Israel worstelt met immigratieprobleem

TEL AVIV, 31 juli Het nieuwe zionistische 'wonder' van de massale immigratie uit de Sovjet-Unie plaatst Israel voor enorme problemen. Hoe moeten we de immigranten huisvesten, waar moeten ze werken en wie zal dat betalen, zijn de vragen, die naarmate de stroom immigranten verder aanzwelt zwaar op de Likud-regering drukken.

De politieke ruzies over de nalatigheid van voorafgaande regeringen om het land op deze gigantische exodus van joden uit de Sovjet-Unie voor te bereiden verstommen in het licht van de noodzaak op deze vragen antwoorden te geven.

Indien de stroom immigranten, die nu tot ruim 20.000 Russische immigranten per maand is opgelopen, aanhoudt zal Israel (4,3 miljoen inwoners) binnen vijf jaar een miljoen nieuwkomers onderdak en werk moeten verschaffen.

Zo'n opgave is niet zonder precedent. In de jaren vijftig vingen 600.000 Israeliers kort na de onafhankelijkheidsoorlog onder bijzonder moeilijke omstandigheden een miljoen immigranten uit Azie en Afrika op.

Nog steeds worstelt Israel met de politieke en sociale nasleep van de integratie van deze immigratie-golf. Toen werden de door de regerende askenazische elite primitief geachte sefardische joden eerst in tenten, daarna in barakken en ten slotte in eenvoudige flat-buurten ondergebracht. Veel zeggenschap over hun lot hadden ze niet. In vrachtwagens werden ze soms zo van de boot naar kale plaatsen in de woestijn gereden, waar later de nu zo problematische ontwikkelingssteden zouden verrijzen.

De 'politieke opstand' in de jaren zeventig van deze sefardische immigranten tegen de askenazische Arbeiderspartij die met immigranten uit Azie en Afrika als spionnen omsprong is een van de voornaamste redenen die Likud aan de macht heeft gebracht.

De Likud-regering staat thans onder geheel andere omstandigheden voor een zelfde uitdaging. Een succesvolle opvang van de immigranten uit de Sovjet-Unie zal Likud nog jarenlang van de macht verzekeren. Als het echter mis gaat, kan de Russische massa-immigratie een onvoorspelbaar effect hebben op de Israelische politieke verhoudingen.

Likud-politici zijn zich daarvan terdege bewust. De partij moet een evenwicht zien te vinden tussen de behoeften van de kersverse Israeliers en de eisen van zijn sefardische electoraat, dat weigert in sociaal en economisch opzicht de prijs te betalen voor de als bevoorrecht ervaren opvang van de voor het merendeel askenazische joden uit de Sovjet-Unie. De tentenkampen van dakloze sefardische Israeliers die op tientallen plaatsen zijn verrezen zijn de eerste tekenen van het sociale protest. In het bijzonder de minister van woningbouw, Ariel Sharon, heeft er een zeer scherp oog voor dat de vervulling van zijn persoonlijke politieke ambities ten nauwste samenhangt met het bevredigen van de verlangens van de daklozen en de succesvolle opvang van de Russische joden. In de regering is hij nu de stuwende kracht achter een woningbouwplan zonder weerga in Israels geschiedenis.

Voor het oplossen van de eerste nood van de brede categorie daklozen (gedemobiliseerde soldaten, jong gehuwden enzovoorts) wil hij zo snel mogelijk 50.000 caravans en 40.000 prefab-woningen invoeren. Gelijktijdig moet de bouwindustrie zich instellen op de constructie van 400.000 woningen in de komende vijf jaar om aan de door de immigratie en natuurlijke bevolkingsgroei onstane behoefte te voorzien. Wie zal echter de realisering van Sharons bouw-plannen, waarmee 14 miljard dollar is gemoeid, betalen? De minister van financien, Yitzhak Modai, wil niets weten van het voorstel van Sharon om het begrotingstekort boven de 5,3 procent van het Bruto Nationaal Produkt te brengen. Hij is Israels traumatische inflatiecrisis van nog maar enkele jaren geleden niet vergeten. De minister van defensie, Moshe Arens, piekert er met een zijns inziens toegenomen oorlogsgevaar (Irak) evenmin over om het mes in de reeds veelvuldig beknotte defensie-uitgaven te zetten. Van de VS heeft Israel niet veel meer te verwachten en ook de internationale joodse gemeenschap kan de last van de Russische massa-immigratie niet torsen.

Uiteindelijk zit er niets anders op dan dat de Israeliers de buikriem voor de ontvangst van hun Russische broeders flink aanhalen. In eerste instantie komt het subsidiebeleid op eerste levensbehoeften op de hellling te staan. Vorig week werd de subsidie op enkele broodsoorten afgeschaft en meer van dergelijke maatregelen zijn op komst. Als er geen woningen zijn moet er aan inkwartiering worden gedacht, zei de minister van immigratie, Yitzhak Perets, vorige week.

Voordat zoals sommige economen beweren de hoge kwaliteit van de Russische immigratie de economie krachtig zal stimuleren gaat Israel zware tijden tegemoet. Voor de immigranten, die met vrijwel lege handen komen, moet ook werkgelegenheid worden gecreeerd die miljarden dollars zal verslinden. Met bijna tien procent werkloosheid en een aarzelende economie is dat een loodzware opgave.

    • Salomon Bouman