Israel geconfronteerd met ongekende waterproblemen

TIBERIAS, 20 juli De bij het 1500 jaar oude graf van rabbijn Chia in Tiberias uitgesproken smeekbeden om regen zijn de afgelopen winter niet verhoord. De zware regens vielen tot verbazing van de boeren niet in Noord-Israel maar in het midden en zuiden van het land.

Het meer van Tiberias, Israels grootste waterreservoir, bleef hierdoor verstoken van natuurlijke aanwas. Het waterpeil steeg nauwelijks en in februari hielden waterdeskundigen al hun hart vast voor de gevolgen van de droogte in de zomer voor de landbouw en waterhuishouding.

De situatie is nu zo kritiek geworden dat Ishai Tsemach, de hoge commissaris voor het waterwezen, de noodtoestand heeft afgekondigd. Prive-zwembaden zijn drooggelegd en de landbouw is door een bezuiniging van 17 procent op het jaarlijkse waterquotum zwaar getroffen.

Het peil van het meer van Tiberias heeft inmiddels met een stand van 212,49 meter onder de zeespiegel een historisch dieptepunt bereikt. Enorme verdamping bij temperaturen van om de 35 graden celsius en het oppompen van water voor de drinkwatervoorziening drijven het waterpeil naar de rode lijn van 213 meter onder de zeespiegel. Als het peil daaronder komt, mag geen water meer worden opgepompt.

Modder

De droogte is het meer van Tiberias goed aan te zien. Op verscheidene plaatsen langs de 58 kilometer lange kustlijn rondom het normaal 4,3 miljard kubieke meter bevattende meer is het water tot 900 meter van de oever teruggelopen. De tienduizenden Israelische toeristen die in de zomermaanden dagelijks hun verpozing langs het meer zoeken moeten soms honderden meters door de modder baggeren voor zij in het verkoelende water kunnen duiken. De buizen van de pompstations die het water tot in de Negev-woestijn brengen, moesten met tientallen meters worden verlengd om het water te kunnen bereiken.

Met het zakken van het waterpeil in het meer van Tiberias naar de rode lijn komt de hele Israelische waterhuishouding in grote moeilijkheden. Het meer voorziet slechts in eenderde van de Israelische waterbehoefte (Israels totale waterconsumptie schommelt om de 1,75 miljard kubieke meter per jaar). Maar de twee evenwijdig aan elkaar lopende grote ondergrondse waterreservoirs langs de kust van de Middellandse Zee en aan de voet van de bergketen op de Westelijke Jordaanoever verkeren eveneens in een deplorabele situatie.

Droogte en onverantwoord oppompen hebben reeds ernstige verzilting van het grote waterreservoir langs de zeekust veroorzaakt als gevolg van binnensijpelend zeewater. Volgens waterdeskundigen gaan er jaren overheen voordat uit dit reservoir weer aanvaardbaar drinkwater kan worden gepompt. De situatie in het andere ondergrondse reservoir is beter, hoewel ook daar al bronnen wegens verzilting zijn gesloten.

De waterhuishouding zou er beter voorstaan indien de door waterdeskundigen getrokken rode lijn in het meer van Tiberias zou worden genegeerd en bij voorbeeld op 214 meter onder de zeespiegel zou worden vastgesteld. Door een dergelijke beslissing zou tegen de 170 miljoen kubieke meter water beschikbaar komen voor de drinkwatervoorziening en de landbouw en Israel onmiddellijk uit de gevarenzone brengen.

Algen

Yitzhak Gal, een ecoloog van het waterbeheer van het meer van Tiberias, zegt dat onder de geleerden een fel debat woedt over de vraag of er met het waterpeil van het meer van Tiberias kan worden gegoocheld. 'Wie het lef heeft het meer nog een meter te laten zakken kan een ramp veroorzaken', zegt hij. 'Bij 214 meter onder de zeespiegel bestaat het gevaar dat stikstof en fosfor van de bodem van het meer naar boven komen. Dat zal een oncontroleerbare wildgroei van algen tot gevolg hebben', zegt hij. 'Nu hebben we de ecologie van het meer nog goed in de hand, maar onder de 213 meter weten we absoluut niet waar we aan toe zijn.' Een algen-plaag in het meer van Tiberias is de schrik van de wateringenieurs omdat dit tot 'verschrikkelijke verstoppingen' in de pompinstallaties en in het buizenstelsel zal leiden. 'Dat mag absoluut niet gebeuren, want dan komen we voor een ramp te staan', zegt Gal.

Indien de gebeden voor regen de komende winter opnieuw niet worden verhoord moeten volgens Ishai Tsemach 'zeer drastische maatregelen worden getroffen'.

'Aan de drinkwatervoorziening aan de steden zal niet worden getornd, maar de landbouw zal opnieuw harde klappen moeten incasseren', zegt hij. 'Ik ben dit jaar begonnen met het terugdringen van de landbouw en we zullen daar drastisch mee moeten doorgaan, tot eenderde van de besproeide oppervlakte, indien de waterreserves de komende winter niet voldoende worden aangevuld.'

Onder normale omstandigheden krijgt de landbouw 70 procent van het beschikbare water toegewezen. Bij aanhoudende droogte moet dat percentage mogelijk tot 55 procent worden teruggebracht. Het tekort op de waterbalans is reeds zo groot dat er een wonder zal moeten gebeuren wil de situatie er volgend jaar rooskleuriger uitzien. Israels waterproblemen zijn zo ernstig dat Tsemach onconventionele wegen bewandelt om de waterhuishouding veilig te stellen. Tsemach heeft met de Turkse autoriteiten onderhandeld om in de zomermaanden tussen de 250 en 300 miljoen kubieke meter Turks water in enorme nylonzakken over zee naar Israelische havens te slepen. 'Het is een serieus plan, dat binnen drie jaar kan worden gerealiseerd. Ondanks zware Arabische druk op Turkije niet met onze plannen in zee te gaan is dit idee nog niet van de baan', zegt hij. 'Ik ben verscheidene malen naar Turkije gevlogen om met de Turkse autoriteiten over dit plan te onderhandelen.' De investeringen het opzetten van de benodigde infrastructuur in Israel en Turkije in dit gigantische project worden door de hoge commissaris van het Israelische waterwezen op 200 miljoen dollar geschat. Berekeningen hebben uitgewezen dat het Turkse water voor 20 tot 22 dollarcent per kubieke meter naar Israel kan worden gesleept. 'Dat is eenderde van de prijs die we voor een kubieke meter ontzilt water betalen en zelfs zes dollarcent goedkoper dan de prijs van het drinkwater dat we aan de steden leveren', zegt Tsemach. Als Turkije het om politieke redenen laat afweten komt ook Joegoslavisch water in aanmerking om het Israelische watertekort op te heffen. Als deze optie om welke reden dan ook komt te vervallen is Israel in de toekomst bij aanhoudende droogte op energie-verslindende ontziltingstechnieken en op rioolwaterzuiveringsinstallaties aangewezen. Het water moet ergens vandaan komen omdat de massa-immigratie uit de Sovjet-Unie en de natuurlijke bevolkingsgroei hoge eisen aan de watervoorziening stellen. 'Als er in 1997 een miljoen Russische immigranten bijkomen en we nemen ook de natuurlijke bevolkingsgroei in aanmerking zal de waterconsumptie bij een stijgende levensstandaard met 250 miljoen kubieke meter ten opzichte van 1990 zijn toegenomen', zegt Tsemach. Dat is nog meer dan de hoeveelheid water die dit jaar door de ingevoerde bezuinigingen wordt bespaard.