Waterfront ondergaat een ware metamorfose

De slogan 'Harlingen Waddenstad. Harlingen, wat een stad!' was vijftien jaar geleden al te lezen op promotiestickers, maar al die jaren sloeg het motto bij toeristen nauwelijks aan. Er was voor hen ook niet echt veel te beleven in het havenstadje aan de Friese westkust, behalve dat ze er op de boot stapten naar Vlieland en Terschelling. Dat gaat nu veranderen.

De stadsbestuurders willen het aanzien van Harlingen binnen vijf jaar radicaal wijzigen. Daarvoor ging men te rade bij het Rotterdamse gemeentelijk projectbureau 'Rotterdam Waterstad', dat 'als vriendendienst' een prestigieus masterplan opstelde. Een groot bungalowpark achter de zeedijk, een haven ('marina') voor 400 zeewaardige jachten, een woontoren met uitzicht over het Wad, een wandelboulevard bij het vertrekpunt van de veerboten, een amfitheaterachtige terrassenkade met sportcomplex en horecagelegenheden bij de Willemshaven en de aanleg van een zandstrand moeten meer toeristen naar het stadje trekken. Realisering van de plannen kost 230 miljoen, waarvan 200 miljoen wordt bekostigd door beleggers (tien hebben al belangstelling getoond) en de resterende 30 miljoen door de overheden op tafel moet worden gelegd. Het plan 'Harlingen Waddenstad' staat een strikte scheiding voor van de industriele bedrijvigheid die zoveel mogelijk naar het industrieterrein ten noorden van de aanlegsteiger van de veerboten moet verhuizen (plannen voor een nieuw binnendijks, 55 hectare groot terrein zijn in de maak) en de recreatieve attracties.

Achterliggend idee is dat Harlingen zich moet concentreren op haar sterke punt: stad aan het water. Toerisme en recreatie moeten de economie en de werkgelegenheid een forse injectie geven. De werkloosheid in Harlingen (15.500 inwoners) bedraagt 18 procent, twee procent hoger dan het provinciale gemiddelde. Jaarlijks trekt Harlingen 1,2 miljoen toeristen, voornamelijk watersporters, maar ook dagrecreanten die ruim 7,5 miljoen gulden besteden in de stad. Als de metamorfose van het waterfront van de stad een feit is zal dat aantal oplopen tot bijna 2 miljoen en zal het bestedingsbedrag, zo is berekend, op ruim 27 miljoen liggen. Het aantal arbeidsplaatsen stijgt met 165. 'Er ligt nu voor het eerst een samenhangend plan', zegt burgemeester mr. ing. B. J. Jansema. Was er vroeger wel eens sprake van een plannetje voor een strand of een wandelboulevard, nu wordt alles in een keer aangepakt. 'De mensen van Rotterdam Waterstad hebben een schat aan ervaring. Ze hebben de hele Maasboulevard in oude glorie hersteld. Je kunt de oude binnenhaven van Rotterdam enigszins vergelijken met de Zuiderhaven in Harlingen.'

Mocht de raad het plan in oktober afkeuren, wat niet in de lijn der verwachting ligt, dan mist Harlingen niet alleen de boot, zo is Jansema's stellige overtuiging, maar zal de neerwaartse spiraal vergaande consequenties hebben. 'Het inwoneraantal daalt met alle gevolgen van dien. De stad verliest haar centrumfunctie voor de eilanden en de omliggende dorpen. Eigenlijk had dit plan er al tien jaar eerder moeten liggen.'

Harlingen zal, als de plannen binnen vijf jaar gefaseerd zijn ingevoerd, een geselecteerd toeristenpubliek trekken van ervaren watersporters, zo is de verwachting, die om kunnen gaan met de stromingen op de Waddenzee. Zo blijft Harlingen van massatoerisme gevrijwaard. Bang voor negatieve gevolgen van het toerisme, zoals kleine recreatiecriminaliteit, is Jansema dan ook niet. 'De nadruk ligt hier niet op de verblijfsrecreatie en we zullen daarom ook niet worden overspoeld door hordes toeristen. Het zal hier nooit toegaan zoals bijvoorbeeld in Zeeland en daar zitten we eerlijk gezegd ook niet op te wachten'.