Ruzie over bestemming Zeeuwse voordelta

MIDDELBURG, 1 aug. Het leek zo idyllisch. Halverwege de jaren tachtig ontdekten biologen van Rijkswaterstaat tot hun grote verrassing een nieuw fenomeen. Voor de kust van het Zeeuwse Schouwen en de Zuidhollandse eilanden Voorne en Goeree ontstond, door de komst van de deltadammen, in de Noordzee in snel tempo een nieuw waddengebied: een slinger van zandbanken, met daarachter, in de luwte van de kust, een soort binnenwater. Het gebied omvatte een oppervlakte van zo'n negenhonderd vierkante kilometer. Rijkswaterstaat, aangenaam verrast met de nieuwe landaanwinst, besloot er de natuurlijke ontwikkeling voorrang te geven, boven de recreatie en visserij. Een uitgangspunt dat onder meer werd vastgelegd in de vierde nota voor de ruimtelijke ordening. Eind dit jaar zouden de plannen vorm moeten krijgen in een Integraal beleidsplan voor de voordelta, zoals het gebied inmiddels was gedoopt. Maar het ministerie van Maij-Weggen krijgt de zaak niet op tijd rond. Tot grote schrik van de milieubeweging, die hulpeloos moet toezien hoe surfers en sportvissers de jonge waddeneilandjes in bezit nemen, zonder dat de overheid daar vooralsnog iets aan doet. Ook de andere belanghebbenden in de voordelta beginnen zich te roeren. De recreatiesector staat te trappelen om te profiteren van de mogelijkheden die de voordelta biedt. 'Maar we krijgen nauwelijks de kans', vindt D. J. Verstand van de Recron, een organisatie van recreatieondernemers. De overheid heeft onze belangen tot nu toe amper meegewogen.'

Reden voor de Recron om in actie te komen. Samen met andere instanties die belang hebben bij goede recreatiemogelijkheden in de voordelta de provincies Zeeland en Zuid-Holland, enkele betrokken gemeenten, en de ANWB wordt gewerkt aan een tegennota die de recreatiebelangen in het gebied inventariseert. Naar verwachting wordt het rapport in september gepresenteerd. De recreatiesector laat er geen twijfel over bestaan: men is niet van plan de voordelta zonder slag of stoot over toe geven aan de natuur. 'Voor ons is de voordelta van het grootste belang', zegt Verstand. 'Het gaat om een toeristische toplocatie die dicht bij de Randstad ligt.'

Hij wil er nog niet teveel op ingaan, maar de recreatiebelangen lopen in de miljoenen guldens. 'Jarenlang zijn campinghouders door de overheid opgejuind om te investeren in kwaliteit. Dat hebben ze gedaan, en nu gaat diezelfde overheid de recreatie beperkingen opleggen.'

Verstand doelt op het voorstel van de directie Natuur, milieu en faunabeheer van het ministerie van landbouw, natuurbeheer en visserij om, ter bescherming van de voordelta, het noordelijk deel van de Brouwersdam, de verbinding tussen Schouwen en Goeree, en een populair vertrekpunt voor surfers op de Noordzee, tot verboden gebied te verklaren voor watersporters. 'Op die manier jaag je de vakantiegangers weg. Die mensen komen om op de Noordzee te surfen.'

Nog verontrustender vindt hij de plannen om een aantal stranden voor het toerisme af te sluiten, zodat broedende en fouragerende vogels er ongestoord hun gang kunnen gaan. 'Dat rekening wordt gehouden met de natuur, vinden wij best. Maar dit gaat natuurlijk veel te ver.'

Marcel Rekers, coordinator van het Delta-overleg, een samenwerkingsorgaan van Zeeuwse milieuorganisaties, zou het liefst zien dat Rijkswaterstaat nog veel verder ging. 'Vooruitlopend op het beleidsplan zou de overheid nu al, dit seizoen, maatregelen moeten nemen. De recreatie neemt hand over hand toe in de voordelta. Watersporters verjagen vogels en zeehonden op die zandbanken. En planten worden vertrapt. De natuur in de voordelta wordt teveel verstoord. Bovendien hebben we op andere plaatsen al geleerd dat je recreanten bijna niet meer weg krijgt als ze eenmaal een gebied hebben geclaimd.'

Het is volgens hem niet de bedoeling de recreatie te weren uit de voordelta. 'Maar er zal wel behoorlijk gereguleerd moeten worden.'

De visserijsector lijkt zich vooralsnog gematigd op te stellen. Hoewel de belangen in de voordelta ook groot zijn A. D. C. de Boer van het Produktschap voor vis- en visserijprodukten schat ze op ongeveer 135 miljoen gulden is er nog geen reden om aan te nemen dat de overheid de vissers teveel in hun werk zal beperken. Althans, dat blijkt uit de woorden van De Boer. 'Kustzones zijn bij vissers altijd geliefd, dus dat is bij de voordelta ook zo. Er worden daar op het moment al verschillende vissoorten gevangen, maar we hopen met name de mosselcultuur er te kunnen uitbouwen.'

En volgens De Boer hoeft dat niet per se te botsen met de natuurfunctie van de voordelta. 'De mosselvissers zijn maar een paar maanden per jaar op hun percelen te vinden. De rest van de tijd laten ze het gebied met rust. ' Maar, zo benadrukt hij, ook de vissers zijn alert. 'Het is nog niet duidelijk hoever de overheid precies wil gaan met de natuurbescherming in de voordelta. Wij zullen er natuurlijk voor waken dat onze belangen niet te veel in de knel komen.'

Rijkswaterstaat presenteert zijn Integraal beleidsplan voor de voordelta naar verwachting in het voorjaar van 1991.