Varkensstallen overvol door pestbestrijding

Vandaag beraadt het veterinair comite van de Europese Gemeenschap zich over een verzoek van Belgie om de maatregelen tegen de varkenspest te versoepelen. Ook in Zeeuws-Vlaanderen wachten biggenhouders de uitkomst van het beraad in Brussel met spanning af.

WINGENE/ DEN HAAG, 27 juli 'Het is voor onze boeren een drama, een catastrofe. Men zit al vier maanden zonder inkomen en heeft moeite de leningen bij de banken af te lossen. De kwekers zijn hun fokdieren kwijt geraakt, de veervoederbedrijven hebben niks meer kunnen afzetten. 'Terwijl de kerklok het Angelus klept, overziet loco-burgemeester en schepene voor landbouw J. Danneels de situatie in Wingene, in het Belgische Oostvlaanderen. Ruim vier maanden geleden werden daar de eerste varkens bij de bedrijven opgehaald en onder meer in een Nederlandse elektrokuteermachine aan de lopende band afgemaakt.

In deze streek is begin dit jaar de ellende begonnen die zich later over een veel groter gebied uitbreidde en vermoedelijk uitlopers had naar Nederland. In totaal werden in Belgie honderd pesthaarden gevonden. Tienduizenden, meestal gezonde varkens binnen de gemeentegrenzen van Wingene vonden de dood. Sinds in januari de eerste pesthaard werd aangetroffen is 12 procent van de Belgische varkensstapel afgemaakt, omdat de Belgische regering met steun van de Europese Commissie koos voor de meest rigoureuze oplossing: ook de gezonde varkens van bedrijven in de buurt van de pesthaarden werden gedood. Voor 80 procent van het Belgische varkensbestand geldt nu nog altijd een vervoerverbod. Dat betekent dat de handel stil ligt en er niet mag worden geslacht voor binnenlands gebruik.

Ook voor delen van Wingene geldt nog een vervoerverbod, hoewel daar eind vorige week drie zogenoemde schutskringen werden opgeheven waarbinnen vervoer verboden was. Danneels: 'De toestand is onhoudbaar geworden. De stallen puilen uit. Er zitten mestvarkens bij van meer dan 150 kilo, die zo groot zijn als kalveren en door hun geduw de muren haast doen bezwijken. Ze zoeken in de hitte naar verkoeling, die ze nergens kunnen vinden, met z'n allen zo dicht op elkaar gedreven.' Hij wacht met spanning het oordeel af van het permanent veterinair comite van de Europese Gemeenschap in Brussel, dat zich vandaag beraadt op het Belgische verzoek de maatregelen tegen de varkenspest te versoepelen. Dat geldt ook voor Nederlandse biggenhouders, vooral in Zeeuws-Vlaanderen, die het al vier maanden geldende vervoerverbod dinsdag bij de Haagse rechtbank aanvochten en maandag een uitspraak verwachten. Die komt, na het beraad in Brussel, welicht als mosterd na de maaltijd. De adviezen van het comite zijn dwingend en worden meestal door de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EG, overgenomen.

Het comite zal zich in Brussel buigen over een 'dossier' dat de Belgische staatssecretaris voor Europese zaken en landbouw P. de Keersmaeker heeft opgesteld. Omdat volgens De Keersmaeker de toestand in de stallen onhoudbaar is geworden, wil hij in elk geval af van de bufferzone die na het uitbreken van de pest werd ingesteld en momenteel eenderde van het hele Belgische grondgebied omvat. In die zone is vervoer van varkens verboden. 'Dat is niet langer gegrond', zegt De Keersmaekers woordvoerder J. Margot, 'want sedert 12 juni is er geen pesthaard meer bijgekomen. Belgie hoopt dat de lidstaten van de EG zullen inzien dat het hier zo niet langer kan.' Danneels in Wingene tempert nu al de vreugde over een eventuele opheffing van het vervoerverbod. 'Als de kwekers weer mogen beginnen met vervoeren en het in hun stallen halen van nieuwe dieren, dan vrees ik het ergste. Er moeten namelijk structurele maatregelen worden genomen. De hygiene moet sterk worden verbeterd. Alle varkens zouden naar mijn bescheiden mening gevaccineerd moeten worden. De concentratie van bedrijven is veel te groot. Ik heb persoonlijk aan Landbouw voorgesteld om varkens van meer dan 80 kilo bij de bedrijven weg te halen, dan is een deel van die hoge concentratie verdwenen. Dat was beter geweest dan miljarden franken uit te geven aan vernietiging.' Op gemeentelijk niveau wordt gewerkt aan het verplicht stellen van wat men in Belgie noemt 'krengenhuisjes', kleine bij de bedrijven opgestelde lijkenhuisjes, die lucht- en lichtdicht zijn en waarin dode varkens kunnen worden opgeborgen totdat ze worden opgehaald. 'Dan is in elk geval het risico van besmetting verdwenen', aldus Danneels.

In Belgie werd tot nog toe voor de vernietiging van de varkens zes miljard francs (meer dan 300 miljoen gulden) uitgegeven, waarvan de EG vier miljard voor haar rekening nam. De vrees bestaat dat bij algehele opheffing van het vervoerverbod de aanvoer zo groot zal worden dat de prijs volledig instort. Daarom zegt Margot dat men voorstander is van een geleidelijke afbouw van het verbod, te beginnen in de minst gevaarlijke gebieden.

In Nederland stelde minister Braks van landbouw voor de biggenhouders in Zeeuws- Vlaanderen een vervoerverbod in om de uit Belgie oprukkende besmetting tot staan te brengen. Vier biggenhouders stapten dinsdag naar de rechter met de eis dat het verbod wordt ingetrokken. De Haagse rechter doet maandag uitspraak. Een woordvoerder van landbouw zei gisteren dat de minister de uitspraak van het veterinair comite in Brussel zal afwachten. 'Afhankelijk daarvan zullen we bepalen wat er ten aanzien van de Zeeuwsvlaamse biggenhouders gaat gebeuren', aldus de woordvoerder. 'Gewoonlijk is het zo dat de lidstaten uitspraken van het comite opvolgen.' Volgens de woordvoerder geldt het argument van de vier biggenhouders dat er sprake is van 'rechtsongelijkheid' niet, omdat ook in de buurt van het Brabantse Baarle-Nassau nog altijd een vervoerverbod van kracht is nadat in het naburige Belgische Merksplas drie pesthaarden werden aangetroffen. De door de biggenhouders geclaimde schadevergoeding is volgens de woordvoerder ook niet van toepassing omdat daarvan alleen sprake kan zijn als varkens door de pest van de hand moeten worden gedaan.