De carnavaleske couppoging van de Abu Bakr; In Trinidad kijktmen niet verder dan vandaag

De bizarre en blijkbaar zinloze politieke gijzelingscrisis waarmee de regering van de Caraibische eilandenstaat Trinidad en Tobago het afgelopen weekeinde werd geconfronteerd wekte, in een land dat niet om zijn stabiliteit bekend staat, niet al te veel verbazing. In de gewone betekenis van het woord was het in ieder geval geen coup-poging te noemen, aangezien er geen aanwijzing bestaat dat men een doordacht plan heeft de regering van dat land over te nemen. De gebeurtenis kan alleen worden verklaard tegen de achtergrond van de grillige Trinidadse persoonlijkheid en de grillige politieke geschiedenis van de kleine tweeling-eilandstaat.

De internationale media hebben Abu Bakr en zijn volgelingen bestempeld als moslim-extremisten, de lokale autoriteiten spreken van 'gekken'. Voor mensen die vertrouwd zijn met de karakters uit de werken van Trinidads romanschrijvers Naipaul, Selvon, en Lovelace zijn het vooral inwoners van Trinidad. Het enige atypische is dat zij gewapend zijn en gevaarlijk.

Impasse

Het is duidelijk dat zij op eigen houtje geen enkele kans maakten uit de impasse te geraken die zij zelf hadden geschapen. De meest rationele verklaring voor hun actie is dat zij verwachtten een volksoproer te ontketenen tegen het groepje arrogante, ongerijmde en ongevoelige machthebbers in het kabinet.

Wellicht, maar dit is onwaarschijnlijk, maakten zij deel uit van een ongeorganiseerde samenzwering om de premier en zijn alom gehate regeringskliek te verwijderen. Of ze hadden vage toezeggingen tot steun van officiele legeronderdelen, zwarte oppositiegroepen, of ontevreden elementen in de regering als ze eenmaal zover zouden komen. Hoe dan ook, deze overhaaste, op zelfmoord gelijkende actie kan alleen worden verklaard door Trinidads zwakke greep op de werkelijkheid die zich ook uitstrekt tot de regering.

Als de inwoners van Trinidad klagen over de tegenwoordige economische ontberingen en over de armoede (veroorzaakt door de val van de olieprijzen in de afgelopen jaren), hanteren ze de criteria van de Eerste Wereld, zonder enige verwijzing naar de traditie van armoede en politieke instabiliteit in vergelijkbare post-koloniale samenlevingen. Hun materiele verwachtingen zijn in deze eeuw opgeblazen tot proporties waarin, in huishoudens van de middenklasse, het normaal wordt geacht om per volwassene er ten minste een auto, twee televisietoestellen en een video-recorder op na te houden. Vertegenwoordigers of werkloze jongeren allen waren gewend aan frequente vakantiereisjes naar het buitenland.

Inwoners van Trinidad zijn zich nauwelijks bewust van hun positie op de wereldkaart; de meesten van hen onderkennen niet dat zij zich bevinden op slechts twaalf kilometer van de kust van een instabiel, gemilitariseerd en politiek onderdrukt Zuid-Amerika. Daarentegen gedragen ze zich alsof zij in een voorstad van New York wonen in de buurt van Brooklyn of Queens. De strekking van het politieke debat beweegt zich derhalve op Noordamerikaans niveau met veronachtzaming van alle grotere kwesties die ijzeren onderdrukking in gelijksoortige voormalig Britse kolonies als Maleisie en Singapore hebben opgeleverd. Als men zo de ogen sluit voor de geschiedenis en de geografische ligging, blijft alleen het economisch beheer en de nietige corruptie over, die onzichtbaar voor de inwoners van Trinidad minuscuul is naar Afrikaanse of Latijns-Amerikaanse begrippen.

Breuk

Opstandelingenleider Abu Bakr heeft een onconventionele en eigenaardige stap gezet. Als fundamentalistische moslim (hij is bekeerd, niet als moslim geboren) heeft hij radicaal gebroken met alle conventies van het sociale leven van Trinidad. Het is niet ondenkbaar dat hij, naast het bedrijven van polygamie en het sluieren van de vrouwen, een moreel offensief inzet tegen de onrechtvaardige regeringsleiders.

Toch is en blijft hij een inwoner van Trinidad en die is per definitie excentriek en kortzichtig. Wij geven al ons spaargeld uit aan een carnavalskostuum dat we de volgende dag weggooien. Het is een nationale gewoonte niet verder te kijken dan vandaag.

Voor de inwoners van Trinidad is het daarom niet verbazingwekkend dat Abu Bakr gelooft dat zijn bombastische actie een oplossing biedt voor de problemen van het economisch wanbeheer en politieke stuurloosheid van het land. Hij handelde in de geest van de carnaval-traditie. Het is helaas een deel van onze nationale charme waarmee we onzelf verlokken tot impotentie.

Op dezelfde manier kwam in 1962 de onafhankelijkheid tot stand. Het daaropvolgende tijdperk van stuurloosheid werd vier jaar geleden verstoord toen een leeghoofdige politieke coalitie de meerderheid van het electoraat ontwrong aan de vroegere regering met de eenvoudige slogan: 'wij moeten het beter doen'. Hoe ze het beter moesten doen werd nooit gevraagd en daarop werd geen antwoord gegeven; iedereen was het erover eens dat ze eenvoudigweg de buik vol hadden van de oude regering, maar niemand was bereid precies na te gaan wat zij van de nieuwe verwachtten, behalve het beeindigen van de corruptie en een wonder waarmee de economische depressie een halt zou worden toegeroepen.

Rijpheid

Ons potentieel tot rijpheid is ondermijnd door de olie-ader die stroomt onder de grond van Trinidad. Het is verraden door de intellectuelen, vakbondleiders, ondernemers en door leiders die het volk hebben gezonden naar de weg van de minste weerstand en naar een snelle behoeftebevrediging. Als gevolg daarvan, en geholpen door de actieve betrokkenheid van de politie en leden van de elite, is de cocaineverslaving in alle bevolkingsklassen doorgedrongen, gepaard gaand met criminaliteit en gewelddadigheid op grote schaal. Trinidad is tegenwoordig een onveilige en neurotische samenleving.

Intussen is de leidende partij verstrikt geraakt in een onaangename interne machtsstrijd die direct na de installatie is begonnen. Al snel escaleerde die en nam een racistische toon aan toen Indiase leden van de versnipperde coalitie-partij de premier en zijn (zwarte) aanhangers ervan beschuldigden de Indiers op een zijspoor te zetten en aan te sporen tot een geinstitutionaliseerde anti-Indier-politiek. Wat zij niet erkenden was dat de coalitie nimmer een coherente politiek had geformuleerd.

Abu Bakr vertegenwoordigt het gevoel van mensen van Afrikaanse afkomst dat, ondanks het feit dat de regering 'zwart' is, de zwarte arbeidersklasse nauwelijk erop is vooruitgegaan. Door te eisen dat premier Robinson wordt vervangen door vice-premier Winston Dookeran, logenstraft hij de sterker wordende beweringen van de Indiers als zouden de zwarten in het land zich in toenemende mate tegen de Indiers keren. Dookeran is een van de meest serieuze en verantwoordelijke leden van de regering, wat ook zijn tegenwoordige banden met het IMF mogen zijn; die voordracht voor de hoogste politieke positie maakt het voor een leider van een zwarte beweging, hoe grillig ook, duidelijk dat de nationalistische gevoelens die onder de politieke elite zouden heersen, niet worden gedeeld door alle delen van de militante zwarte bevolking.

Cruciaal

Deze laatste factor is in zoverre cruciaal dat uit dit huidige politieke carnaval iets goeds kan komen. De misnoegde groepen in de regeringspartij richten hun rancune voortdurend op de vervreemding van de Indiers. Dit heeft geresulteerd in de ernstigste verbittering in het land van de laatste jaren.

Bij een goed beheer van de economie, met discipline en met de bereidheid offers te aanvaarden, kan dit prachtige en in principe kansrijke land op een spoor worden gezet naar een samenleving waarin alle culturen vreedzaam naast elkaar bestaan.