Rebellen in Liberia verdeeld, president hoopt nog opwonder

NAIROBI, 24 juli Dit weekeinde nemen we Monrovia in, zeiden de Liberiaanse rebellen vorige week. Maar dat gebeurde niet. Twee weken geleden zei een opgewonden rebellen-woordvoerder dat het regime van president Samuel Doe binnen 48 uur omver zou zijn geworpen. Ook toen hadden geen grootschalige militaire acties plaats. Het Nationaal Patriottisch Front van Liberia (NPFL) bleek niet in staat door een snelle actie de hoofdstad over te nemen van wat van het gedemoraliseerde regeringsleger over is. Steeds meer berichten komen uit rebellengebied over onenigheid binnen de NPFL-rangen. Een zoon van een rebellenleider beschuldigde onlangs de voornaamste rebellenaanvoerder, Taylor, ervan dat deze zijn vader had laten executeren. Gisteren slaagde een dissidente rebellengroep onder leiding van een voormalige regeringssoldaat, Prince Johnson, er in zich een weg naar het centrum van de hoofdstad te vechten. Volgens diplomatieke bronnen uit Ivoorkust wil dit legertje, dat zo'n vijfhonderd man sterk is, de NPFL van een exclusieve zege afhouden. Het lot van president Doe lijkt nog steeds bezegeld, maar de glans van een triomfantelijke zege voor Taylor is er bij voorbaat van af. Gruwelijke slachtpartijen hadden de afgelopen weken plaats in regeringsgebied als gevolg van Taylors treuzelarij.

Taylor overschatte de kracht van zijn manschappen. Het in zes maanden van ongeveer honderd tot ruim vijfduizend man uitgegroeide NPFL is een voddenleger gebleven. Het ontbreekt de opstandelingen aan militaire ervaring. Hun voornaamste drijfveer is wraak tegen Doe en zijn leger. Dit gebrek aan discipline en professionaliteit wordt nu overduidelijk, waardoor Taylor zich nauwelijks meer kan voordoen als de redder van de natie.

Elmar Johnson, de legerleider van het NPFL, slaagde er in enige discipline te brengen in de rangen van het rebellenleger. Bovendien werkte hij de militaire strategie voor Taylor uit. Begin juni slaagden regeringstroepen er in hem tijdens een gevecht uit te schakelen. Zijn dood blijkt een ernstig verlies voor de opstandelingen.

Dilemma

Op de vraag of hij tenminste niet enige bewondering kon opbrengen voor Doe's uithoudingsvermogen antwoordde Taylor deze krant vorige maand: 'Ja, ik moet toegeven dat ik tot op zekere hoogte soms zelfs gekken bewonder. Doe rekent er op dat op het allerlaatste moment een wonder hem zal redden.'

Dat wonder zal vermoedelijk uitblijven, maar inmiddels stelt Doe's vastberadenheid de rebellen wel voor een serieus dilemma. De belegerde president heeft te kennen gegeven zich met leden van zijn Krahn-stam te willen terugtrekken in zijn geboortestreek. Slaagt hij daarin dan zullen vele Krahns zich bij hem voegen waarna hij een guerrillaoorlog tegen de nieuwe machthebbers in Monrovia kan beginnen. Taylors manschappen dienen dus niet alleen Monrovia in te nemen, zij moeten hun vijanden een nederlaag toebrengen waarvan zij zich niet snel kunnen herstellen.

Taylors verklaring voor de tegenvallende prestaties van zijn leger is de zorg om de bewoners van Monrovia. Bij een massale aanval zouden te veel burgers omkomen. Dit argument kan nauwelijks standhouden in het licht van de talrijke moordpartijen die rebellen en leger eerder aanrichtten in en rondom de hoofdstad.

Liberia wordt geplaagd door toenemend anarchistisch geweld, op een schaal zoals Afrika vele jaren niet heeft gezien. Monrovia zit al bijna een maand zonder water en licht. De schaarste aan voedsel is groot. Regeringssoldaten die tot de Krahn behoren vermoorden burgers van de Gio en Mano, die Taylor steunen. NPFL-strijders nemen op hun beurt wraak op de Krahn en Madingo. Het overgrote deel van de slachtoffers van het Liberiaanse geweld zijn burgers.

Hulporganisaties werken onder barre omstandigheden om duizenden vluchtelingen voedsel, medische zorg en vooral veiligheid te verstrekken. Diplomaten in de hoofdstad waarschuwen voor het uitbreken van een cholera-epidemie. Niemand durft de lijken op de straten te verwijderen uit vrees te worden aangezien voor een NPFL-rebel.

    • Koert Lindijer