INDONESIE

Onder de titel Oxford in Asia brengt Oxford University Press een aantal interessante boeken over Azie uit. Vergeten titels, vergeten schrijvers en vergeten koninkrijken, krijgen in de vorm van een herdruk een nieuwe kans op de boekenmarkt. Hieronder bevinden zich klassieke werken als Raffles' History of Java en Beryl de Zoete en Walter Spies' Dance and Drama in Bali, die altijd veelgevraagd zullen blijven en hier geen verdere introductie behoeven. Daarnaast worden er regelmatig nieuwe herdrukken over Centraal Azie, China, Thailand, Singapore, Maleisie en Indonesie aan deze serie toegevoegd. Wat de criteria zijn om een boek in de herdruk-serie op te nemen is enigszins onduidelijk. Jammer is wel dat niet alle vermelde titels zonder meer bij de boekhandel verkrijgbaar zijn, aangezien een gedeelte van deze heruitgaven in Azie wordt gedrukt. A n Artist in Java and Other Islands neemt de lezer mee op Een kunstreis in de Tro pen zoals de oorspronkelijke Nederlandse in 1920 uitgegeven titel luidde. Het feit dat Jan Poortenaar niet alleen schrijver maar ook schilder was geeft het werk een aparte dimensie. Hij verhaalt luchtig over zijn reis door de archipel, zijn verblijf in de kraton en de toen gangbare etiquette aldaar. Gelukkig is er voor deze tweede engelse herdruk - de eerste verscheen in 1928 onder de titel An Artist in the Tropics - een betere keuze gemaakt uit zijn werk. De 55 illustraties waarvan zeven in kleur overtreffen het aantal van de oorspronkelijke Nederlandse uitgave, die bovendien allen in zwart-wit waren.

De vertaling van Horace Shipp leest even plezierig als het ouderwetse Nederlands van Poortenaar. Om eens nostalgisch in weg te dromen en daarbij te genieten van de aardige illustraties.

Iets minder makkelijk leesbaar is Forgotten Kingdoms in Sumatra van F. M. Schnitger. In 1935 reisde Schnitger naar Sumatra om daar te zoeken naar oudheden. Hij trof er de ruinen aan van wat eens grote buddhistische centra met prachtige paleizen waren. Verder megalieten op Nias en Samosir en prehistorische monumenten. Alles merendeels overwoekerd door de jungle. Zijn indrukken en bevindingen legde hij vast in een gedetailleerd verslag, aangevuld met legenden en volksverhalen. De waarde van dit werk ligt in de indruk die we krijgen van Sumatra door de ogen van een toegewijd archeoloog. Misschien moeten we Forgotten Kingdoms binnenkort weer eens op te slaan om te lezen hoe het ook al weer zat met het rijk Sriwijaya, nu men in Indonesie het plan heeft opgevat om de ruinen van het bestuurscentrum van dit rijk, gelegen nabij Palembang, weer te restaureren en er een cultureel toeristische trekpleister van te maken (Kompas, 20 juni 1990). Speciaal voor botanisten en natuurliefhebbers biedt dit boek een unieke beschrijving van flora en fauna van Sarawak. De leek zal het kunnen beschouwen als een gids voor de jungle. Voor velen zal Odoardo Beccari geen introductie behoeven. In Italie was hij in de tweede helft van de vorige eeuw een vermaard botanicus. De Italiaanse versie van 'wanderings... ' getiteld: Nelle Foreste di Borneo, uitgegeven in 1902 was niet erg succesvol. De engelse versie bereikte echter een veel groter publiek en Beccari ontving alsnog erkenning. In het hoofdstuk 'a dangerous adventure' vertelt Beccari hoe hij bijna verdronk en zichzelf al zag verdwijnen tussen de kaken van de krokodillen. Zijn commentaar: 'it was rather a critical moment'. De uitgever stelt in zijn voorwoord dat 'nature needs more than a generation to get out of date'. Omstreeks 1905 waarschijnlijk een onaanvechtbare uitspraak.