TGV-itis

Sinds kort vind ik Francois Mitterrand een voortreffelijk president van de Franse republiek. Maar, het zij gezegd, het is volstrekt eigenbelang.

Sinds vijfentwintig jaar bezitten wij een onderkomen in het Franse departement de Drome. Het is een kostbaar bezit geworden: het huis vormt al die jaren een trefpunt voor het gezin, familie en vrienden. Er is rust en sfeer en de mens kan er goed tot zichzelf komen. En dat is veel waard. In die vijfentwintig jaar is er in ons 'dal' weinig of niets veranderd. In enkele huizen werden de boerenactiviteiten gestopt omdat er geen opvolgers waren. Na enkele jaren leegstand werden die huizen dan ook tweede huizen. Fransen, Nederlanders en Engelsen. Maar een ieder op zijn eigen afstand.

Nu waart er sinds enkele jaren een ziekte door Europa en die heet TGV-itis. Het moest allemaal sneller en comfortabeler. Het moet gezegd worden, de verbinding tussen Parijs en Montelimar met de TGV is een verbetering. Daar lijkt het traject Amsterdam-Parijs, met z'n horten en stoten, een trekschuit bij. Dus: heel Europa een TGV-net. Dat standpunt verandert als er in januari een vriend vanuit Zuid-Frankrijk belt en roept: 'In de krant staat het plan voor een TGV-traject door de zuidelijke Drome en dat loopt tussen jullie huis en dat van madame Borne in.'

Madame Borne woont minder dan honderd meter van ons huis. Weg droom van de Drome. Wij wachtten nadere berichten af. Toen we de Dauphine Libere van 13 januari konden bekijken, bleek dat het trace niet tussen onze huizen doorliep, maar zo'n driehonderd meter verderop. De soep werd niet zo heet gegeten als opgediend, maar toch nog heet genoeg.

Wij hoefden niet in het geweer te komen, want de bevolking van ons dorp deed dat wel. Het ontworpen trace sneed het dorp dwars in tweeen. Wel namen wij deel aan protestdemonstraties in Valence en Orange. Daar werd niet alleen gedemonstreerd, er werden ook donderbussen afgeschoten.

De protestbeweging was nog volop bezig toen de Franse spoorwegen, die kennelijk nattigheid hadden gevoeld, met twee alternatieve trajecten kwamen, die ook nog gedeeltelijk te combineren waren. Voor veel mensen nieuwe hoop, voor anderen nieuwe onrust. Bij het eerste (oostelijke) traject waren 25 dorpen betrokken en nu bij drie trajecten vele tientallen meer. Niemand wil dat ding langs zijn huis, maar dat kan geen motief zijn. Het is de kunst om naar 'objectieve' argumenten te zoeken. Bij 'ons' traject werd geschreven over de aantasting van het dorp, de natuur, de vele kunstwerken (tunnels, viaducten en taluds) en, iets zuidelijker, de kostelijke wijngaarden. Maar de andere dorpen en steden komen met hun dichte bevolking, hun atoominstallaties en nog wat kleingoed.

In goed Nederlands zou men kunnen zeggen dat de pleuris echt was uitgebroken.

Nu hebben wij vrienden die iets zuidelijker iets bezitten en die hebben kennissen, die kennissen hebben, en daar wordt van gezegd dat ze president Mitterrand persoonlijk kennen. Daarmee wordt gesuggereerd dat zij die man wel even zullen bellen. Ik denk dan: die man heeft wel iets anders aan zijn hoofd.

De avond van de 14de juli houdt president Mitterrand traditioneel een tv-toespraak. Dat gaat aan ons voorbij, want wij hebben hier geen televisie en dat is heel aangenaam. Deze keer hadden we toch echt iets gemist. Dezelfde vriend belde ons nu weer op en zei: 'Onze president heeft zich in de discussie gemengd van de TGV-route zuidelijk van Valence. Hij is erg ongerust over de plannen die nu bekend zijn, vooral in het belang van het natuurschoon en de wijngaarden. Hij heeft zijn opvatting ook kenbaar gemaakt aan de directie van de Franse spoorwegen.'

We dachten even dat we in de veiling werden genomen, maar de volgende dag stond het in Le Monde, dus het is waar. En wij vragen ons nu nog steeds af of die kennis van die kennis van die kennis toch met Francois Mitterrand heeft gebeld. Dat zal wel altijd een geheim blijven.