Milieuzorg haalt isolatiesubsidie terug

ROTTERDAM, 31 juli Terwijl het kabinet een storm van protest oogst op zijn voornemen om de subsidies aan vormingsinstituten af te schaffen, krijgt een andere categorie belanghebbenden weer meer geld. Eigen woningbezitters kunnen vanaf volgende week vrijdag subsidies aanvragen op isolatie en zuiniger ketels voor centrale verwarming.

De overheid geeft en neemt. Om de rijksbegroting voor volgend jaar kloppend te maken, besloot het kabinet twee weken geleden in totaal 170 miljoen gulden te bezuinigen op allerlei subsidies. Zodra er meer plannen van departementen bekend worden om dat besparingbedrag te halen, zijn er meer protesten dan die van vormingsinstituten en vakcentrales te verwachten. Aan de andere kant wordt aan subsidies voor isolatie en andere energiebesparende maatregelen weer een slordige 140 miljoen uitgegeven.

Weer, want in de jaren zeventig en tachtig hanteerde de overheid hetzelfde instrument om het energieverbruik te temperen. Door de drastische daling van olie- en gasprijzen na 1986 werden de isolatiesubsidies afgeschaft door ministers van Financien die de hand op de knip hielden. Energiebesparing was niet meer in de mode.

Wat het zwaarst is moet ook het zwaarst wegen, is de redenering van het kabinet-Lubbers III. In de politiek is daarmee vrijwel altijd succes te boeken. Energiebesparing staat weer volop in de belangstelling wegens de schadelijke milieu-effecten van het stoken van fossiele brandstoffen.

In de verkiezingsstrijd van vorig jaar stond het milieu centraal, hetgeen resulteerde in afspraken in het regeerakkoord om het beleid te verscherpen en verzurende emissies en broeikasgassen te verminderen. De belangrijkste afspraak tussen de regeringspartijen CDA en PvdA is om in de periode 1994-1995 de uitstoot van koolstofdioxyde (CO) te stabiliseren ten opzichte van 1990. Vorige maand bracht het kabinet de eerste concretiseringen op tafel door de publikatie van het nieuwe milieuplan NMP-plus en het Beleidsplan energiebesparing. In het Beleidsplan wordt als doelstelling een gemiddelde besparing van 20 procent (een verdubbeling) voor alle energiegebruikers in de komende tien jaar gehanteerd, waarvoor in totaal 651 miljoen gulden per jaar (ook een verdubbeling) beschikbaar wordt gesteld. Samen met een verscherping van voorschriften op allerlei terrein probeert de minister daarmee in deze kabinetsperiode in totaal 15 miljard gulden aan investeringen in energiebesparing uit te lokken. Dat resulteert volgens de plannen niet in een vermindering van het totale energiegebruik maar een stabilisering, terwijl de bevolkingsgroei en de economische groei doorgaan. Het gaat dus vooral om een meer efficient gebruik van de energie.

De particuliere sector moet daaraan een meer dan gemiddelde bijdrage leveren, namelijk 25 procent, vandaar de herinvoering van isolatiesubsidies. Voor huurwoningen en openbare gebouwen is in mei al een subsidieregeling van kracht geworden; nu komt daar nog een geldpot voor eigen woningen bij. Bij een investering van minimaal duizend gulden in isolatie en dubbel vensterglas betaalt het rijk een derde van de kosten en een deel (350 gulden) van de aanschafprijs voor c.

v. -ketels met een hoog rendement. In de jaren zeventig, toen de aardgasprijs na de eerste oliecrisis fors steeg, werkte het subsidie-instrument goed. Honderdduizenden woningen werden geisoleerd en met zuiniger ketels voor centrale verwarming uitgerust. Huizenbezitters wilden best met hulp van de overheid hun gasrekening omlaag brengen. Of de subsidie nu, met de relatief lage aardgasprijs ook zal werken, moet worden afgewacht. Maar wie verder vooruit kijkt, zoals de directeur-generaal energie van het ministerie van economische zaken mr. Dessens, vorige maand in een interview met deze krant, houdt rekening met geleidelijk weer oplopende energieprijzen. Het OPEC-akkoord (olie-exporterende landen) van vorige week kan daarvoor een aanzet vormen.

De zorgen over het milieu zijn niettemin de eerste reden waarom het kabinet prioriteit legt bij energiebesparing. Volgens het Centraal Planbureau zou het besparingstempo bij ongewijzigd beleid slechts een half a 1 procent per jaar zijn. 'Dat is vooral met het oog op de bescherming van het milieu te weinig', zegt het Beleidsplan van minister Andriessen. 'Het energiegebruik in de huidige omvang en samenstelling belast het milieu namelijk in hoge mate.' Ook de meer traditionele argumenten voor besparing zijn volgens het plan onverminderd van kracht: zuinigheid met grondstoffen, voorzieningszekerheid en kostenreductie. Directeur-generaal Dessens voorspelde vorige maand dat de Westerse wereld zich voor het einde van deze eeuw opnieuw pijnlijk bewust zal zijn van de eenzijdige afhankelijkheid van de OPEC-landen, die veruit de grootste olievoorraden hebben en dan, bij een toenemende energiehonger in de consumerende landen, opnieuw een prijsverhoging kunnen afdwingen.