Collages en werk in gemengde technieken van Leo de Jong; Hetgenot van verf en penseel

Het werk van de 59-jarige Leo de Jong (opleiding aan academies in Rotterdam en Den Haag) past in de brede stroom van de informele schilderkunst, de door de Franse criticus Michel Tapie verzonnen aanduiding van een in het anti-traditionele alle kanten uitwaaierende beweging, waarin het ongeremde en spontane toegang moesten verlenen tot een onderbewust sluimerende rijkdom aan vormen en kleuren. Het leidde tot de opwinding van de lyrische abstractie, of juist tot de zware en wat sombere aardkleuren en korrelstructuren van de materieschilders.

11-17, zo. 14-17 uur. Door BAS ROODNAT

Ook wel leidde het tot een halfmystiek met gebruikmaking van tekens en gestalten uit de bezweringstaal van de prehistorische mens en de ritualia in de Afrikaanse en Aziatische volkskunst. Leo de Jong had na de laatste wereldoorlog precies de leeftijd om door deze in vooral de Europese beeldende kunst diep ingrijpende opvattingen te worden gestuurd. Dat het informele schilderen, het intuitieve en gevoelsmatige gebaar met penseel of tekenstift zijn oeuvre is blijven bepalen is af te lezen aan zijn meest recente werk, dat in het Kunstenaarscentrum Bergen wordt geexposeerd.

Er hangen ruim veertig schilderijen, collages en werk in gemengde technieken, die aantonen dat De Jong zich prettig voelt als hij met de fundamentele schildershandelingen bezig is en dat hij geniet van zijn materialen, of het nu gaat om verf, vermolmd hout of vergeeld krantenpapier. Abstractie en figuratie komen uit elkaar voort en keren in elkaar terug, pijlen en lettertekens wijzen de weg in een jungle van kleuren, krassen in verflagen onthullen langgerekte figuren, strepen en vlekken verdichten zich tot elkaar in een straat ontmoetende mannen, teksten van oude kranten schemeren door monochrome kleuroppervlakken, hoofden en gestalten zijn de motieven in reeksen kleine, vierkante panelen. De koppen doemen dan op uit de tinten van oud hout, het kunnen ook flessen zijn of de omtrekken van beesten die in de plooien van het onderbewuste huizen.

Soms bewerkt de schilder etsplaten die zo lang in het zuurbad blijven liggen tot ze bijna zijn vergaan en nog maar met moeite kunnen worden afgedrukt. De resultaten passen in de informele benadering, al heeft de onverschilligheid ten aanzien van het ambachtelijke in deze stroming bij De Jong tot een veelzijdige nieuwe vorm van ambachtelijkheid geleid. Leo de Jong, zo blijkt uit de tentoonstelling, bevindt zich in de benijdenswaardige positie dat hij de in zijn jeugd gekozen weg kon blijven volgen, steeds opnieuw zijpaden ontdekkend en zodoende tot een uitbundige variatie van vormen, technieken en beeldtekens komend.