Sovjet-Unie en VS op een lijn

ROTTERDAM, 3 aug. De Sovjet-Unie en de Verenigde Staten proberen vandaag overeenstemming te bereiken over een gemeenschappelijke verklaring de eerste van deze aard sinds de Suezcrisis in 1956 waarin de Iraakse aanval op Koeweit wordt veroordeeld en waarin Irak wordt opgeroepen zijn troepenmacht terug te trekken. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken vliegt daartoe speciaal naar Moskou.

De lidstaten van de Europese Gemeenschap komen morgen op hoog ambtelijk niveau in Rome in spoedzitting bijeen om de Iraakse invasie te bespreken en eventuele maatregelen tegen Irak voor te bereiden. Japan, Frankrijk en Engeland hebben bekendgemaakt de tegoeden van Irak en Koeweit te bevriezen. Zwitserland en West-Duitsland deden dat met de Koeweitse tegoeden; een regeringswoordvoerder in Bonn zei dat Irak vrijwel geen bezit in de Bondsrepubliek heeft. Koeweit daarentegen heeft voor vele miljarden in het Westduitse bedrijfsleven geinvesteerd.

Naar aanleiding van de crisis brak de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker, vandaag zijn bezoek aan Mongolie voortijdig af. Hij vertrok naar Moskou voor besprekingen met zijn Sovjet-ambtgenoot, Edoeard Sjevardnadze, over de gemeenschappelijke verklaring. Het is sinds de Suezcrisis in 1956 niet meer voorgekomen dat Moskou en Washington tot een gemeenschappelijk standpunt zijn gekomen met betrekking tot een crisis in het Midden-Oosten. Baker, die oorspronkelijk vanuit Mongolie naar Washington zou terugkeren en die Sjevardnadze vlak voor de Iraakse inval in Koeweit in het Siberische Irkoetsk sprak, overlegt na zijn aankomst in Moskou op het vliegveld anderhalf uur met Sjevardnadze en vliegt direct daarna naar Washington terug.

De Sovjet-Unie heeft gisteren de wapenleveranties aan Irak met onmiddellijke ingang gestaakt. De Sovjet-Unie, met Frankrijk, China en Brazilie de belangrijkste wapenleveranciers van het regime van Saddam Hussein, heeft Bagdad in het verleden voorzien van wapentuig, varierend van nieuwe gevechtsvliegtuigen zoals de MiG-29, tanks en luchtdoelraketten van het type SAM tot gevechtshelikopters en handwapens. In een verklaring, gisteren in Moskou uitgegeven, werd de onmiddellijke en onvoorwaardelijke terugtrekking van de Iraakse troepen uit Koeweit geeist en werd gesteld dat de soevereiniteit, de onafhankelijkheid en de territoriale integriteit van Koeweit moeten worden hersteld. De ambassadeurs van Koeweit en Irak werden gisteren ontboden op het Sovjet-ministerie van buitenlandse zaken, waar ze te horen kregen dat het gewapend conflict de Sovjet-regering 'verontrust en zeer ernstig alarmeert'. De Amerikaanse president George Bush, zo meldt onze correspondent in Washington, heeft gisteren met economische sancties gereageerd op de Iraakse verovering van Koeweit. De president, die vanochtend in verband met de crisis in het Midden-Oosten besprekingen met de Britse premier, Margaret Thatcher, in Aspen in Colorado afbrak en naar Washington is teruggekeerd, kondigde ook een handelsembargo tegen Irak af.

Alle Iraakse tegoeden en bezittingen in Amerika werden bevroren, evenals die van Koeweit, om te voorkomen dat Irak met het geld aan de haal gaat. Bush zei gisteren 'militaire mogelijkheden niet te overwegen'. Later op de dag bracht hij in Aspen (Colorado), waar hij met de Britse premier Thatcher confereert, een verbetering aan door te zeggen dat geen enkele mogelijkheid wordt uitgesloten. Thatcher zei een economische boycot van Irak een 'tamelijk voor de hand liggende optie' te vinden. Tot zover onze correspondent.

Minister Baker veroordeelde gisteren, nog in de Mongoolse hoofdstad Ulan Bator, de Iraakse aanval als 'naakte agressie' en 'een bandietendaad'. Japan overweegt na de blokkering van de Iraakse en Koeweitse tegoeden verdere economische sancties tegen Irak. Premier Kaifu heeft zijn vakantie afgebroken en is naar Tokio teruggekeerd om met zijn kabinet over maatregelen te praten. In Singapore werd het gedrag van Irak 'een bedreiging van alle kleine staten in de wereld' genoemd. De Nieuw-Zeelandse premier Palmer vergeleek de inval met die van Hitler-Duitsland in Oostenrijk en Tsjechoslowakije en kondigde aan dat zijn land zich 'volledig' zal aansluiten bij een eventueel door de Veiligheidsraad afgekondigde economische boycot van Irak.

Brazilie, een belangrijke wapenleverancier van Irak, kondigde gisteren aan geen wapens meer aan dat land te zullen verkopen 'zolang het conflict met Koeweit voortduurt'.

Er loopt op dit ogenblik, aldus een regeringsverklaring, geen enkel contract voor de levering van wapens aan het regime van Saddam Hussein. Venezuela heeft laten weten uit de OPEC te zullen stappen als het overwicht van Irak binnen de organisatie van olieproducerende landen naar het oordeel van de regering in Caracas te groot wordt. (Reuter, UPI, AFP)