Tropenroosters en drukke drankenindustrie

ROTTERDAM, 2 aug. De aanhoudende warmte, die de kenmerken van een hittegolf vertoont, blijft ook in Nederland niet zonder gevolgen. Een aantal bedrijven en overheidsdiensten voert tropenroosters in, terwijl de frisdrankindustrie en bierbrouwerijen juist overuren moeten draaien. Op diverse plaatsen verkommeren de gewassen op het veld. De Zeeuwse drinkwatermaatschappij spoort haar afnemers per advertentie aan tot zuinigheid, omdat het moeite kost de waterkelders 's nachts nog vol te krijgen.

De Maas, een typische regenrivier, is bijna tot stilstand gekomen. Bij Maastricht is vanmorgen een debiet gemeten van minder dan veertig kubieke meter per seconde, terwijl over een heel jaar gemeten er gemiddeld 230 kubieke meter vanuit Belgie binnenstroomt. Rijkswaterstaat heeft voor het eerst sinds 1976 laagwateralarm gegeven om onnodig gebruik van Maaswater tegen te gaan. De sluizen in de Maas, het Julianakanaal en de Zuid-Willemsvaart worden alleen nog gebruikt als de kolk vol is met schepen.

In het Julianakanaal wordt het schutwater teruggepompt. 'We proberen op die manier de waterinlaat in het Julianakanaal tot nul te reduceren, ' zegt ir. R. Smits van Rijkswaterstaat in Maastricht. Het weinige water dat nog binnenstroomt, is vooral bestemd voor de Zuid-Willemsvaart en de Grensmaas, het niet-bevaarbare gedeelte van de rivier tussen Maastricht en Maasbracht. 'We willen daar tenminste tien kubieke meter per seconde inlaten om het ecosysteem in stand te houden, ' aldus Smits. Als het debiet nog verder gaat dalen, wil Rijkswaterstaat de provincies vragen een sproeiverbod uit te vaardigen voor boeren die Maaswater gebruiken om hun land te beregenen.

Bij het meetpunt Eijsden zijn gisteren voor het eerst monsters genomen om het water te controleren op bacteriele verontreiniging. Dat gebeurt omdat in de Belgische zijrivieren de Ourthe, de Ambleve, de Lesse en de Semois salmonella- en colibacterien zijn aangetroffen. Veel gemeenten en campings in de Ardennen lozen hun afvalwater ongezuiverd op die rivieren.

Bij het waterwinbedrijf Brabantse Biesbosch ligt de waterinname uit de Maas al drie weken stil. Volgens de woordvoerder van het bedrijf komt dat door de hoge concentraties bestrijdingsmiddelen die in het Maaswater voorkomen. Het bedrijf kan nog zes weken goed drinkwater leveren aan Dordrecht en Rotterdam, 'maar als het weer niet verandert zullen we na die tijd water moeten leveren met te hoge concentraties bestrijdingsmiddelen, die de drinkwaterbedrijven er zelf uit moeten filteren, ' aldus de woordvoerder. 'Wees wijs met water, juist nu', luidt het advies van de Vewin, de overkoepelende organisatie van drinkwaterbedrijven in Nederland. Dat betekent bijvoorbeeld dat men beter geen auto's kan wassen. Problemen dreigen tot nu toe alleen in Zeeland, waar de overcapaciteit geheel is opgebruikt.

Ook de gewassen op het veld krijgen steeds meer last van de droogte. In de noordelijke veenkolonien hebben vooral de fabrieksaardappelen het hard te verduren. De opbrengst kan volgens een zegsman van het Landbouwschap wel eens 30 procent lager uitvallen.

Op de Waddeneilanden is het gras verdord en moet de wintervoorraad worden aangesproken. In het zuiden hebben vooral bieten en mais te lijden onder de droogte. In sommeige delen van Oost-Brabant is uit metingen gebleken dat de aardkorst tot twee meter diep volledig is uitgedroogd.

Diverse bedrijven en overheidsinstellingen hebben inmiddels een tropenrooster ingevoerd. Dat geldt onder meer voor de werknemers in het nieuwe paleis van justitie in Amsterdam, waar de air-conditioning nog niet perfect werkt. Ze kunnen 's morgens om zeven uur beginnen en zijn dan om kwart over drie vrij.

Zo'n regeling is niet weggelegd voor de werkers in de frisdrank- en bierindustrie. Bij diverse bedrijven in deze sector wordt juist overgewerkt of is extra personeel ingezet om aan de vraag te kunnen voldoen. 'Onze mensen werken zich een slag in de rondte; het is met moeite aan te slepen', aldus een woordvoerder van Coca Cola Nederland.

Intussen heeft de lage waterstand in de Maas en andere rivieren ook gevolgen voor de produktie van elektriciteit. Centrales die met rivierwater worden gekoeld, mogen geen water uit rivieren betrekken als dat warmer is dan 25 graden of als het debiet van de rivier te gering is. De centrales moeten hun water dan koelen in koeltorens, of als ze die niet hebben, minder stroom produceren. Volgens een woordvoerster van de Samenwerkende Electriciteits Producenten SEP zijn op dit moment al diverse centrales 'teruggeregeld' voor een totaal van duizend kilowatt. De produktie kan volgens haar met gemak worden opgevangen door andere centrales. De waterstand in de Rijn geeft voorlopig nog geen aanleiding tot het nemen van maatregelen. Pas als bij Lobith minder dan duizend kubieke meter ons land binnenkomt, worden maatregelen overwogen. 'Voordat het zover is moeten we nog diverse weken dit type weer houden, ' liet vanmorgen een woordvoerder van het ministerie van Verkeer en Waterstaat weten.

ITALIEROME, 2 aug.

De Italiaanse regering heeft 600 miljard lire, bijna een miljard gulden, uitgetrokken voor noodhulp aan de boeren die schade lijden door de aanhoudende droogte. Driekwart daarvan gaat naar boeren in het zuiden van Italie, die het meest te lijden hebben onder het gebrek aan water. Van sommige kanten wordt al gesproken over de ergste droogte sinds vijftig jaar.

Landbouworganisaties hebben alleen al dit jaar de schade geraamd op drie miljard gulden. Arcangelo Lobianco, voorzitter van de landbouworganisatie Coldiretti, heeft het kabinetsbesluit dan ook verworpen als 'onvoldoende'. Een belangrijke oorzaak van de droogte is het ontbreken van goede waterreservoirs en een goed waterleidingnet, vooral in het zuiden. De socialist Gennaro Acquaviva schatte dat er een investering van 14 biljoen lire nodig is, bijna 25 miljard gulden, om een einde te maken aan de regelmatig terugkerende watertekorten in het zuiden. Ongeveer zeventien miljoen Italianen hebben ieder jaar last van een watertekort: soms komt er bepaalde tijden van de dag geen water uit de kraan, soms (vooral in het zuiden) dagenlang niet. De kwaliteit van het water laat op veel plaatsen ook te wensen over en dit probleem wordt alleen maar groter door de voortschrijdende vervuiling van de waterputten.

Gemeentes hebben ook vaak ruzie om water. Aan de bloemenriviera protesteerden inwoners van kleine badplaatsen tegen het feit dat een paar kilometer verderop, in San Remo en Imperia, wel voldoende water was. In de kleine toeristenplaatsen is nog steeds op veel uren geen water. De situatie in de stadjes Diano Marina, San Bartolomeo en Cervo blijft kritisch. De brandweer moet met grote tankwagens water brengen naar ziekenhuizen en hotels, maar het zit vol chloor en zout. Ook in de omgeving van Savona zijn veel problemen met het water. In de Abruzzen wordt alweer gebeden om regen. In Toscane is 1.500 hectare alleen al in juli verwoest door bosbranden. In heel Italie vormen de bosbranden, zoals elke zomer, een groot probleem.

FRANKRIJKPARIJS, 2 aug.

De waterstand in de Franse rivieren ligt veertig procent onder het normale peil. Door die lage waterstand is de temperatuur van het rivierwater vaak te hoog. In Bretagne kwamen enkele tonnen vis om toen de temperatuur van het water in een vijver opklom tot 27 graden. De hoge temperaturen en de droogte bedreigen de oogsten op het land de graanoogst is al binnengehaald en het visbestand. De Franse minister van landbouw Nallet spreekt van een een rampzalige hittegolf als er de komende dagen geen regen valt.

In het westen en zuiden van Frankrijk worden steeds meer bosbranden gemeld. Speciale problemen zijn er met watervoorziening in de driehoek Bordeaux-Biarritz-Toulouse. Op sommige plaatsen wordt het water op bepaalde uren van de dag gerantsoeneerd. Tussen Narbonne en Perpignan verzorgt de brandweer de drinkwatervoorziening. De verwachting in Frankrijk is dat de hitte kan nog wel twee weken aanhouden. In veel plaatsen in het zuiden van Frankrijk zijn de openbare zwembaden dicht.

Volgens F. Kamphues van het ANWB-steunpunt bij Dardilly/Lyon is er een toeneming van het aantal auto's dat door de ANWB moet worden opgehaald. Bij dertig procent van de auto's met pech is sprake van mankementen in het koelsysteem. Kamphues en de aan het steunpunt verbonden arts raden de vakantiegangers, die nog de hitte ingaan, aan zich tevoren mentaal in te stellen op problemen, die door de droogte kunnen optreden, zoals een zwembad zonder water of drinkwater op rantsoen.

TURKIJEISTANBUL, 2 aug.

In Turkije kent de hoofdstad Ankara geen problemen en ook niet alle toeristencentra, maar de grootste stad Istanbul (nu 8 miljoen inwoners) des te meer. De zeven stuwmeren rondom de stad bieden nog maar 14 procent van hun capaciteit en komen half oktober droog te liggen. Twee miljoen kubieke meter ontzilt water uit de Zwarte Zee is met grote onkosten aan een van die reservoirs toegevoegd.

Grote delen van de stad kennen langdurige waterbeperkingen; vooral het centrum en de meeste voorsteden hebben het moeilijk (niet Bayrampasja, waardeze maand tussentijdse verkiezingen plaatshebben). Er zijn voorsteden die slechts een op de vijf dagen water krijgen en hier en daar is het al tot onlusten gekomen.

Toeristen hebben niet veel last als zij in 'toeristische' hotels verblijven, want die kennen aanvoer met tankauto's. De ziekenhuizen worden door tankauto's bediend maar onvoldoende. De meeste ziekenhuizen vervuilen en er zijn al moeilijkheden geweest met operaties.

Dat de buizen lange tijd leeg staan, leidt tot de zekerheid dat het water uit de kraan vaak zwart als het weer stroomt niet gedronken mag worden, tenzij gekookt.

GRIEKENLANDATHENE, 2 aug.

Droogte is al vele jaren een probleem voor Griekenland maar werd in april door de nieuwe premier Mitsotakis 's lands ernstigste genoemd. Dit jaar bracht een minimum aan regen en sneeuw. Athene, met 4 miljoen inwoners, zal begin november zonder water zitten, tenzij het in september en oktober zeer overvloedig zal gaan regenen en liefst ook sneeuwen, zodat het kunstmatige meer bij de Morno, ten westen van Delphi, weer wat vol kan lopen. Hieruit betrekt de hoofdstad sinds de jaren zeventig het merendeel van haar water. De twee grote partijen geven elkaar de schuld voor de ontwikkeling van de laatste jaren. Ernstiger zijn de strubbelingen met de dorpelingen rond Thebe, die rechten laten gelden op een deel van het aangevoerde water voor irrigatie van het Kopais-meer. De aanvoerleiding naar Athene wordt nu streng bewaakt.

Het vreemde is dat men in de hoofdstad nog weinig merkt van het watertekort. Dat geldt dus ook voor de toeristen. Besloten is geen waterloze uren in te voeren omdat het verwaarloosde buizenstelsel, waaruit toch al 30 procent van het water wegloopt, dit niet zou verdragen. De binnendruk mag niet wegvallen, omdat dan allerlei ongerechtigheden kunnen binnendringen door de poreuze buiswanden. Dus vloeit het water als vanouds. Het idee van sancties op verspilling werd meteen weggelachen en leidde tot honderden spotprenten in de kranten. Wel is er een soort sociale controle op het sproeien van tuinen en het wassen van auto's. Het watergebruik is met 15 procent teruggelopen, waartoe ook de prijsverhoging met 200 procent bijdroeg.

Buiten Athene, inclusief de toeristenoorden, wordt de watertoevoer wel onderbroken, soms vele uren per dag.