Stroom Russische joden brengt politieke aardverschuivingteweeg; Knagen aan bestaan van Israel

Vijf oorlogen heeft Israel moeten voeren om zijn bestaansrecht te verzekeren, maar thans moet het zijn zwaarste strijd voeren om zijn bestaansreden te verdedigen. De reden voor het bestaan van Israel is een veilige thuishaven te bieden aan joden. In de Onafhankelijkheidsverklaring werd al gezegd: 'De staat Israel zal openstaan voor joodse immigratie en voor de inzameling onzer ballingen'.

Het werd later nog eens bevestigd in de Wet op de Terugkeer, die iedere jood het recht geeft zich in Israel te vestigen.

In zijn ruim veertigjarig bestaan heeft Israel honderdduizenden joden opgenomen. Eerst overlevenden uit de Duitse vernietigingskampen, later joden verdreven uit de Arabische en islamitische landen. Maar nooit eerder heeft het voor zo'n uitdaging gestaan als bij de komst van de joden uit de Sovjet-Unie. De in grootte derde joodse gemeenschap ter wereld, na die in de Verenigde Staten en Israel zelf, schijnt voor het grootste deel naar Israel te komen.

Bij het begin van de Russische immigratie, die de regering in Jeruzalem verleden jaar volkomen heeft verrast, werd nog gedacht aan de komst van een half tot een miljoen joden in tien jaar. Die gedachte is niet meer aan de orde. Voorzitter Simcha Dinitz van de Jewish Agency, de organisatie die zich met het overbrengen en opvangen van joden belast, spreekt al over ten minste twee miljoen joden die in Israel te verwachten zijn. Bij de Wa'ad in Moskou, spreekt men zonder schroom over vier miljoen Russen die naar Israel zullen vertrekken. Alleen al in juni kwamen 11.015 joden uit de Sovjet-Unie in Israel aan. De behoefte tot emigreren is groter, maar er zijn te weinig vervoersmogelijkheden.

Er zijn tekenen dat de in Moskou gevestigde Wa'ad, het bestuur van de overkoepelende organisatie van tal van joodse instanties, het aantal het best benadert. Per dag verzenden de consulaire ambtenaren die Israel in Moskou heeft geaccrediteerd op aanvraag duizend uitnodigingen. Een uitnodiging naar Israel te komen is nodig om een uitreisvisum te verkrijgen. Vrijwel alle joden in de Sovjet-Unie wensen zo'n uitnodiging te bezitten.

Eventualiteiten

Een deel van de joden wenst de papieren tot vertrek in orde te hebben omdat zij zich inderdaad in het Westen, dat is Israel, wil vestigen. Een ander deel wenst voor alle eventualiteiten gereed te zijn voor vertrek. Die eventualiteiten men maakt zich daar geen illusie over zullen zich over een jaar of twee voordoen. Tot dan geven joodse voormannen in Moskou Michail Gorbatsjov met zijn perestrojka en zijn glasnost de tijd. Daarna, zo vrezen zij, zal een tijd aanbreken vergelijkbaar met die onder Stalin of op zijn gunstigst onder Brezjnev. Een tijd die voor joden niet naar meer smaakt.

Reeds thans is er in Moskou geen jood te spreken zonder dat hij verhaalt over de gevaren van het om zich heen grijpende antisemitisme. Het is niet van belang of het antisemitisme in de Sovjet-Unie in de verbeelding, passief of actief aanwezig is. Van belang is dat de joden in de Sovjet-Unie ervan overtuigd zijn dat zij nog maar een haarbreed af zijn van pogroms. De pogroms wil men voor zijn.

Niet alleen joden maken van de mogelijkheid van vertrek gebruik. In een op de vijf echtparen die uit de Sovjet-Unie in Israel arriveren is er sprake van een niet-joodse partner. In Moskou verluidt dat ook familieleden van die niet-joodse partners, zich als jood uitgevend, naar Israel vertrekken. Nagemaakte certificaten van inschrijving bij joodse gemeenten zijn voor 500 roebel, twee modale maandsalarissen, te koop. Met inbegrip van deze familieleden wordt in Moskou gerekend op vier miljoen vertrekkenden naar Israel. Een aantal dat Israel, zelfs voor wie in wonderen gelooft, niet kan verwerken. Het land telt maar vier miljoen inwoners.

Als er zich inderdaad vier, of zelfs maar drie miljoen immigranten uit de Sovjet-Unie in Israel vestigen, zal dat Israel ernstiger verzwakken dan welk Arabisch land ook vermag. Waarschijnlijk zijn de Arabische leiders zich dat zeer goed bewust en ageren zij alleen verbaal tegen de komst van Sovjet-joden ter wille van hun geloofwaardigheid bij hun onderdanen. Hun belangrijkste doel hebben zij bereikt: de wereld is gemobiliseerd tegen de vestiging in de bezette gebieden.

Israel zou voor ernstige problemen komen te staan als het bevolkingstal zou worden verdubbeld. Het land mist daarvoor de infrastructuur, de huizen, de banen, de ruimte. Reeds thans doen zich spanningen voor tussen de nieuwkomers en de gevestigde bevolking. Want de Russische immigranten zijn niet te vergelijken met andere joodse immigranten. Daarvoor komen zij in te korte tijd in te grote aantallen, daarvoor hebben zij ook te veel scholing.

De komst van de joden uit de Sovjet-Unie betekent een politieke aardverschuiving in Israel en daardoor in het Midden-Oosten. De uit de Arabische en islamitische landen afkomstige Sefardische joden doorgaans aanhangers van de rechtse partijen en tegen overeenkomsten met Arabischelanden worden versterkt met Asjkenazische joden uit het communistische Rusland die, zodra zij hun eerste stappen in een vrij land hebben gezet, blijk geven van een rechtse gezindheid. In een land met bijna tien procent werkloosheid zal de komst van de Sovjet-joden ook spanningen veroorzaken tussen het Sefardische proletariaat en de beter geschoolde Russen. Ook die spanningen zullen een uitweg zoeken.

Immense taak

Israel staat dus voor een immense taak. Het opnemen van joodse immigranten is dan wel de bestaansreden van het land, maar het aantal lijkt zijn bestaan te verzwakken. Het is de vraag of de Europese Gemeenschap, waarvan de regeringen zich zo hebben ingezet voor een ruimere joodse emigratie uit Rusland, zich daarvan voldoende bewust is.

De EG heeft als een boze grootvader Israel beperkingen opgelegd wegens het beleid in de bezette gebieden. Voor die gramschap is Israel immuun geworden. Het lijkt meer op de weg van de EG te liggen als een wijze grootvader op constructieve manier aan Israel haar wensen kenbaar te maken. Dat kan door Israel hulp te verlenen bij de opvang van de immigranten. Hulp die uitdrukkelijk geldt voor het grondgebied van Israel binnen de grenzen van 1967. Humanitaire hulp, zoals de vijfduizend Albanese immigranten mochten ondervinden, die met Italiaanse schepen en een Frans schip naar het Westen werden gebracht.

Met het verstrekken van bijstand aan Israel, onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat de hulp alleen voor Israel zelf geldt, wordt de vrede meer gediend dan met het voortdurend fronsen van de wenkbrauwen.