De wereld een markt

Tussen Boris Jeltsin, president van de Russische republiek, en Michail Gorbatsjov, president van de Sovjet-Unie, woedt sinds deze week een ware bankenoorlog, nadat Jeltsins republiek besloot de banken op haar grondgebied te onttrekken aan het gezag van de Gosbank, de staatsbank van de Sovjet-Unie.

Het Zuidafrikaanse diamant-imperium De Beers gaat exclusief ruwe diamanten verkopen voor de Sovjet-Unie die een schreeuwend tekort heeft aan harde valuta. De Sovjet-Unie levert vijf jaar lang voor in totaal vijf miljard dollar aan ruwe diamanten die De Beers zal verhandelen in Londen en Luzern. Moskou krijgt alvast een voorschot van 1 miljard dollar.

Het tekort aan harde valuta dwingt de Sovjet-Unie haar aankopen van graan in het buitenland te verminderen, en dat kan het voedseltekort nog groter maken, zei Sovjet-premier Ryzjkov deze week. Weliswaar is de graanoogst in de Sovjet-Unie dit jaar buitengewoon goed, maar tekort aan brandstof zorgt voor grote transportproblemen.

De grootste olieproducent ter wereld heeft haar olieleveranties aan haar voormalige satellieten verder teruggebracht. Deze week meldde Polen dat het een kwart olie minder had ontvangen dan met Moskou was afgesproken. De olie-industrie in Siberie kampt met een kolossaal aantal pijpbreuken.

Iedere keer dat Sovjet-president Gorbatsjov bij de Franse president Mitterrand op bezoek komt, geeft Mitterrand een demonstratie in zijn paleis van Franse tv-technologie om de Russen te verleiden tot overname van de Europese standaard en ze af te houden van de Japanse technologie. Deze week schonk de Franse regering elektronica-staatsbedrijf Thomson voor vijf jaar een subsidie van vijf miljard franc (circa 1,7 miljard gulden) voor de verdere ontwikkeling van de nieuwe televisie-techniek, de high definition. Thomson werkt in deze technologie nauw samen met Philips.

Zowel op Wall Street als in Tokio was het deze week onrustig. Maandag tuimelden direct na de opening de koersen op Wall Street met 107 punten en gisteren de koersen in Tokio met bijna 1.000 yen. In de Verenigde Staten waren de beleggers teleurgesteld over tegenvallende winstcijfers over het tweede kwartaal en in Tokio hing de geur van schandaal om de beurs. De Japanse Belastingdienst beschuldigde tien effectenhuizen van onrechtmatige betalingen aan hun clienten.

KLM verkocht deze week aan beleggingsmaatschapij Ravast zijn meerderheidheidsbelang in Golden Tulip, dat het management voert over diverse hotels en een hotelreserveringssysteem exploiteert. Boekwinst: 5 miljoen gulden. KLM houdt een belang van 25 procent. Uitbreiding van de hotelketen vergt grote investeringen en KLM heeft geld nodig voor de uitbreiding van zijn luchtvloot. De Europese Gemeenschap is nog ver verwijderd van de Economische en Monetaire Unie (EMU) die moet leiden tot een centrale bank en een Europese munteenheid. De ministers van financien van de EG konden het deze week in Brussel opnieuw niet eens worden.

De 105 deelnemende landen aan de Gatt-onderhandelingen ('Uruguay-ronde') over de liberalisering van de wereldhandel schaarden zich deze week, in navolging van de G-7 in Houston, achter het compromis-De Zeeuw over de afbraak van de landbouwsubsidies ('substantieel maar stapsgewijs'). Dat was alles, ze gingen uiteen zonder concrete resultaten te boeken, tot ergenis van de ontwikkelingslanden. Eind dit jaar moeten de onderhandelingen in Brussel zijn afgerond.

De OPEC beleefde deze week op zijn beraad in Geneve spannende momenten nadat Irak zijn buurland Koeweit met tanks aan zijn grens bedreigde. Irak beschuldigde Koeweit van overproduktie en prijsbederf. Het wil dat de richtprijs van olie wordt verhoogd van 18 tot 25 dollar en liever nog hoger, maar dat voorstel is kansloos. Snel eens werden de Opec-leden het over een nieuw produktieplafond van 22,5 miljoen vaten (159 liter) per dag, een half miljoen meer dan het vorige dat voortdurend werd geschonden.

De Sovjet-republiek Oekraine verraste deze week de wereld met de mededeling dat in de kluizen van de Bank of England voor 56 biljoen gulden aan goud moet liggen dat afkomstig is van haar oud-verzetsstrijder kolonel Pavel Polubotak. Deze had het goud naar Londen verscheept vlak voor hij afreisde naar Petersburg om met tsaar Peter de Grote te onderhandelen over een soeverein Oekraine. De tsaar stopte de kolonel meteen in de gevangenis waar deze in 1723 stierf. De Bank of England ging naarstig op zoek en vond niets.