Compromis tekent zich af in crisis Oostduitse coalitie

BONN, 26 juli DDR-premier De Maiziere is niet afkerig van suggesties uit de Westduitse SPD om de kiesdrempel bij de verkiezingen op 2 december voor een keer tot onder vijf procent te verlagen. In discussie zijn percentages van 3 en 4. Daarmee tekent zich over de opzet van die verkiezingen een compromis af dat het voor morgen aangekondigde uittreden van de Ost-SPD uit De Maizieres coalitie kan voorkomen.

De verwikkelingen in Oost-Berlijn brengen het voorgenomen tijdschema van de Duitse eenwording niet in gevaar; een grote meerderheid van de Oostduitse partijen blijft daar immers voor, meent kanselier Kohl. De Westduitse minister van binnenlandse zaken, Schauble (CDU), zegt er onverminderd op te vertrouwen dat de regeringen in Bonn en Oost-Berlijn eind augustus overeenstemming hebben bereikt over de inhoud van een tweede staatsverdrag, dat de voorwaarden voor de eenwording moet regelen. Dat akkoord kan, in afwachting van parlementaire goedkeuring, ook met een Oostduits minderheidskabinet worden gesloten, zei hij.

Namens Kohl, die met vakantie is in Oostenrijk, zei een woordvoerder in Bonn dat de kanselier er 'begrip' voor heeft dat de DDR-premier een bezoek aan hem had afgezegd. De woordvoerder ging niet in op de vraag of Kohl ook begrip heeft voor De Maizieres houding in de Oostberlijnse crisis. De DDR-premier zei gisteren: 'Ik zou niet weten waarom mijn huidige zorgen ook de zorgen van de bondskanselier zouden moeten zijn'. De Maiziere (CDU) heeft gisteren, nadat de liberale BFD zijn coalitie had verlaten, herhaald dat hij, als de Ost-SPD ook opstapt, desnoods verder wil regeren met een minderheidskabinet. Dat zou op vaste steun van 199 van de 400 leden van de Volkskammer kunnen rekenen. Niemand wil nu nog afzonderlijke Oostduitse verkiezingen. Er blijft een grote parlementaire meerderheid voor alle wetgeving die de aanstaande Duitse eenwording raakt. Bovendien is er in de Volkskammer geen meerderheid die zo'n minderheidskabinet zou willen wegstemmen, zei hij. Ministers wier partijen uit de coalitie zijn getreden, kunnen wat hem betreft aanblijven. De liberale minister Preiss (lagere overheden) heeft na overleg met zijn partij al verklaard dat te zullen doen.

Maar de DDR-premier zou een verdere verdieping van de crisis door het uittreden van de Ost-SPD (die met 88 zetels ook voor een meerderheid van tweederden zorgt) graag voorkomen. Hij verwees gisteren naar een suggestie van mevrouw Hertha Daubler-Gmelin, vice-voorzitter van de Westduitse SPD, om op 2 december de kiesdrempel te verlagen tot 3 of 4 procent. Daardoor zouden partijen die alleen in de DDR meedoen wat meer kans hebben. Als harde voorwaarde daarbij noemde zij wel: 1) dat de DDR vlak voor de verkiezingen toetreedt tot de Bondsrepubliek en 2) dat heel Duitsland dan een kiesgebied moet zijn, dat wil zeggen dat geen kiesdrempels afzonderlijk in de DDR en de Bondsrepubliek of in de 16 deelstaten mogen gelden. De Westduitse FDP heeft inmiddels zo'n opzet bespreekbaar genoemd.

De Ost-SPD heeft een uitnodiging van De Maiziere afgewezen om morgen over de toetredingsdatum en de verkiezingsopzet met staatsrechtdeskundigen te spreken. 'Het gaat niet om een juridisch maar om een politiek probleem', zei gisteren haar voorzitter, Wolfgang Thierse. Voor zijn partij blijft beslissend of de Ost-CDU uiterlijk vandaag concessies doet in het beraad van de bijzondere Oost- en Westduitse parlementscommissies die de Duitse eenwording voorbereiden.

Mevrouw Bergmann-Pohl (CDU), die voorzitter van de Volkskammer en fungerend staatshoofd van de DDR is, heeft de partijen in haar land gisteren opgeroepen om 'het historische proces van de Duitse eenwording gemeenschappelijk te voltooien'.

In een telegram uit Zwitserland, waar zij op staatsbezoek is, noemde zij het politieke gevecht om de toetredingsdatum en de opzet van de verkiezingen 'allereerst verkiezingsstrijd'.