'Ik ben bereid mee te denken aan oplossing voor problemen bij Oranje; Cruijff plaatst KNVB voor voldongen feit

DOORN, 3 aug. Johan Cruijff is de belangrijkste kandidaat om bondscoach te worden van het Nederlands elftal. Volgende week komt er een gesprek tussen de voetbalbond (Rinus Michels) en Cruijff waarbij de trainer van Barcelona van zijn kant eerst een aantal dringende vragen beantwoord wil zien voordat een dergelijke functie voor hem uberhaupt bespreekbaar is.

Cruijff wil zijn contract afmaken bij Barcelona, zodat er in eerste instantie alleen sprake kan zijn van een interim-bondscoachschap. Cruijff is geirriteerd geraakt door het feit dat hij voor het WK bij de belangrijkste spelers weliswaar eerste keus was Thijs Libregts op te volgen maar toch werd gepasseerd ten faveure van Leo Beenhakker. 'Als ik was gevraagd had ik in mei in principe ja gezegd tegen een functie als bondscoach tijdens het WK. Omdat je als trainer een groep voetballers had waarmee je qua kwaliteit na Italie internationaal bovenaan had kunnen staan. Maar de werkelijkheid is dat je niet bovenaan staat', verklaarde Cruijff gisteren in Odoorn, waar hij met Barcelona is neergestreken voor een trainingskamp. 'Ik wil daarom eerst weleens van de KNVB weten wat er in twee maanden gebeurd is. Wat er veranderd is tussen mei en nu. Waarom ik nu plotseling wel interessant genoeg ben om mee te praten. Ik ben nog nooit in m'n leven tweede geweest. Ik heb altijd vooraan gezeten. Ik ben gewend te winnen. Ik begeef me ook niet in een situatie dat ik niet kan winnen. Maar de kwaliteit van de groep is ook na een mislukt WK natuurlijk niet weg. Maar ook als deze zaken bevredigend worden opgelost dan kan ik toch moeilijk mijn contract verscheuren bij Barcelona. Ik wil eerst zien hoe ze daar bij de KNVB over denken. Het is heel moeilijk te combineren. Maar dat is mijn probleem niet.'

Toespelingen

Zelfs met zijn vage toespelingen op een eventuele functie als bondscoach heeft Cruijff de KNVB echter al voor een voldongen feit geplaatst. Welke trainer de voetbalbond het liefst wil de bond een oefenmeester voor een meerjarige periode inhuren ook aanstelt, de man is al bij voorbaat kansloos wanneer zou worden besloten om Cruijff opnieuw te passeren. Ook het feit dat de behoudende ideeen van Michels, wiens EK-concept met weinig succes werd gekopieerd door Beenhakker, ongeveer een lichtjaar verwijderd liggen van de veel avontuurlijker ingestelde Cruijff vormt een niet te onderschatten probleem.

Cruijff echter: 'Ik lees en hoor ook maar steeds dingen van 'die Cruijff wil de hele zaak in Zeist overhoop halen'. Maar hoe kan iemand voor mij gaan denken of spreken? Met mij persoonlijk is nog nooit gesproken. Dus wat weten ze daarvan? Wat er gebeurd is op het WK weet ik niet. Ik heb Van Basten half mei voor het laatst gesproken. Ik zat tijdens het WK in de bergen en heb de telefoon niet opgenomen. Ik ben uitgekookter dan de meesten. Ik ben niet te pakken. Maar het EK-concept kopieren wat bij het Nederlands elftal op het WK is geprobeerd? Onzin natuurlijk. Het EK was in 1988. Historie. Nu is het 1990. Maar het is de typische Nederlandse mentaliteit om terug te grijpen op de successen van het verleden', verklaart Cruijff een gedeelte van het echec van Oranje tijdens het WK. Dat zijn eigen sterspeler bij Barcelona, Ronald Koeman, een van de zwakste spelers tijdens het WK was, is voor Cruijff geen verrassing.

'Maar daar kan ik niet over praten. Dat is iets tussen ons tweeen', verklaart hij cryptisch. Over de falende rol van zijn absolute favoriet Marco van Basten is Cruijff een stuk duidelijker. De totale afgang van Van Basten wordt door Cruijff weggewuifd als een bagatel, een gevolg van verkeerde beleidsbeslissingen van de KNVB. 'De reden waarom Van Basten heeft gefaald is toch vrij simpel', beantwoordt Cruijff de prangende vraag. 'Ik ben zelf bij Ajax toch ook de nummer een geweest. En de nummer een moet altijd de macht hebben. Is dat niet het geval dan is het over. Zo primitief en simpel zijn de wetten in het voetbal nu eenmaal. Als de macht je ontnomen is kun je niet meer corrigeren in het veld. Dan kun je ook niet goed functioneren. Ik vermoed dat de invloed van Van Basten bij AC Milan vrij groot is. Daarom speelt hij daar ook veel beter. Het is begonnen met de stemming wie er trainer moest worden. Als dan niet wordt geluisterd naar Van Basten, als hij zelfs volkomen genegeerd wordt, dan is er al geen basis meer om goed te presteren. Hij mag wel de kastanjes uit het vuur halen, maar verder wordt er niet naar hem geluisterd. Dat gaat toch niet? Dat was bij mij bij Ajax ook zo toen mijn aanvoerdersband werd afgenomen. Iedereen zei toen: hij is boos. Onzin. Maar als waterdragers denken dat ze champagnedragers zijn geworden is het over.'

Absolute leider

Cruijff ziet Van Basten als absolute leider van Oranje met in zijn kielzog Ruud Gullit. Zelfs spelers als Rijkaard of Ronald Koeman wenst hij niet als gelijkwaardige kwaliteit van dat duo te beschouwen. Cruijff: 'Het is fout geweest dat alle spelers indertijd gestemd hebben. Want alle spelers hebben niet dezelfde rechten. Vijfenzeventig procent van de voetballers mag blij zijn dat ze mee mogen doen. Die zijn vervangbaar in een elftal. Het gaat om die paar leiders. Die kun je zo aanwijzen. Want als het niet goed gaat worden die het eerste in de publiciteit afgebrand. Dan moet je normaal gesproken de lijn van die leiders ook bij beleidsprocedures volgen. Dat is niet gebeurd.' Dat het WK voor Oranje onder die omstandigheden op een fiasco voor het Nederlands elftal is uitgedraaid komt voor Cruijff derhalve niet als een verrassing. Cruijff: 'Het hele WK was een verschrikking om naar te kijken. Het leek wel handbal. Maar wat met Nederland gebeurde kon echt niet. Het kan toch niet dat Egypte langer de bal in bezit had dan Nederland? Waarom was Nederland favoriet? Omdat het met Gullit en Van Basten de beste voorhoedespelers van alle ploegen had. Dan zul je Van Basten dertig, veertig, vijftig keer moeten aanspelen in de spits. Niet vijf of zes keer zoals nu gebeurde. Dan benut je dat surplus aan goede aanvallers niet. Atletico Madrid is in Spanje verdedigend een heel goede ploeg. Dan ben je als coach gestoord wanneer je gaat aanvallen. Maar met Nederland kan dat gezien de beschikbare kwaliteit toch niet anders?'

Oud zeer

Ondanks oud zeer dat hij is gepasseerd voor het WK opteert Cruijff bij de KNVB alsnog voor een herkansing. 'Ik vind dat ik een zekere morele verplichting ten opzichte van het voetbal heb. Alles wat ik heb heb ik aan het voetbal te danken. Hoewel ik het zelf allemaal gedaan heb', corrigeert Cruijff zich snel. 'Als er dan een probleem ligt bij de KNVB, bij Oranje, dan ben ik bereid mee te denken. Mee te helpen aan een oplossing. Als je jongens zou kunnen helpen die je zelf hebt getraind, waar je zelf misschien nog mee gevoetbald hebt dan vind ik dat je de plicht hebt om wat terug te doen. Hoe die constructie er uit moet zien? Dat weet ik echt niet. Daar wil ik nou eerst eens met de KNVB over gaan praten. Het gaat daarbij om misschien maar zes wedstrijden per jaar. Alleen om de tegenstanders te analyseren, kijken wie er in vorm is en het sterkste elftal formeren. Wat dat betreft lijkt een EK of WK op de Europa Cup. Wie verliest valt meteen af. Ik denk dat daar mijn kracht ligt. Competitievoetbal is een ander verhaal. Of ik een goede coach ben weet ik niet. Maar als je als trainer in zo'n korte tijd dat ik werk twee Europa Cups wint dan heb je het toch niet echt slecht gedaan.' 9202 RECORDS TRANSFERRED