Bloederige breinaalden

The global politics of abortion. Worldwatch Paper 97, juli 1990. ISBN 0-916468-98-4. Uitgave van het Worldwatch Institute, 1776 Mass. Ave, NW, Washington DC, 20036 USA. Voor fijnbesnaarde zielen is het lezen van de jongste Worldwatch Paper, The global politics of abortion, bepaald niet aan te raden. Wat een naargeestig boekje. Het gaat over bloederige praktijken met breinaalden en giftige kruidenbrouwsels in duistere achterafkamertjes, over zwangere vrouwen die in hun wanhoop een hele fles schoonmaakmiddel leegdrinken, een overdosis aspirine of chloroquine slikken of zichzelf met kleerhangers bewerken.

Hier wordt een treurigstemmende reeks statistieken gepresenteerd. Dit jaar sterven alleen al in Afrika zo'n 74.000 vrouwen aan de gevolgen van abortus. Wereldwijd zijn dat er 200.000. Van de 40 tot 60 miljoen abortussen die jaarlijks in de wereld worden uitgevoerd, geschiedt vermoedelijk bijna de helft illegaal. Voor iedere vrouw die sterft vaak al moeder van een heel rijtje kinderen zijn er 30 tot 40 anderen die ernstige en vaak blijvende schade van hun abortus ondervinden. Bloedingen, infecties, perforatie van maag of darmen, nierproblemen of permanente onvruchtbaarheid.

Voor zover vrouwen na een illegale abortus alsnog in het ziekenhuis terechtkomen maar die kans is in de Derde wereld niet groot leggen ze een onnodig groot beslag op de beschikbare middelen. In Latijns-Amerika wordt zo'n 30 procent van de ziekenhuisbedden op de afdelingen verloskunde in beslag genomen door vrouwen met complicaties na illegale abortus, in een ziekenhuis in Accra, Ghana, zelfs 80 procent. De helft van al het bloed dat het ziekenhuis voor transfusies beschikbaar had, ging naar deze groep patienten.

In het University Teaching Hospital in Lusaka de enige legale abortuskliniek in Zambia sturen de artsen elke dag de helft van de vrouwen onverrichterzake weg wegens tijdgebrek. Veel van deze vrouwen verdwijnen naar malafide aborteurs in achterafstraatjes en keren vervolgens naar het ziekenhuis terug met hevige bloedingen en allerlei andere complicaties, waaraan het ziekenhuis dan weer zijn handen vol heeft een vicieuze cirkel. Maar miljoenen lotgenotes in de wereld krijgen helemaal geen nazorg.

Het treurige is, zegt Jodi Jacobson van het Worldwatch Instituut, dat al zulke complicaties helemaal niet nodig zijn. De wereld schiet niet tekort in technologie, maar in de waarde die gehecht wordt aan een vrouwenleven. Technologisch simpele, goedkope, eenvoudig te gebruiken methoden om een veilige abortus uit te voeren bestaan wel degelijk. Maar door sociale en religieuze onverdraagzaamheid, economisch eigenbelang en politieke apathie worden jaarlijks miljoenen vrouwen het slachtoffer.

Betrouwbare statistieken hierover otbreken. Officiele instanties, zoals de Wereldbank, zwijgen in alle talen. Meestal gaat het om gehuwde vrouwen, die al verschillende (hongerige) kinderen hebben en niet nog een mond extra kunnen vullen. In Latijns-Amerika, waar de katholieke kerk zich tegen iedere vorm van geboortebeperking verzet, nemen tweemaal zoveel vrouwen van boven de 35 jaar hun toevlucht tot abortus als in de leeftijdsgroep van 20 tot 34 jaar. En daarbij gaat het tweemaal zo vaak om vrouwen met al vijf of meer kinderen dan om vrouwen met hooguit een kind. Ook in India, waar jaarlijks 4 tot 6 miljoen abortussen plaatsvinden, waarvan maar 400.000 legaal, betreft het merendeels vrouwen die al een gezin hebben.50 tot 60 procent van de echtparen in Latijns-Amerika beschikt over geen enkel modern voorbehoedsmiddel en datzelfde geldt voor 60 tot 80 procent van de paren in Aziatische lage lonen landen, 75 procent in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, 90 procent in Afrika ten zuiden van de Sahara.

In de Sovjet-Unie is abortus legaal en relatief goedkoop. Voorbehoedsmiddelen zijn schaars. Een inwoonster van de USSR ondergaat in haar leven zo'n 5 tot 7 abortussen. In het hele land worden jaarlijks meer abortussen uitgevoerd (minstens 7 miljoen) dan er kinderen (zo'n 6 miljoen) geboren worden. Toch bloeit ook hier het illegale circuit, al is de omvang daarvan onbekend. Veel vrouwen schijnen toch de voorkeur te geven aan een illegale, geheel uit eigen zak betaalde abortus, omdat officiele abortussen op werkgeverspapieren en gezondheidsdocumenten worden aangetekend.

Het Worldwatch Instituut is een onafhankelijk non-profit instituut, dat zijn inkomsten steds meer haalt uit de verkoop van rapporten. De Papers, die enkele malen per jaar uitkomen, behandelen een scala van wereldproblemen, van ruimtevaart tot stedelijk afval. Ze verschijnen enkele malen per jaar en bieden doorgaans een schat aan informatie.