One night in Havanna: Dizzy Gillespie's liefde voor Cubaansemuziek

Dizzy Gillespie heeft iets met Cubaanse muziek. Wie afgelopen zondag op het North Sea Jazz Festival was, heeft het kunnen constateren in de PWA-zaal waar de 72-jarige trompettist optrad met zijn United Nation Orchestra, waarin ook enkele beroemde Cubanen waren opgenomen. De thuisblijver heeft het vorige week ook kunnen zien, namelijk in het derde deel van de door de NOS uitgezonden serie Routes of Rhythm, waarin een nog jonge Gillespie optreedt in Manteca, een stuk dat hij schreef in samenwerking met de legendarische Cubaanse percussionist Chano Pozo. Uit het feit dat er tussen de beide concerten ruim veertig jaar ligt, mogen wij afleiden dat Gillespie's relatie met de Cubaanse muziek geen oppervlakkige vrijage is, maar berust op een diepgewortelde liefde.

Hoe het allemaal zo kwam en bleef, leren wij uit de documentaire A Night in Havanna, eind mei van dit jaar al uitgezonden via BBC 2. De aanleiding tot de documentaire was het bezoek dat Gillespie in 1977 aan Cuba bracht, onmiddellijk nadat de toenmalige Amerikaanse president Carter het reis- en handelsverbod met dat land had opgeheven. Er was eerst sprake van dat een Amerikaans baseballteam de Cuba-boycot symbolisch zou opheffen, maar Dizzy had een beter idee, zoals te lezen valt in zijn autobiografie 'To be or not to bop': 'I started thinking in terms of cementing relations between the US and Cuba on an artistic level, of playing with instead of against. Gillespie ambieerde de functie van goodwill ambassador, een rol die hij eerder met verve had gespeeld in het Midden-Oosten ten tijde van de Suez-crisis van 1956. Voor A Night in Havanna heeft regisseur John Holland het historische bezoek van 1977 nog eens over laten doen. We zien Gillespie daarbij in vele gedaanten, omarmd door Fidel Castro, op bezoek bij de familie van Chano Pozo, als toeschouwer en commentator maar vooral als danser, slagwerker, vocalist en trompettist. Ook andere bekenden van het laatste North Sea Jazz Festival en de serie Routes of Rhythm zien wij terug: de groep Irakere en vooral trompettist Arturo Sandoval. Treffend bij dit alles is de grote ontspannenheid die Dizzy op het eiland Cuba ten toon spreidt. Trompettist John Birks (Dizzy Gillespie) is geboren in South Carolina, maar pas in Havanna lijkt de sigaren rokende uitvinder van de 'cubop' zich echt thuis te voelen.

A Night in Havanna, Dizzy Gillespie in Cuba, Ned. 3, 20.20 - 21.43 uur.