De wereld een markt

Vriend en vijand verraste Irak deze week met zijn inval in Koeweit. De oliemarkten reageerden onmiddellijk. Nog geen week nadat de Opec had besloten de richtprijs met drie dollar te verhogen tot 21 dollar per vat (159 liter), noteerde de termijnmarkt in Londen eind deze week al een prijs van 23 dollar per vat. De oliehandel boekte recordomzetten.

De financiele markten bleven niet achter. De dollar, die begin deze week dicht bij zijn absolute dieptepunt was gekomen van 1,78 gulden, maar in tijden van crises prompt vluchthaven wordt, begon snel te stijgen, evenals trouwens de prijs van het goud. De beurskoersen tuimelden daarentegen uit vrees voor aanwakkerende inflatie en hogere rente. De angst groeit dat Irak ook Saoudi-Arabie zal binnenvallen, de grootste olie-exporteur ter wereld.

De grote Westerse landen, de Verenigde Staten voorop, bevroren Iraakse en/of Koeweitse tegoeden, en president Bush verbood ook Amerikaanse handel met Irak. Opvallend traag was Nederland, dat eerst de juridische aspecten wilde bestuderen.

Nog geen zes weken geleden was de olieprijs 16,50 dollar per vat. Hoewel de olievoorraden van het Westen groot zijn, verhoogt Shell met ingang van maandag al zijn prijs voor benzine, diesel en andere olieprodukten met drie cent per liter.

In de jaren zeventig veroorzaakt een scherpe stijging van de olieprijzen tweemaal een economische recessie over de hele wereld met miljoenen werklozen als gevolg.

Vlak voor de Iraakse invasie sloegen de Britse ondernemers alarm over een dreigende recessie in Groot-Brittannie, wegens de hoge Britse rente waarmee de regering de inflatie probeert te bestrijden. Opnieuw meldden Britse banken zwaar tegenvallende winstcijfers. De Midland Bank boekte over het eerste halfjaar maar een winst van 22 miljoen pond en zal vierduizend banen schrappen.

Op een geheel ander overnemingsfront deze week leed de omstreden Italiaanse financier Parretti een nederlaag. Onder druk van de Franse regering die hem tegenwerkte besloot hij zijn belang in Pathe Cinema te verkopen aan het Franse Chargeurs, zodat filmtitels als La dolce vita en The Leopard in Franse handen blijven. Parijs zegt dat daarmee het culturele erfgoed van Frankrijk veilig is gesteld.

Het Japanse Fujitsu, na IBM het grootste computerconcern ter wereld, nam het Britse computerbedrijf ICL over van moederconcern STC. Fujitsu wil nu zijn banden met het Westduitse electronicabedrijf Siemens verder aanhalen.

IBM gaat zijn activiteiten op het gebied van schrijfmachines en printers onderbrengen in een nieuwe onderneming en zijn meerderheidsbelang daarin afstoten. Het Amerikaanse computerconcern kondigde vorig jaar al een ingrijpende sanering aan waardoor tienduizend banen moeten verdwijnen.

Koninklijke Bijenkorf Beheer kocht de droom van elk Amerikaans kind: speelgoedwinkel-keten FAO Schwartz in de Verenigde Staten. Thomassen en Drijver Verblifa uit Deventer krijgt een nieuwe Amerikaanse eigenaar. Continental Can verkoopt TDV samen met andere verpakkingsactiviteiten aan Ball Corporation.

Het Amerikaanse autoconcern Ford laat zijn trekkers voortaan door Fiat maken. De beide autoconcerns hebben hun landbouwmachines gebundeld in een nieuwe joint venture waarin het Italiaanse Fiat een belang krijgt van tachtig procent.

Het Westduitse Allianz, de grootste verzekeraar van Europa, kocht het Amerikaanse Fireman's Fund en zegt daarmee zijn doel bereikt te hebben: het verwerven van een grote schadeverzekeraar op de grootste verzekeringsmarkt ter wereld.

De Duitse eenwording wordt al duidelijk zichtbaar in de Westduitse handelscijfers. In de eerste helft van het jaar daalde het handelsoverschot met 7,7 procent. Leveringen aan de DDR, die buiten de uitvoerstatistieken vallen, komen in de plaats van leveringen aan het buitenland.

De DDR heeft het Westduitse krediet van tien miljard mark al opgesoupeerd aan personeelskosten. Voor zover bedrijven nog aan elkaar leveren in de DDR betalen zij elkaar geen rekeningen meer. De DDR wil dat Bonn ijlings met tientallen miljarden over de brug komt, als het de bedoeling is dat dit najaar nog een Oostduits bedrijfsleven bestaat.

Moskou verraste deze week de wereld met een gezamenlijke actie van Gorbatsjov en Jeltsin. De Sovjet-president en de president van de Republiek Rusland besloten hun krachten te bundelen om van de zwaar aangeslagen Sovjet-economie in vijfhonderd dagen een markteconomie te maken. Om het binnenhalen van de graanoogst in de Sovjet-Unie te versnellen, besloot Moskou het leger in te schakelen. Per dag verliest het land twee miljoen ton graan doordat er gebrek is aan brandstof voor de oogstmachines.

In Nederland worden jaarlijks 700.000 fietsen gestolen voor in totaal tenminste 140 miljoen gulden, meer dan de jaaromzet van tweedehands fietsen bij de legale rijwielhandel.

De economie van Iran veert weer op. De opleving is vooral een gevolg van de hervatting van de olieproduktie. Dat kan Saddam Hussein van zijn economie, die niet minder zwaar de gevolgen ondervindt van de achtjarige oorlog tussen beide buurlanden, voorlopig niet zeggen.