Frankrijk leverde Irak enorme hoeveelheden geavanceerdewapens

PARIJS, 3 aug. Frankrijk geldt met de Sovjet-Unie als een van de beste vrienden van Irak. Dat is vooral te danken aan de enorme wapenleveranties aan dit land tijdens de oorlog tegen Iran. De vriendschap is van betrekkelijk recente datum. De gaullist Jacques Chirac, van 1974 tot 1976 premier onder president Giscard d'Estaing, ging de betrekkingen met Irak aan en deze mondden al spoedig uit in de bouw van een kerncentrale. De laatste jaren ruzien Giscard en Chirac wie uiteindelijk zijn handtekening heeft gezet onder het contract voor de centrale. In 1981 werd de kerncentrale in aanbouw vernietigd door de Israelische luchtmacht.

De warme gevoelens van de Fransen voor Irak werd vooral ingegeven door financiele overwegingen en om tegenwicht te bieden aan Iran. De sympathie van Parijs in de Golfoorlog ging vooral naar de wereldlijkere staat van de Iraakse leider Saddam Hussein.

In 1983 verkocht Frankrijk aan Bagdad vijf Super-Etendards, uitgerust met de trefzekere Exocet-raketten. In deze periode begon ook duidelijk te worden dat Irak niet kan of niet wil betalen. De schuld aan Frankrijk liep toen op tot 28 miljard francs (9 miljard gulden). De Franse bedrijven gingen echter door met hun leveranties, die vaak herverzekerd worden door de staat. Een twintigtal Mirage F-1 (onderscheppingsjagers) werden geleverd samen met tanks, gevechts- en transporthelikopters, artillerie, opsporingsapparatuur en duizenden raketten.

Irak was de beste klant van Franse wapenfabrikanten als Dassault, Aerospatiale, Thomson, de staatsbedrijven in de wapenindustrie (Giat). Het einde van de oorlog tegen Iran betekende voor de Fransen het einde van droomwinsten, deels op rekening van de Franse belastingbetaler. Een deel werd overigens betaald.

Aerospatiale heeft tien jaar lang zijn rakettenfabriek voornamelijk voor Irak laten draaien. Tegen de duizend raketten werden geleverd voor drie miljoen gulden per stuk. Dassault had gehoopt zestig Mirages te kunnen leveren. De aandelen van de Franse wapenfabrieken stegen gisteren op de beurs van Parijs samen met die van de oliemaatschappijen terwijl alle andere aandelen gemiddeld 2,5 procent zakten.

De schuld van Irak aan Frankrijk bedraagt op dit moment 24 miljard francs (7,5 miljard gulden), een cijfer dat minister Roland Dumas van buitenlandse zaken gisteren op de televisie gaf. Veertien miljard francs hiervan is schuld voor leveranties van militaire uitrusting. Dit jaar zou Bagdad vijf miljard francs moeten aflossen maar zal volgens een akkoord met Parijs niet meer hoeven te gireren dan 1,5 miljard. Ook daarvan is nog geen cent binnen.

Vorig jaar hebben beide landen een akkoord over herschikking van de schuld gesloten. Afgelopen juli is dit financiele akkkoord herbevestigd, waarbij Irak jaarlijks 1,5 miljard zou moeten aflossen. De betalingen gaan echter zo slecht dat, naar verluidt, alle leveranties aan Bagdad sinds 15 mei zijn opgeschort.

Begin dit jaar bestelde Bagdad nog bij Thomson voor 300 miljoen francs aan elektronische defensie-apparatuur, maar de Mirages, die Saddam zo graag wil hebben, werden niet geleverd. Een woordvoerder van het ministerie van financien zei gisteren dat Irak eerst maar eens moet betalen. In het particuliere bedrijfsleven zijn schuldeisers onder meer Fougerolles en Spie-Batignolles, die het vliegveld van Bagdad moderniseren. De Franse regering heeft gisteren in navolging van Amerika alle tegoeden van Irak en Koeweit in Frankrijk bevroren. Volgens een schatting van het ministerie van financien gaat het om kleine bedragen. Koeweiti's hebben op Franse banken 7,5 miljard francs staan en Irakezen 1,5 miljard. Minister van financien Pierre Beregovoy, die de vakantiehoudende premier Rocard vervangt, zei gisteren dat de maatregel ook bedoeld was Irak te verhinderen aan het geld van Koeweitse onderdanen te komen.

In het begin kocht Frankrijk olie van Irak, maar sinds de grootscheepse bouw van kerncentrales is Frankrijk slechts voor ongeveer 25 procent van zijn energiebehoefte afhankelijk van olie. Irak is de vierde leverancier, met 4,6 procent. In 1989 betekende dat een import ter waarde van 4,5 miljard francs. Uit Koeweit komt slechts voor een miljard francs aan olie. Maar beleggers uit Koeweit zijn weer belangrijk voor het Franse bedrijfsleven. De Koeweiti's hebben geld belegd in onder meer Suez (een procent), Paribas (drie procent) en het pretpark Schtroumpf.

De Franse regering heeft gisteren Irak gevraagd zijn troepen onmiddellijk terug te trekken. Minister Dumas verklaarde ook dat de 'wapenleveranties die al enige tijd geleden gestopt zijn in deze omstandigheden niet hervat zullen worden'.

De minister voegde er tijdens een televisie-vraaggesprek aan toe: 'We worden gedwongen onze positie ten opzichte van Irak te herzien'.

Gezien de hoge schuld van Irak aan Frankrijk zal de Franse regering deze herziening ongetwijfeld zo voorzichtig mogelijk uitvoeren.