush de oliepijpleiding tussen Irak en Turkije te sluiten, als onderdeel van een voorgenomen economische boycot van Irak. Het gaat om de belangrijkste van de drie pijpleidingen waarmee Irak 90 procent van zijn olie-export verzorgt. De andere twee lopen via Syrie en Saoedi-Arabie. De pijpleiding naar Yumurtalik vervoert ruim de helft van de Iraakse olie. Via deze leiding krijgt Turkije ruim een-derde van de olie die het nodig heeft. Zij levert de Turken 300 miljoen dollar per jaar op. Welslagen van een economische boycot van Irak is afhankelijk van Turkije en van Saoedi-Arabie. De Turkse pers heeft niet zonder voldoening ontdekt dat Ankara, dat zich de laatste tijd in een soort verdomhoekje voelde raken, plotseling een sleutelpositie bekleedt.

Ozal zou de pijpleiding het liefst open houden: hij streeft naar zo goed mogelijke betrekkingen met alle buren, onafhankelijk van hun ideologie. Dit was ook de achtergrond van Turkijes neutraliteit tijdens de Iraans-Iraakse oorlog. Ankara heeft het Iraakse optreden tegen Koeweit reeds veroordeeld en de eerste motie van de Veiligheidsraad ondersteund. Als een internationale blokkade van Irak strak wordt opgezet en ook landen als Japan en de Sovjet-Unie eraan meedoen, zal Turkije zich er waarschijnlijk niet aan kunnen onttrekken. Het kan zich niet sterker isoleren dan het in de Cyprus-kwestie al heeft gedaan.

De crisis komt wel net in een periode dat Turkije sterker dan tevoren blijk geeft van ontstemming ten aanzien van het 'christelijke Westen' dat steeds opvallender partij zou kiezen voor Griekenland. Turkije zal zich dan ook niet automatisch laten betrekken bij een blokkade en wil zeker schadeloos worden gesteld. Bulent Akarcali, een kopstuk van de regerende Moederland Partij (MP), stelde dat de EG Griekenland de laatste tien jaar heeft gespekt met miljarden dollars, dat West-Duitsland hetzelfde doet met Oost-Duitsland en West-Europa met Oost-Europa, en dat het vergeten Turkije nu eindelijk ook eens een stuk van de koek moet hebben. Op grond van dezelfde overwegingen pleitte prof. Tugrul Cubukcu, u, deken van economische faculteit van de Hacetepe Universiteit van Ankara, juist voor trouw aan een geisoleerd Irak, dat dan op Turkse produkten en werkkracht zal zijn aangewezen. Overwegingen als deze komen deels voort uit de hevige verbittering over de opstelling van 'het Westen'.