Bijbels park blijft visioen voor Dorenbos

Grootse plannen en wat er van terecht kwam. In een serie artikelen komen enkele bijzondere projecten aan bod. Vaak liepen ze uit op een mislukking, soms bleek een plan een luchtkasteel en niet zelden gingen anderen er met het idee vandoor. In de tweede aflevering het niet-gerealiseerde plan voor een relipark.

HILVERSUM, 25 juli De ark van Noach moest het hoogtepunt worden. Een bewegende schuit met dierengeluiden, regengekletter, donder en bliksem. Iedereen die de zondvloed wilde ontlopen kon de ark op. Na een lange reis van '150 dagen en nachten' zou het schip stranden op een droge aarde. De reiziger zou uit de ark stappen en dan een reusachtige regenboog zien. 'Geweldig. Zo'n regenboog houdt een enorme belofte in. Dat je niet alleen op de wereld bent om in ellende te leven.' Bevlogen vertelt dominee Bert Dorenbos over zijn plan om Nederland te redden van de ondergang. Een bijbels themapark moest het worden voor christenen en niet-christenen, in de Flevopolder. In 1987 lieten de dominee en zijn aanhangers hun oog vallen op Zeewolde. Een ideale lokatie voor een half miljoen 'bijbelgetrouwe christenen' die de dominee hoopte te lokken. En vlakbij Schiphol, want het park moest wel een internationaal karakter krijgen.

Drie jaar geleden stapte Dorenbos op als directeur bij de Evangelische Omroep. Sindsdien trekt de 48-jarige dominee als een ridder zonder vrees ten strijde tegen het morele verval in de Nederlandse samenleving. Samen met zijn vrouw Willy. Hij verkocht zijn royale huis en leeft nu, veel kleiner, van bijdragen van donateurs. Ze hebben zich verenigd in Rainbow, een organisatie met een handjevol medewerkers en 150.000 'medestanders'. In deze wereld die steeds barbaarser wordt, waarin joden weer bang moeten zijn, er op losgevreeen wordt en meisjes worden misbruikt in pornobladen is er maar een houvast: de bijbel, zegt Dorenbos. 'God heeft de wereld geschapen, maar de zonde is gekomen. Je ziet de duivel overal rondlopen. Er is sprake van een gigantisch verval van normen en waarden. Kijk naar Hollywood. Er worden allemaal films uit de satanswereld gedraaid. Nu is kannibalisme de trend.'

'Het wordt steeds erger. Vroeger gebeurden allerlei dingen nog in het duister, nu openlijk. De VPRO zond laatst op de radio een aantal Vlaamse pornogedichten uit. De kwallen. Hoe durven jullie. Daartegen strijden wij. En dan die wisselende seksuele contacten. Dat is de oorzaak van alles', klaagt de dominee. 'Jongelui hebben toch al moeite een vaste relatie op te bouwen en dan bevordert de televisie nog eens vrije seks. Dat Medisch Centrum West was wel de limit.' Een religieus park met hoogtepunten uit het Nieuwe Testament zou de bijbelse normen en waarden weer kunnen herstellen, dacht de dominee. 'We moeten niet stelen, elkaar niet dood slaan, niet de echt verbreken. Dat zijn onze uitgangspunten', zegt Dorenbos. Zelfs in Nunspeet kun je je fiets niet meer onbeheerd laten staan. Dat is volgens hem maar een klein voorbeeld van de normloosheid in Nederland. Ook moest het bijbelpark het nationale bewustzijn, de gedachte van 'Wij Nederlanders', opvijzelen. Met Gods genade kon dat wel lukken. 'We moeten als christenen niet met een boekje in een hoekje blijven zitten. Christenen moeten de straat op gaan en hun denkbeelden uiten.'

Dorenbos doet zelf niet anders. Hij gaat met zijn volgelingen naar een Vrij Veilig-markt van homo's in Amsterdam. Ook richt hij zijn pijlen op de eigen gemeenschap in Veenendaal en Bunschoten. 'Zondag zitten ze in de kerk, maar bij de kruidenier liggen die vieze blaadjes zo voor het grijpen. Wat een schijnheiligheid.'

'Jef Rademakers hoef je niet meer te vertellen dat het niet goed is wat hij met die vuile films uitspookt. Jaren geleden werd ik nog weggelachen, nu hebben ze ook een vriend die aan AIDS lijdt. Nee, het zijn vaak de christenen zelf die te weinig meer oppikken uit de bijbel. Je kunt het op zijn Gijsens Staphorsters doen en je strikt aan de regels houden, maar dat bedoelt de bijbel niet. Waar is jullie bewogenheid voor mensen in nood gebleven? zeg ik dan. Is de christelijk kerk bereid zelf mensen op te vangen of sturen zij ook iedereen door naar de hulpverlener? We moeten de christenen uit het pluche van de kerkbank jagen.'

Het bijbelpark in.

Bij de ingang van het park van liefst 86 hectare zou een reusachtige gloeilamp komen. 'Het symbool voor Er zij licht... ', zegt Dorenbos en kijkt geroerd naar de hemel. De bezoekers konden door de fitting het park betreden. Daar stonden de bijbelliefhebbers nog veel meer verrassingen te wachten: David en Goliath, een ethisch instituut en een christelijke universiteit.

Het zou in zijn soort het 'mooiste park ter wereld' worden, droomde de dominee. Maar niet iedereen dacht er zo over. Dorenbos had zijn plannen in 1987 nog niet ontvouwd of er brak onrust los in Zeewolde. Bewoners, maar ook de kerken, vreesden de bijbelse propagandamachine van de dominee en zijn discipelen. Verschillende acties van Dorenbos werden door velen als 'grof en mensonterend' ervaren, zoals de invallen bij abortusklinieken om 'slachtoffers te redden' en het verbranden van pornobladen op het marktplein in Veenendaal en in Oude Pekela. Bezorgde Zeewoldenaren richtten zelfs een actiegroep op Voorkom Rainbow World om het 'reli'-park tegen te houden. Met succes. Na maanden strubbelingen stemden burgemeester en wethouders in de loop van dat jaar uiteindelijk tegen de bouw van het bijbelpark in hun gemeente. Het college vreesde dat het park het centrum zou worden waar Dorenbos nieuwe strijdvormen tegen pornografie en euthanasie zou uitbroeden. Daar had de jonge gemeente geen behoefte aan. 'Diep teleurgesteld' was Dorenbos toen hij hoorde dat zijn plan was afgestemd. 'In Zeewolde is naaktrecreatie wel toegestaan, maar er is geen ruimte voor een bijbels expositiecentrum. In dat dorp zijn bijbelse normen en waarden kennelijk niet meer mogelijk', reageerde de voormalige EO-directeur destijds boos. 'Ik ontwikkel graag plannen, maar met de uitvoering bemoei ik me niet', zegt Dorenbos nu.

Hij heeft zijn tanden al weer in een nieuw project gezet: de bijbelmarathon. Bij weer en wind reist hij, samen met zijn vrouw Willy en een zangkoortje, stad en platteland af om op het marktplein tachtig uur uit het Nieuwe Testament voor te lezen, dag en nacht. Soms krijgt hij een rot ei naar zijn hoofd en zijn kinderen durven hun achternaam ('die van die gekke dominee') niet meer uit te spreken. Maar that's all in the game.'s Nachts komen ze, de zondaars. 'Laatst hebben we een jongen met een overdosis uit het satansrijk verlost. Hij is tot inkeer gekomen. Toen die jongen bij de rechter moest voorkomen zei hij: Ik ben tot het geloof gekomen. Dat noem ik nou sociale vernieuwing.'

Want het gaat in het leven maar om een ding, vindt Dorenbos: schaapjes vangen voor de Goede Herder. Of dat nu in een religieus themapark gebeurt of tijdens een bijbelmarathon maakt de dominee weinig uit. 'Trouwens, heeft u Jezus al ontmoet?'