Unita voert de strijd met steun VS op

NAIROBI, 25 juli Met Amerikaanse hulp voert de guerrillabeweging Unita de strijd in Angola op. De zestien jaar oude Angolese burgeroorlog wordt steeds meer voelbaar in de hoofdstad Luanda. Vorige week viel de elektriciteitsvoorziening in Luanda uit nadat Unita voor de zoveelste maal in de afgelopen weken een elektriciteitsmast had opgeblazen. Luanda moest terugvallen op twee gasturbines die nauwelijks in de helft van de behoefte voorzien.

Nog begin dit jaar voorspelden vele Afrikaanse waarnemers het einde van Unita en zijn leider Jonas Savimbi. Het driepartijen-akkoord van Cuba, Zuid-Afrika en Angola maakte verdere Zuidafrikaanse hulp aan Unita onmogelijk. Als gevolg van de Namibische onafhankelijkheid werd in Zuid-Angola Unita's deur naar de buitenwereld gesloten. In januari begonnen, met Russische steun, Angolese regeringstroepen met de Operatie Zebra, een offensief op twee fronten om de belangrijke Unita-stad Mavingo in te nemen.

De actie liep aanvankelijk gesmeerd. De regeringsstrijdkrachten veroverden Mavingo. De landingsbaan waarvandaan zij luchtaanvallen wilden beginnen op het Unita-hoofdkwartier Jamba bleek echter onbruikbaar. De troepen van Luanda ondervonden vervolgens grote problemen met de aanvoer van benodigde goederen. In mei trokken de regeringssoldaten in ijltempo terug, achtervolgd door Unita-strijders.

Daarna verplaatste de strijd tussen Unita en de regeringstroepen zich naar het noorden van Angola. Onder supervisie van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA opende Unita nieuwe bases bij de grens met Zaire. De regeringstroepen bleef niets anders over dan Unita te volgen naar het noorden.

Washington speelt een steeds belangrijker rol in de Angolese burgeroorlog. De VS twijfelden aan de haalbaarheid van het vorig jaar gelanceerde vredesinitiatief van acht Afrikaanse staatshoofden en begonnen nieuwe wapens te verstrekken aan Unita. Naast de 50 miljoen dollar militaire hulp dit jaar vraagt de Amerikaanse regering het Congres nog eens 12 miljoen dollar voor Unita. Een Russisch aanbod om de (militaire) hulp aan de regering in Luanda stop te zetten in ruil voor eenzelfde stap van de VS met betrekking tot Unita wees Washington af. De Verenigde Staten menen dat dit een oneerlijk akkoord zou zijn omdat Luanda al over voldoende Russische wapens zou beschikken.

Als voorwaarde voor normalisatie van de betrekkingen eiste de regering-Reagan het vertrek van de Cubaanse troepen uit Angola. Inmiddels trekken de Cubanen zich in fases terug. Daarop kwamen de Amerikanen met nieuwe eisen voor onderhandelingen met Unita, en ook daaraan heeft Luanda inmiddels voldaan. Nu wil Washington dat de Angolese regering het meerpartijenstelsel afkondigt en zelfs aan die eis zijn de Angolese autoriteiten bereid te voldoen.

Unita-leider Jonas Savimbi onderhield altijd goede contacten met de Portugese kolonisten, hij was naar het uitkwam maoist, communist en noemt zich nu een kapitalist. Op het Afrikaanse continent blijft hij omstreden door zijn samenwerking met Zuid-Afrika. Maar Savimbi blijkt een sterke leider die vele Angolezen weet te bewegen tot verzet tegen de regering. Daarom blijft de Angolese regering aandringen op zijn vertrek uit de politiek als voorwaarde voor een vredesregeling.

Zwak

Luanda's militaire positie is zwakker dan ooit in de laatste drie jaar. Vanuit de luchthaven bij Kinshasa, de Zairese havenstad Matadi en de militaire basis Kamina vliegen iedere dag Amerikaanse vliegtuigen met militair materieel naar de Unita-bases in Noord-Angola. Het nieuwe Unita-hoofdkwartier zou Beu moeten worden, dat slechts enkele honderden kilometers van Luanda ligt. Het dunbevolkte en droge Zuid-Angola onder Unita-controle kon de regering in Luanda nauwelijks bedreigen. Militaire activiteit in het noorden daarentegen kan de economie verder verstoren, in het bijzonder de winning van diamanten. De Unita-rebellen kunnen Luanda gemakkelijker in een wurggreep nemen. De regelmatige sabotage van het elektriciteitsnet vormt een eerste aanwijzing. Met militaire versterkingen, waaronder nieuw luchtafweergeschut, moeten de opstandelingen in staat worden geacht provinciehoofdsteden in te nemen om vervolgens op te rukken naar de hoofdstad.

In Portugal werden inmiddels twee gespreksronden tussen Unita en de regering in Luanda gehouden. Het geheime overleg wordt dezer dagen hervat. Het verloop van deze besprekingen zal uitwijzen of de Amerikaanse militaire druk als doel heeft Luanda verdere concessies af te dwingen dan wel dat Washington aanstuurt op een Unita-zege op het slagveld.