Rint Sybesma

Rint Sybesma (1960), sinoloog, is werkzaam bij de vakgroep Algemene Taalwetenschap van de Rijksuniversiteit te Leiden. Tevens is hij aktief als vertaler van Chinese literatuur. Eerder verschenen van hem o.a. vertalingen van werk van X. L. Zhang (De vrouw in het riet; Eethuisje Amerika). Deze week verscheen bij Het Wereldvenster zijn vertaling van een novelle van de schrijfster Wang Anyi: Een dorpsvertelling uit Klein-Bao. Tezelfdertijd verbleef hij met zijn Chinese vrouw en hun zoontje van anderhalf op bezoek bij zijn schoonfamilie in Shenyang, China.

donderdag 19 juli

Ook vandaag heb ik weer uitgebreid verantwoording moeten afleggen over het bedroevende optreden van het Nederlands elftal tijdens het wereldkampioenschap voetbal. Ik was in het postkantoor waar ik voor een Chinees maandloon de bij dit dagboek afgedrukte foto per EMS naar Rotterdam wilde versturen. Toen de loketbeambte zag dat de brief naar Nederland moest, vroeg hij mij, zoals me dat deze weken vaker gebeurde, het hemd van het lijf: Waarom viel Van Basten zo tegen? Waarom spuugde Rijkaard die Duitser in het haar? Gaat Gullit echt scheiden en wil zij echt de helft van zijn geld? Wordt Cruyff nu de nieuwe trainer? Enz. enz. Op de fiets weer naar huis. Het blijft een heerlijk avontuur om hier te fietsen - in het verkeer heersen hier de wetten van de jungle. Er hangen borden, er bestaan regels, er zijn stoplichten, maar het is voor je eigen veiligheid het beste om er van uit te gaan dat vrachtwagens altijd voorrang hebben. Ondertussen moet je luid bellend tussen de miljoenen voetgangers door laveren, en de gigantische hopen meloenen ontwijken. En dat op een fiets zonder remmen! 's Middags worden wij opgehaald door een vroegere collega van mijn vrouw, bij wie wij te eten zijn uitgenodigd.

Hij is nog het best te beschrijven als een yuppie. Hij draagt dure kleren, rookt buitenlandse sigaretten die hij aansteekt met een gouden aansteker. Thuis heeft hij parket op de vloer (vrijwel ongekend en onbetaalbaar hier) en het staat er vol met meubels volgens de allerlaatste mode. Verder staat er een gigantisch aquarium met de duurste tropische vissen, en een piano (uniek!) voor zijn vijfjarige dochtertje. Hij serveert ons luxueuze frisdrankjes (made in China) voor hij ons meeneemt naar een restaurant - ook al ongebruikelijk, want duur. Het gesprek onder het eten is slechts gedeeltelijk interessant. Het gaat over geld, rijkdom in het buitenland en het Nederlandse elftal. Maar het eten is heerlijk! Bij thuiskomst blijken de tantes, neefjes en grootouders goed op ons lieve zoontje gepast te hebben: hij slaapt als een roos.

vrijdag 20 juli

We worden om zes uur gewekt. Mijn zoontje slaapt hier volgens Chinees gebruik zonder luier. Hij moet dus, zodra hij wakker is, worden 'uitgelaten', anders plast hij alsnog in bed. Anderhalf en de hele nacht droog! Zijn grootmoeder heeft de melk die zijn grootvader in alle vroegte (vijf uur) is gaan halen inmiddels gekookt en weer tot drinkbare warmte afgekoeld. Rustig ligt hij met de fles tussen ons in. Buiten haalt grootvader met een lange stok zijn vogelkooitjes van katveilige hoge plaatsen naar beneden om de voerbakjes bij te vullen. Het is een gekwetter van jewelste. Het ontbijt: in soyaolie gefrituurde deegstokken met soyamelk - heerlijk! Het is heet, zo'n 30 graden. Het is thuis niet uit te houden en dus gaan we 's middags naar de film. Bioscopen hebben het hier ook moeilijk en hebben bovendien weinig interessants te bieden. Wel hebben ze airconditioning - de reden voor ons om te gaan. Helaas draait er geen Chinese film, maar een Indiase actiefilm met zwoele zang en dans. Thuis blijkt er van ver familie te zijn gekomen, die warm wordt onthaald. Vroeg in de avond heb ik ook nog even naar huis gebeld. Het duurt ruim een uur voor de verbinding tot stand is gekomen. De oude man in wiens kantoortje ik bel moet op mij wachten voor hij naar huis kan om te eten. Mijn neefje onderhoudt hem met een spelletje schaak. Alles is goed thuis en het is mooi weer in Nederland.

zaterdag 21 juli

Vandaag hebben we een kleurentelevisie gekocht. Grootvader was de enige in de buurt die nog niet zo'n ding had - en dat met een dochter overzee: leg dan maar eens uit dat zij daar niet tot de bedelstand behoort. Ze heeft ook haar haar al niet gepermanent en is zo bruin als een vrouw van het platteland. Zo roddelt de buurt. Toen zij hier aankwam, met zoontje maar zonder man, waren er genoeg boze tongen die beweerden dat ik haar - zoals immers in het Westen gebruikelijk is - aan de dijk gezet had. Grootvader is naar de markt, dus de tv plus antenne op het dak kan worden geinstalleerd zonder dat hij het weet. Vanavond kijken we met zijn allen naar de nieuwe televisie. Het journaal. Het leger overheerst. Euforie over de banden met Saoedi-Arabie. Opvallend anti-Amerikaanse toonzetting in het 5 minuten blokje internationaal nieuws. Iedere dag eindigt het nieuws met de mededeling hoeveel dagen het nog duurt voor de Aziatische Spelen beginnen, die dit keer in Peking worden gehouden. Een enorm prestige projekt. Vandaag duurt het nog 63 dagen. Na het nieuws kijken wij naar een aflevering van de prachtige verfilming van de klassieke roman De reis naar het Westen. Als daarna een cursus Esperanto begint schakelen wij over en zie ik tot mijn verbazing John Steed, Mike Gambit en Purdey - De Wrekers in het Chinees! Tot slot een programma met liedjes waarvan een van Hon Dejian, de popmuzikant die nog onlangs China uitgezet is. Ik voel me wat koortsig en ga met een saridonnetje naar bed.

zondag 22 juli

Vandaag zonsverduistering. Het gerucht gaat dat er buitenaardse wezens zijn die ziektes genezen. Bloedhitte en herfstige koude wisselen elkaar af - in het grijze verleden tekenen dat de dynastie het niet lang meer zou maken. Het is hier een corrupte troep. Geld, standsbewustzijn en uiterlijke schijn. Criminaliteit neemt toe. Werkloosheid ook. Veel mensen werken in tijdelijk verband, zonder enige maatschappelijke zekerheid. De regering weet niets beters dan de reeds lang beschimmelde campagne van Lei Feng uit de kast te halen. Lei Feng was een modelsoldaat die zich opofferde voor zijn kameraden en de partij. Willekeurige misdadigers worden voor het minste of geringste geexecuteerd alsof misdaad een puur individueel probleem is. Vandaag breng ik een bezoek aan de universiteit waar ik twee jaar als student en een jaar als docent gewerkt heb. Het is China in het klein: de leiders en hun verwanten wonen mooi, terwijl de professoren in hun armetierige hokjes zitten te verpieteren. De situatie is beangstigend. Instabiel. Er broeit iets. Lei Feng is allang dood. Nog 62 nachtjes slapen en dan beginnen de Aziatische Spelen.

+maandag 23 juli

De kleine jongen hoest een beetje. Het is ook zulk verraderlijk weer. 's Middags gaan we per taxi naar echte vrienden, mensen die wel geinteresseerd zijn in het lot van China en de toekomst. De taxichauffeur blijkt het hele Nederlandse elftal uit zijn hoofd te kennen, inclusief de rugnummers en zegt thuis een Philips tv te hebben. Zijn prijs is schappelijk. De vrienden schotelen een maal voor zoals dat alleen maar hier kan: 18 kleurrijke heerlijke gerechten met op de gelegenheid geinspireerde namen. Het gesprek (vertaal je nog? - er komt deze week een vertaling van mij uit) gaat over Wang Anyi en meer in het algemeen erover waarom er in China onder de betere schrijvers relatief veel vrouwen zijn. Er wordt geopperd dat vrouwen gezien hun maatschappelijke positie harder voor erkenning moeten knokken en daarom beter hun best doen. Wang Anyi zelf, weet ik, denkt dat de relatieve populariteit van vrouwelijke auteurs te danken is het feit dat alleen zij na de gevoelloze culturele revolutie het gevoel in de literatuur terug wisten te brengen. We praten over van alles en nog wat. Toch heb ik het gevoel dat bepaalde onderwerpen pregnant onbesproken blijven.

dinsdag 24 juli

Vandaag besteed ik vrijwel de gehele dag aan het lokaliseren van een typemachine om dit dagboek uit te typen en faxapparatuur om het te verzenden. De dichtsbijzijnde typemachine staat 8 km verderop op eerdergenoemde universiteit. Maar die blijkt kapot. Ik zal het dus met de hand moeten schrijven - ik zal het netjes doen. 's Avonds, na De reis naar het Westen en De Wrekers zitten we buiten in de zwoele avond met de hele buurt meloenen te eten en te ouwehoeren bij het licht van de lantarenpaal. Er wordt geschaakt, er wordt gekaart en als alle anderen weg zijn gaan wij ook naar bed. Er broeit niets.woensdag 25 juli's Ochtends lees ik de krant en het valt me weer op hoe prominent wijlen de roerganger Mao er in figureert. Deng Xiao Ping wordt voorgesteld aan de president van Zambia als 'de oude strijdmakker van Mao Zedong'. Tevens een foto van buitenlanders ergens in China: 'Het gaat goed met het toerisme!' Ik heb nog nooit zo weinig buitenlanders in China meegemaakt. Dan is het met de rust gedaan. Overmorgen gaan we weg en de hele wereld komt afscheid nemen met cadeautjes, meest in de vorm van kleertjes voor de kleine jongen. Morgen ga ik voor 6 Chinese maandlonen dit dagboek naar Nederland faxen. Ik hoop dat het lukt. Als we weg gaan zijn mijn vrouw en zoontje hier bijna drie maanden geweest. Mijn vrouw is een soort nakomertje en het lievelingetje van al haar broers en zusters. Haar zoontje is dus een soort lievelingetje in het kwadraat. Het wordt een vreselijk afscheid.

Nog 59 dagen en dan beginnen de Aziatische Spelen.