'Alleen hoeren en emirs zijn tegen Saddam Hussein'

AMSTERDAM, 6 aug. Voor het half-officiele Egyptische dagblad Al Ahram was de Iraakse invasie in Koeweit 'de zwartste dag in de geschiedenis van de Arabieren'.

De krant bracht het nieuws dan ook in rode letters onder de kop 'Een schrikaanjagende Arabische ramp'. Al Ahram verwoordde de gevoelens van de gevestigde orde in de Arabische wereld. Nog tot vorige week vonden vele upperclass Arabieren de Iraakse leider Saddam Hussein een onguur type. Maar juist omdat hij zo sterk en meedogenloos was, gold hij ook als een belangrijk bolwerk tegen het oprukkende islamitische fundamentalisme.

In ten minste 14 van de 20 islamitische landen tussen de Atlantische Oceaan en de Golf groeit de bevolking sneller dan de economie en is meer dan de helft van de bevolking jonger dan 20 jaar. Niet alleen worden de mensen daar steeds armer, maar ook hebben de jongeren steeds minder toekomstmogelijkheden. Zij bekeren zich tot het islamitische fundamentalisme, in de hoop daarmee uit hun misere te komen. Hun aantal groeit angstwekkend snel. Maar in Irak en omstreken zorgt president Saddam Hussein ervoor dat zij niet aan de macht komen.

Sinds een paar dagen beseffen de Arabische haves dat deze Saddam Hussein, die zij tot voor kort zo prezen om zijn ferme Arabisch-nationalistische beginselen, een revolutie heeft ontketend die, als het ook maar even kan, moet worden teruggedraaid desnoods met hulp van Israel. Want met zijn roofoverval op Koeweit, de grootste en de rijkste Arabische schat aller tijden, heeft Saddam de tot dusver bestaande taboes doorbroken. Voor het eerst in de moderne geschiedenis is een Arabisch leger open en bloot zijn buurland binnengemarcheerd om daar de heersers omver te werpen en hen van hun eigendommen te beroven.

Grote vreugde

De ramp zonder weerga voor de haves blijkt voor de have-nots in de Arabische wereld een reden tot grote vreugde te zijn. Wat door velen in Egypte onder vier ogen werd gezegd, kwam in het met Irak verbonden Jordanie openlijk naar buiten. Daar trokken in diverse steden juichende menigtes door de straten om de val van de Sabah-dynastie in Koeweit te vieren.

Met name de Palestijnen zijn blij dat er nu eindelijk een Arabische leider is opgestaan die zich niet alleen met woorden maar ook met daden voor de Arabische eenheid inzet. Een leider die ervoor zorgt dat de Arabische rijkdommen niet langer ten goede komen aan de enkelingen maar aan de nationaal-Arabische zaak. Saddam wordt dan ook sinds enige maanden vergeleken met Bismarck, die met geweld de Duitse eenheid smeedde. Saddams greep naar extra olie, dollars en gebieden is niet zo denkt men voor hemzelf, maar ten behoeve van de Arabische zaak en eenheid.

De Jordan Times rechtvaardigde in een commentaar Saddams invasie: 'Moet Irak de rekening betalen, niet alleen in mensenlevens maar ook in contanten, terwijl Arabisch geld geinvesteerd of zelfs wordt verspild op zoek naar luxe-artikelen in het buitenland?' 'Elke echte Arabier is voor Saddam, behalve hoeren en emirs', kan men sinds enkele dagen in de Jordaaanse hoofdstad Amman horen. Want Koeweit is, evenals Saoedi-Arabie en de andere emiraten aan de Golf, helemaal niet geliefd. Honderdduizenden Palestijnen, Jordaniers, Egyptenaren, Soedanezen, Libanezen en Syriers hebben als gastarbeiders soms tientallen jaren geholpen bij de opbouw van de olielanden in de Golf zonder ooit de voordelen van volledig staatsburgerschap te mogen genieten. Huizen en land mogen zij of hun kinderen niet kopen, omdat zij na afloop van hun dienstverband moeten verdwijnen. De overheden discrimineren hen op alle mogelijke manieren om hun duidelijk te maken dat zij op de tweede, derde of vierde plaats komen.

Vele Arabieren koesteren met name tegen Koeweit grote wrok omdat dat land zich met zijn miljardeninvesteringen in het buitenland aan de Westerse lees: de Amerikaanse belangen zou hebben verkocht. Het nieuwe bewind in Koeweit onder leiding van de schoonzoon van Saddam Hussein, waarin tot dusver geen enkele Koeweiti zitting heeft, speelde op deze onlustgevoelens tegen de Sabah-dynastie in. Het stelde in zijn eerste verklaring: 'Deze kliek die voor de onafhankelijkheid in dienst stond van buitenlanders, bleef ook na de onafhankelijkheid in hun dienst. Deze kliek koppelde onze belangen en onze rijkdommen aan buitenlandse belangen en zelfs aan bekende zionisten. Zij wierp een smet op de reputatie van ons volk, door honderden miljarden dollars te beleggen bij buitenlandse banken en in investeringen die aan zionistische kringen zijn gelieerd.'

Afgeschreven

Voordat de Koeweitse radio-oude-stijl voorgoed uit de ether verdween, had de omroeper de Arabische en de islamitische broeders gesmeekt: 'Snel ons te hulp!' De rest van de Arabische wereld reageerde niet: noch de bondgenoten in de Samenwerkingsraad van de Golf met wie Koeweit in een defensieverdrag is verbonden, noch de lidstaten van de Arabische Liga die krachtens een gemeenschappelijk defensieverdrag verplicht zijn elkaar in geval van agressie te hulp te komen.

James Schlesinger, de voormalige Amerikaanse minister van defensie en energie, was niet de enige met zijn stelling dat 'Koeweit geschiedenis is en wij dat moeten aanvaarden'. Vele Arabieren in en buiten de Golfstaten zijn stilzwijgend tot dezelfde conclusie gekomen. Direct na de Iraakse invasie hadden zij Koeweit al afgeschreven en ieder had daarvoor zijn eigen redenen.

De andere heersers aan de Golf zijn als muizen voor een slang zo bang voor Saddam dat zij hun media het bevel gaven elk nieuws over de Iraakse invasie te verzwijgen. De Saoedische televisie meldde bij voorbeeld uitgebreid de aankomst van familieleden van de Koeweitse emir in Saoedi-Arabie, maar vertelde niet de reden voor hun bezoek: dat zij gevlucht waren. De Saoedische kranten schreven vaag over 'een gevaarlijke nieuwe situatie in de Golf' en over 'spanning tussen Irak en Koeweit'. Pas toen het nieuws via buitenlandse zenders en een niet meer te stuiten stroom van geruchten tot de bevolking was doorgedrongen, pas toen men besefte wat er naast de voordeur was gebeurd, reageerden de Saoedische media de radio met nationalistische liederen, de Arabische TV-zender met een abrupt afbreken van haar programma en de inlas van een reportage over de sterkte en de weerbaarheid van de Saoedische strijdkrachten tegen ongenoemde vijanden van buiten.

Maar sinds dit weekeind is zelfs bij de olieheersers aan de Golf de stemming aan het omslaan. Zij beseffen dat Saddam hen na de val van Koeweit uiteindelijk evenmin zal sparen. Maanden geleden immers gaf de Iraakse heerser al te kennen dat 'er tussen Arabische landen geen grenzen bestaan'. Zeer tegen hun zin en met een traagheid die de Amerikanen tot absolute razernij brengt, komen de Golfheersers tot de principe-beslissing om een verdedigingslinie op te bouwen. Gezien hun gigantische investeringen in modern militair materieel is dat niet zo verwonderlijk. Alleen al dit jaar geeft Saoedi-Arabie 13,8 miljard dollar uit aan zijn defensie meer dan een derde van zijn totale budget.

Maar veel buitenstaanders twijfelen aan hun moed. Een Westers diplomaat merkte op: 'De regio staat in brand. Maar de Amerikanen krijgen van de emirs nergens een plekje om hun brandblussers te installeren.'