Europese redactie Inter Press Service naar Amsterdam; Geluid van de Derde wereld

Het begon in 1964 als een initiatief om de Derde wereld aan het woord te laten, via journalisten uit die landen zelf, als tegenwicht voor de 'eenzijdige' nieuwsvoorziening door de grote persbureaus. Anno 1990 is Inter Press Service-Third World (IPS) met ruim 300 journalisten in bijna 90 landen uitgegroeid tot 's werelds zesde persbureau en wordt het algemeen erkend als het eigen geluid van de Derde wereld.

Als laatste continent krijgt ook Europa binnenkort een zelfstandig regiokantoor, in Amsterdam. Nu is het Europese kantoor nog gehuisvest inde hoofdvestiging van IPS in Rome. De Europese redactie wordt ondergebracht bij de Nederlandse afdeling van IPS, die sinds 1983 in Amsterdam is gehuisvest. 'Europa was nooit zo belangrijk voor ons, maar door de ontwikkelingen in Oost-Europa en de groei van IPS is het kantoor in Rome te klein geworden. Vanuit Amsterdam zal Europa, het laatste braakliggende terrein, worden ontgonnen', volgens directeur B. Poelmann van IPS-Nederland. Doorslaggevend voor de keuze van Amsterdam was de goede infrastructuur, de financiele bijdrage die de gemeente in het vooruitzicht stelde en de steun die IPS ontvangt van onder andere NOVIB, ICCO en het ministerie van ontwikkelingssamenwerking.

De Europese redactie in Amsterdam zal het werk van de Europese correspondenten coordineren, terwijl IPS-Nederland blijft zorgen voor de selectie en bewerking van nieuws uit de Derde wereld dat via het internationale IPS-net wordt aangeleverd. Maar de nieuwsstroom gaat ook van Noord naar Zuid: IPS-Nederland verzamelt ook Nederlands nieuws dat interessant is voor de Derde wereld. 'Het betreft voornamelijk nieuws over het Internationaal gerechtshof, de Europese eenwording en internationale concerns', zegt Poelmann, 'en een enkele keer sportnieuws, als er Derde wereldlanden bij betrokken zijn'. De geschiedenis van IPS-Nederland is niet over rozen gegaan: eind jaren '70 deed IPS een poging haar nieuws via het ANP-net te verspreiden. Het ANP vond de IPS-kopij echter niet goed genoeg, terwijl IPS meende dat het Nederlandse persbureau geen aandacht besteedde aan de kopij. In 1983 besloot IPS het op eigen houtje te proberen in Nederland, zonder hulp van het ANP. In Amsterdam werd een kantoor geopend en dit keer lukte het wel. Tot de afnemers behoren nu alle omroepen, veel regionale kranten en instellingen als het Humanistisch Verbond en Foster Parents Plan.

De nieuwsvoorziening van Noord naar Zuid gaat heel wat makkelijker dan andersom. Vooral in Afrika zijn de problemen groot: vrijheid van meningsuiting is er een tamelijk onbekend begrip. 'Onze correspondenten moeten altijd de afweging maken tussen wat ze willen en durven schrijven', zegt P. Robert, hoofdredacteur van IPS-Nederland. 'Onlangs kregen we een artikel van de correspondent in Kongo over de positie van journalisten in zijn land. Hij schreef dat de kwaliteit van de Kongolese journalistiek slecht is, maar durfde niet te zeggen dat dat komt door de censuur, bang als hij was om te worden opgepakt. Zo'n verhaal is dan niet bruikbaar, want het is onvolledig'.

In sommige opzichten heeft IPS het makkelijker dan de anderepersbureaus. Robert: 'Westerse journalisten willen een hoog salaris ter compensatie van de ontberingen in een ontwikkelingsland. IPS heeft dat probleem niet omdat ze met plaatselijke correspondenten werkt. Toch geven juist die financiele problemen ons een kans: een land als Soedan vraagt veel geld voor communicatie lijnen. Zolang daar honger en oorlog is betalen de internationale persbureaus dat wel, daarna vertrekken ze. Dan blijven onze plaatselijke correspondenten over. Neem nou de oorlog in Angola. De persbureaus hebben dat altijd benaderd als een Oost-West probleem. Toen de vrede getekend was, vertrok de internationale persen niemand hoort nog iets over Angola. Wij zijn de enigen die nu signaleren dat daar grote hongersnood dreigt'. Het voordeel van lokale correspondenten, volgens Robert, is ook dat ze beter thuis zijn in het gebied, geen taalproblemen hebben en zich dus voor informatie niet hoeven beperken tot de elite die engels of frans spreekt. Nadeel is soms weer dat de IPS-journalisten in meer verlichte landen als Zimbabwe menen een bijdrage te moeten leveren aan de opbouw van het land, wat te rooskleurige verhalen oplevert.

Streven van IPS is om in alle landen ter wereld een kantoor te hebben.

Of dat haalbaar is? 'In veel landen krijgen journalisten geen poot aande grond. Zaire bijvoorbeeld, dat proberen we te volgen vanuit Zambia', aldus Robert. 'Het voorbeeld van Zuid-Amerika is bemoedigender: er is een tijd geweest dat we daar kantoren moesten sluiten, zoals tijdens de dictatuur in Argentinie. Nu zijn we in dat werelddeel het belangrijkste persbureau.

We groeien dus nog steeds, al is het soms tegen de stroom in.'

    • Friederike de Raat