Arabische leiders dit weekeinde voor spoedoverleg in Kairobijeen

KAIRO, 3 aug. Leiders van de belangrijkste Arabische landen willen dit weekeinde in Kairo bijeenkomen in een poging het conflict tussen Koeweit en Irak alsnog via onderhandelingen tot een oplossing te brengen. Of de Iraakse leider Saddam Hussein de topconferentie zal bijwonen is nog onzeker. Dit heeft een woordvoerder van de Egyptische regering vanmorgen in Kairo gezegd.

Tot nu toe heeft geen enkele van de Arabische staten de invasie door Irak openlijk veroordeeld. Iran heeft dit al wel gedaan. President Mubarak van Egypte en de Jordaanse koning Hussein hebben er gisteren vanuit Kairo in telefoongesprekken met de Amerikaanse president Bush op aangedrongen af te zien van gewapende inmenging in het conflict. Zij menen dat 'de Arabische diplomatie' de kans moet krijgen haar werk te doen.

Koning Hussein is daarna van Kairo naar Jeddah in Saoedi-Arabie gereisd waar hij met de uitgeweken emir van Koeweit, met koning Fahd van Saoedi-Arabie en met vertegenwoordigers van de kleinere Golfstaten overleg voerde over de ontstane situatie. Volgens berichten in de Egyptische media is de bevolking in de Verenigde Arabische Emiraten, vermoedelijk uit angst voor onrust, zelfs nog niet op de hoogte gesteld van de jongste ontwikkelingen. In Jordanie daarentegen zou het op straat tot spontane vreugdedemonstraties zijn gekomen bij het vernemen van de berichten over de invasie.

In een spoedvergadering van ministers van buitenlandse zaken, gisteren in Kairo, heeft de vertegenwoordiger van Koeweit gevraagd om een 'Arabisch bevrijdingsleger' om zijn land te ontzetten. De ministers gingen echter aan het eind van de middag uiteen zonder zelfs maar een slotverklaring te hebben uitgegeven. De Iraakse onderminister van buitenlandse zaken had de extra bijeenkomst op voorhand al afgedaan als 'doelloos, schadelijk en gericht tegen de panarabische belangen'.

De ministers zijn in Kairo bijeen ter gelegenheid van de negentiende Islamitische Conferentie, die nog tot en met vandaag voortduurt.

De conferentie werd woensdag door president Mubarak geopend met een rede waarin hij uitweidde over het belang van eenheid en onderlinge solidariteit binnen de gemeenschap van moslim-staten. De Egyptische president had op dat moment een week van drukke pendeldiplomatie achter de rug. Hij dacht daarbij onder andere de verzekering van Saddam Hussein te hebben gekregen dat deze geen oorlog zou beginnen. Hoewel een laatste gesprek tussen Irak en Koeweit diezelfde dag stuk liep op de on-onderhandelbare eisen van Bagdad met betrekking tot financiele hulp en het afstaan van het eiland Bubiyan, werd ook de Arabische wereld daarom volledig verrast door Husseins gewelddadige reactie. Volgens welingelichte kringen in Kairo ziet president Mubarak het mislukken van zijn bemiddeling als een persoonlijke nederlaag, die zijn gezag in de regio vermindert. Naar verluidt wilde het staatshoofd onmiddellijk na het bekendworden van de invasie naar Bagdad vliegen om zijn Iraakse ambtgenoot nog op andere gedachten te brengen. Saddam Hussein zou echter hebben laten weten dat een dergelijk bezoek zinloos was en ook niet op prijs zou worden gesteld. Het initiatief voor de topconferentie van dit weekeinde schijnt ditmaal niet van Mubarak afkomstig te zijn maar van de Syrische leider Hafez al-Assad.

Toch betekent het vooral een nieuwe vuurproef voor de diplomatieke vaardigheden van de leider uit Kairo. Het is alleen al een hele opgave om alle Arabische leiders, inclusief Saddam Hussein, naar Egypte te krijgen om onder zijn voorzitterschap te vergaderen. Om dat te bereiken wordt al twee dagen koortsachtig heen en weer getelefoneerd tussen Kairo en de andere Arabische hoofdsteden, zei vanochtend een woordvoerder van de president. Vanavond moet Mubarak bovendien de door hem zozeer bepleite eenheid zien te bewaren tijdens de slotzitting van de Islamitische Conferentie. Om de mogelijkheid van een gesprek met Saddam Hussein niet te bederven, zijn de vertegenwoordigers uit de Arabische wereld tot dusver zeer voorzichtig geweest in hun uitlatingen over de Iraakse invasie. De delegaties uit Noord-Afrika en Azie zijn echter zeer stellig in hun afkeuring van de inval en zullen er vanavond op aandringen dat de Conferentie als geheel een resolutie aanneemt waarin deze afkeuring duidelijk wordt uitgesproken. 'Juist ter wille van de eenheid tussen de moslim-naties moeten we agressie van de ene broederstaat tegen de andere in de hardst mogelijke termen veroordelen,' zo verwoordde de Senegalese vice-premier Ahmed Evane Thiame de opvatting van de Afrikanen vanochtend in de wandelgangen. 'Marokko, Algerije en zelfs Libie hebben zich al tegen Saddam Hussein gekeerd. Het is ondenkbaar dat we dat vanavond niet met zijn allen zouden doen.'